Μόνικα Αρτινού
Η ΜαρίνΤοντελιέ, υποψήφια των Οικολόγων για τη γαλλική προεδρία, προτείνει την υιοθέτηση νόμου που θα απαγορεύει το «ψέμα στην πολιτική», προβλέποντας ακόμη και στέρηση του δικαιώματος εκλογής.
Την πρόταση διατύπωσε σε ανάρτηση ιστολογίου στις 4 Σεπτεμβρίου, επικαλούμενη ως πρότυπο την Ουαλία. Εκεί, από το 2030, ένας υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές θα μπορεί να τιμωρείται αν αποδειχθεί ότι είπε εν γνώσει του ψέματα.
Η Τοντελιέ ζητά για τη Γαλλία «ένα ισχυρό νομοθετικό οπλοστάσιο» που θα προστατεύει την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου και θα επιβάλλει κυρώσεις σε όσους παραπλανούν σκόπιμα.
Η πρόταση αφορά, σύμφωνα με την ίδια, «πραγματικά και σκόπιμα ψεύδη» και όχι κάθε ανακρίβεια. Η πολιτικός διευκρινίζει ότι δεν θα τιμωρείται κάποιος επειδή αγνοεί, για παράδειγμα, την τιμή μιας μπαγκέτας. Ούτε θα αποτελούν αδίκημα η αλλαγή πολιτικής άποψης ή η αποσιώπηση προηγούμενης κυβερνητικής ιδιότητας.
Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να θεωρούνται πολιτικά κατακριτέες, αλλά η συνέπειά τους θα πρέπει να κρίνεται «στις κάλπες». Χαρακτηριστικό παράδειγμα για το είδος της παραπλάνησης που θέλει να αντιμετωπίσει, είναι η υπόθεση του γερουσιαστή ΒενσάνΛουό.
Σε εκπομπή του «Συμπληρωματική έρευνα» στη France 2, ο Λουό παραδέχθηκε ότι διέδωσε «fakenews» κατά τη δημόσια συζήτηση για ένα φυτοφάρμακο. Η δικαιολόγησή του ήταν ότι «ο κόσμος καταλαβαίνει τα απλά μηνύματα». Για την Τοντελιέ, αυτό συνιστά σκόπιμη πολιτική εξαπάτηση και όχι απλό λάθος.
Ο ερευνητής ΛεοπόλντΒερλένΚορμπιόν, συνεργάτης του Κέντρου Ερευνών Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Λουβέν–Σεν-Λουί των Βρυξελλών, θεωρεί τη θέσπιση κυρώσεων λιγότερο παράλογη απ’ όσο εμφανίζεται.
Οι πολιτικοί, υποστηρίζει, διαθέτουν πρόσβαση σε μηχανισμούς και πληροφορίες που επιτρέπουν την επαλήθευση των δηλώσεών τους πριν μιλήσουν. Επειδή η δημόσια ευθύνη τους είναι αυξημένη και τα λόγια τους επηρεάζουν μεγάλο ακροατήριο, το σκόπιμο ψεύδος έχει βαρύτερες συνέπειες.
Ωστόσο, για να τιμωρηθεί μια δήλωση πρέπει να αποδεικνύεται ότι ο ομιλητής γνώριζε την αναλήθεια, δεν μπορούσε να την αγνοεί και είχε πρόθεση να εξαπατήσει.
Η ουαλική νομοθεσία προβλέπει τον αποκλεισμό του υποψηφίου, ενώ δικαστικά μπορεί να επιβληθούν ακόμη και ποινές φυλάκισης. Απαιτείται προηγουμένως αναγνώριση του ψεύδους, απλή πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο και στη συνέχεια ψήφο των πολιτών της εκλογικής περιφέρειας για ανάκληση ή αποκλεισμό του εκλεγμένου ή υποψήφιου πολιτικού.
Ο νόμος δεν θα λειτουργήσει αυτόματα, τονίζει η Liberation. Χρειάζεται οι πολίτες να είναι πρόθυμοι να τιμωρήσουν ακόμη και τον «αγαπημένο» τους υποψήφιο. Παράλληλα, η νομοθεσία θα εξαρτάται από τη δημοσιογραφική επαλήθευση, η οποία ήδη δυσκολεύεται απέναντι σε μια «βιομηχανικού επιπέδου» παραπληροφόρηση.
Η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί βασικό θέμα: οι επικριτές της πρότασης φοβούνται ότι η πολιτική αντιπαράθεση θα περιοριστεί. Η Τοντελιέ απαντά πως η ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει ελευθερία να λέει κανείς οτιδήποτε και να εξαπατά σκόπιμα.