Χωροθέτηση γεωθερμικών εγκαταστάσεων: Νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο των ΑΠΕ- Παρατηρήσεις και επισημάνσεις (Άρθρο)

Του Δρ Απόστολου Αρβανίτη

Προϊστάμενος Γεωθερμίας της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.

 

ΜΕΡΟΣ Α΄- ΑΡΘΡΑ 2 ΚΑΙ 21:

Γεωθερμικές Εγκαταστάσεις, Περιοχές Προτεραιότητας, Περιοχές Κατάλληλες για την Αξιοποίηση της Γεωθερμίας, Περιοχές Επιτάχυνσης, Αξιοποίηση της Γεωθερμίας και Συγκράτηση του Πληθυσμού στην Ελληνική Ύπαιθρο.

 

📌 Τέθηκε σε ισχύ από τις 19.08.2026, με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 694/τ.Δ΄/19.08.2026), το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο θέτει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ, συμπεριλαμβανόμενης της γεωθερμίας [βλ. 🔗 https://search.et.gr/el/fek/?fekId=804167].

✍️ Στην ανάρτηση αυτή παρατίθενται σχόλια, παρατηρήσεις και επισημάνσεις πάνω στα άρθρα 2 και 21 της προαναφερθείσας Υπουργικής Απόφασης, τα οποία σχετίζονται με την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας.

 

💬 Σε επόμενες αναρτήσεις, τις προσεχείς ημέρες, θα διατυπώνονται ανάλογα σχόλια, παρατηρήσεις και επισημάνσεις και για τα υπόλοιπα άρθρα (άρθρα 22 και 23) του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ που αφορούν τους κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης γεωθερμικών εγκαταστάσεων και τις περιοχές αποκλεισμού.

 

📜 Αξίζει να σημειωθεί ότι από το Μάιο του 2021 ισχύει ο νέος Κανονισμός Γεωθερμικών Εργασιών (ΦΕΚ 1960/τ.Β/14.05.2021) [βλ. 🔗 https://search.et.gr/el/fek/?fekId=620532], από τον οποίο «διέπονται οι όροι και οι τρόποι διενέργειας εργασιών έρευνας, εκμετάλλευσης ή διαχείρισης γεωθερμικού δυναμικού, καθώς και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την ορθολογική δραστηριότητα, την υγεία και την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος» (Βλ. Άρθρο 1 του Κανονισμού). Επιπλέον, στο Άρθρο 2 ορίζεται ότι «σύστημα γεωθερμικής εκμετάλλευσης είναι το σύνολο των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για την άντληση και εναλλαγή των γεωθερμικών ρευστών ή της θερμικής ενέργειας, την παραγωγή παραπροϊόντων, τη μετάδοση και μεταφορά θερμικής ενέργειας στους χρήστες και την επανέγχυση των γεωθερμικών ρευστών».

 

📜 Με αφορμή τη μνεία του νέου Κανονισμού Γεωθερμικού Εργασιών (ΚΓΘΕ), υπογραμμίζεται ότι η πολυδιάσπαση του νομικού και κανονιστικού πλαισίου σε πολυάριθμους Νόμους, Προεδρικά Διατάγματα και Υπουργικές Αποφάσεις αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα διοικητικά και επενδυτικά εμπόδια για την ανάπτυξη της γεωθερμίας στην Ελλάδα. Αυτή η πολυδιάσπαση έχει τις ακόλουθες αρνητικές συνέπειες, που λειτουργούν ως τροχοπέδη στην αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας: (α) γραφειοκρατικά προσκόμματα, (β) ασάφειες, που οδηγούν συχνά σε παρερμηνείες, (γ) σημαντικές καθυστερήσεις, λόγω των συνεχών διευκρινίσεων, και (δ) ανασφάλεια δικαίου, λόγω των συνεχών μεταβολών του θεσμικού πλαισίου με αποσπασματικές ρυθμίσεις.

