Φωτεινή Λαμπρίδη
Δύο εκθέσεις, από οργανισμούς με εντελώς διαφορετική αποστολή και οπτική, που βγήκαν στη δημοσιότητα πριν λίγες μέρες, καταλήγουν σε μια κοινή διαπίστωση: η ανεξέλεγκτη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πτυχή της κατοχής και των παραβιάσεων των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων.
Απειλεί πλέον ευθέως το κράτος δικαίου, τους
δημοκρατικούς θεσμούς και την ίδια την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.
Η πρώτη έκθεση, με τίτλο The Elimination Project –
Israel’sSystematicDismantling of Palestinian CollectiveLife in the West Bank
(Το «Πρόγραμμα Εξάλειψης» – Η συστηματική αποδόμηση της συλλογικής ζωής των
Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη από το Ισραήλ), δημοσιεύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου
από την ισραηλινή οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, B’Tselem.
Η δεύτερη, που παρουσιάστηκε την επόμενη ημέρα από το
Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (Institute for NationalSecurityStudies
–INSS), προσεγγίζει το ίδιο φαινόμενο από τη σκοπιά της ισραηλινής εθνικής
ασφάλειας.
Η αξία του συνίσταται στο ότι πρόκειται για ένα
ινστιτούτο που ενδιαφέρεται πρωτίστως για τα συμφέροντα του Ισραήλ, ωστόσο
διαπιστώνει πως οι πολιτικές του, απειλούν τον ίδιο τον λαό του.
Η σύγκλιση των συμπερασμάτων των δύο εκθέσεων έχει
ιδιαίτερη σημασία.
Την ώρα που η B’Tselem καταγράφει την απόλυτη καταστροφή
της κοινωνικής ζωής στην Παλαιστίνη, το INSS προειδοποιεί ότι η βία των εποίκων
υπονομεύει ταυτόχρονα την ασφάλεια και τη θεσμική λειτουργία του Ισραήλ.
Και οι δύο εκθέσεις ωστόσο, περιγράφουν ένα περιβάλλον
όπου η ατιμωρησία έχει μετατραπεί σε δομικό χαρακτηριστικό της πραγματικότητας
στη Δυτική Όχθη.
Από τις μεμονωμένες επιθέσεις στον μηχανισμό εκτοπισμού
Το Ισραήλ επιδιώκει τη συστηματική «εξάλειψη» των
συνθηκών που στηρίζουν τη συλλογική ζωή των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική
Όχθη, σύμφωνα με μια εκτενή έκθεση που δημοσίευσε η οργάνωση για τα ανθρώπινα
δικαιώματα B’Tselem.
Η έκθεση της B’Tselem βασίζεται σε περισσότερες από 2.000
μαρτυρίες Παλαιστινίων που συγκεντρώθηκαν από τον Οκτώβριο του 2023 έως σήμερα,
καθώς και σε παλαιότερες μαρτυρίες που περιλαμβάνουν το φάσμα τριών δεκαετιών
καταγραφής παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή.
Η αιχμηρή έκθεση της ισραηλινής οργάνωσης, η οποία
κοινοποιήθηκε στον Guardian πριν από τη δημοσίευσή της, αναφέρει ότι το Ισραήλ
«εντείνει δραματικά τις επιθέσεις του σε κάθε πτυχή της παλαιστινιακής ζωής στη
Δυτική Όχθη», συμπεριλαμβανομένης «της δυνατότητας να πηγαίνουν στη δουλειά, να
συνοδεύουν τα παιδιά στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, να λαμβάνουν ιατρική
περίθαλψη ή δημοτικές υπηρεσίες, να συναντούν την οικογένεια και τους φίλους
τους, να καλλιεργούν τη γη ή να πηγαίνουν διακοπές…καθημερινές δραστηριότητες
που συνθέτουν την ανθρώπινη ζωή».
Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι η κατάσταση δεν μπορεί
πλέον να ερμηνεύεται ως άθροισμα μεμονωμένων περιστατικών βίας, αυθαίρετων
συλλήψεων, κατεδαφίσεων και εκτοπισμών. Αντίθετα, περιγράφει πέντε
αλληλοσυνδεόμενους μηχανισμούς: τη βία και τον εκφοβισμό, τον εδαφικό έλεγχο
και τον αναγκαστικό εκτοπισμό, τους περιορισμούς μετακίνησης, την οικονομική
ασφυξία και την καταστροφή κοινωνικών και πολιτικών δομών.
Σύμφωνα με την οργάνωση, η δράση των ένοπλων ομάδων
εποίκων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις κρατικές πολιτικές. Η έκθεση
καταγγέλλει την αυξανόμενη συνεργασία μεταξύ επίσημων ισραηλινών αρχών και
ένοπλων ομάδων εποίκων, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, λειτουργούν με κρατική
υποστήριξη και κάλυψη.
Τέλος, η B’Tselem συνδέει τη βία, τις συλλήψεις, τους
περιορισμούς πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και την οικονομική ασφυξία με μια
ευρύτερη πολιτική εδραίωσης του ισραηλινού ελέγχου.
Όταν η βία των εποίκων γίνεται απειλή για την ισραηλινή
ασφάλεια
Η έκθεση του INSS, ενός από τα σημαντικότερα ισραηλινά
ινστιτούτα στρατηγικών και αμυντικών μελετών, αποτυπώνει την ίδια
πραγματικότητα από διαφορετική αφετηρία: όχι με αναφορά την ανάγκη υπεράσπισης
των Παλαιστινίων, αλλά ως στρατηγική απειλή για το Ισραήλ.
Τα στοιχεία που παραθέτει είναι ενδεικτικά. Κατά το πρώτο
εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 660 περιστατικά εθνικιστικής βίας, αύξηση 63% σε
σύγκριση με το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Έξι Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν και 140
τραυματίστηκαν σε επιθέσεις που αποδίδονται σε «εβραϊκή τρομοκρατία».
Παράλληλα, ο ΟΗΕ κατέγραψε κατά μέσο όρο έξι επιθέσεις
εποίκων ημερησίως που προκαλούσαν τραυματισμούς ή υλικές ζημιές.
Η βία, ωστόσο, δεν στρέφεται μόνο εναντίον Παλαιστινίων.
Στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν 45 επιθέσεις εποίκων εναντίον Ισραηλινών
στρατιωτών και αστυνομικών, έναντι 33 την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Οι
επιθέσεις περιλάμβαναν λιθοβολισμούς, σωματικές συγκρούσεις, αποκλεισμούς
δρόμων και φθορές στρατιωτικών οχημάτων.
Το INSS προειδοποιεί ότι η αντιμετώπιση αυτών των
περιστατικών απαιτεί την απορρόφηση σημαντικών στρατιωτικών πόρων. Σε ορισμένες
περιπτώσεις, η ανάπτυξη δυνάμεων για την αντιμετώπιση συγκρούσεων με εποίκους
οδήγησε ακόμη και στην ακύρωση προγραμματισμένων επιχειρήσεων σύλληψης
Παλαιστινίων υπόπτων.
Η ατιμωρησία και η διεθνής απομόνωση
Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα όμως αφορά την εφαρμογή του
νόμου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το INSS, περίπου
το 94% των ερευνών για ιδεολογικά υποκινούμενα αδικήματα Ισραηλινών στη Δυτική
Όχθη, κατά την περίοδο 2005-2025, έκλεισαν χωρίς απαγγελία κατηγοριών. Μόλις το
3% των υποθέσεων κατέληξε σε καταδίκη.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την παραβίαση του διεθνούς
δικαίου στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη η οποία συνοδεύεται από σοβαρά προβλήματα
εφαρμογής ακόμη και της ίδιας της ισραηλινής νομοθεσίας.
Το INSS προειδοποιεί ότι η αδυναμία αντιμετώπισης της
βίας διαβρώνει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, αποδυναμώνει την Παλαιστινιακή
Αρχή και πλήττει τη διεθνή θέση του Ισραήλ.
Ζητά ενίσχυση της επιβολής του νόμου, διαρκή συνεργασία
των αρμόδιων υπηρεσιών και ουσιαστική αντιμετώπιση των παράνομων φυλακίων και
καταπατήσεων.
Η βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη σύμφωνα με το
Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ (INSS), εξελίσσεται σε
στρατηγική απειλή για το ίδιο το κράτος και τη δημοκρατική του λειτουργία.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι η ανοχή απέναντι στην
εξτρεμιστική βία διαβρώνει το κράτος δικαίου, υπονομεύει την εμπιστοσύνη στους
θεσμούς και καλλιεργεί μια πραγματικότητα όπου η κρατική εξουσία αμφισβητείται
από ένοπλες ομάδες.
Η έκθεση καταγράφει επίσης τον κίνδυνο η βία να διαχυθεί
βαθύτερα στην ισραηλινή κοινωνία, παραλύοντας τη λειτουργία του κράτους.
Τέλος, σημειώνει πως η διεθνής απομόνωση και η φθορά της
νομιμοποίησης του Ισραήλ περιορίζουν τη διπλωματική του ισχύ.
Πηγές
https://www.inss.org.il/https://
themedialine.org/headlines/inss-settler-violence-threatens-israeli-security-rule-of-law-and-social-fabric/