🟥 Από την προσεκτική ανάγνωση των άρθρων 2, 21, 22 και 23 του ΕΧΠ-ΑΠΕ προκύπτει η ανάγκη διευκρινίσεων, επαναδιατυπώσεων και τροποποιήσεων.

 

🔴 Πιο συγκεκριμένα:

🟧 Στο Άρθρο 2 ως «γεωθερμικές εγκαταστάσεις» ορίζονται οι «Εγκαταστάσεις έρευνας γεωθερμικού δυναμικού και παραγωγής ενέργειας από γεωθερμικά ρευστά, γεωτρήσεις, ερευνητικές παραγωγικές και επανέγχυσης, καθώς και δίκτυα γεωθερμικού ρευστού». Λαμβάνοντας υπόψη τους ορισμούς για τις άλλες ΑΠΕ αλλά και την απουσία οποιουδήποτε ορισμού σχετικά με «εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας», είναι προφανές ότι στις «γεωθερμικές εγκαταστάσεις» περιλαμβάνονται τόσο οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής (για ρευστά υψηλής και μέσης θερμοκρασίας/ενθαλπίας, Τ>90oC) όσο και οι γεωθερμικές εφαρμογές άμεσης θερμικής χρήσης χωρίς τη μεσολάβηση κύκλου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (για ρευστά χαμηλής θερμοκρασίας/ενθαλπίας, T=30-90οC). Στη συνέχεια, στα άρθρα 22 και 23, στα οποία παρατίθενται οι περιοχές αποκλεισμού και τα κριτήρια για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι γεωθερμικές γεωτρήσεις (ερευνητικές, παραγωγικές, επανεισαγωγής), που αποτελούν σημειακά στοιχεία με ελάχιστο χωρικό αποτύπωμα στην επιφάνεια του εδάφους, εξισώνονται με τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής (για ρευστά μέσης-υψηλής θερμοκρασίας) ή άμεσης χρήσης (για ρευστά χαμηλής θερμοκρασίας), που καταλαμβάνουν μεγαλύτερες εκτάσεις.

 

🟧 Λόγω της τεχνικής δυνατότητας κατασκευής κεκλιμένων γεωτρήσεων, πολλαπλές γεωτρήσεις προς διάφορες κατευθύνσεις μπορούν να ξεκινούν από την ίδια μικρή επιφανειακή πλατφόρμα (well pad), ελαχιστοποιώντας ακόμη περισσότερο το χωρικό αποτύπωμα. Βλ. σχετικά στις διαφάνειες 57 και 58 της παρουσίασης «Συνδυασμός Αξιοποίησης της Γεωθερμίας και του Φυσικού Κάλλους της περιοχής με βάση τη Διεθνή Εμπειρία και Πρακτική» μέσω του συνδέσμου (link):

🔗 https://www.researchgate.net/publication/406062331.

 

🟧 Οι «γεωθερμικές εγκαταστάσεις» (ή «εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης γεωθερμικής ενέργειας»), συμπεριλαμβανομένων και των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, απαιτούν έκταση γης πολύ μικρότερη από αυτήν που απαιτούν άλλες μορφές ΑΠΕ (φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα), ενώ δεν απαιτούν αποθηκευτικούς χώρους (όπως συμβαίνει με τη βιομάζα και τα υδροηλεκτρικά).

🟠 Συγκριτικός πίνακας της μέσης απαιτούμενης έκτασης γης (km2 ανά παραγόμενη TWh ετησίως) παρατίθεται μέσω του ακόλουθου συνδέσμου:

🔗 https://www.thinkgeoenergy.com/geothermal-energy-is…/

 

🟠 Από το Πίνακα αυτό προκύπτει ότι η μέση απαιτούμενη έκταση γης (km2 ανά παραγόμενη TWh ετησίως) είναι: (α) για τη γεωθερμία 7,5 (γεωτρήσεις και σταθμός παραγωγής), ηλιοθερμικά 15, φωτοβολταϊκά 37, αιολικά 72,1, υδροηλεκτρικά 54, βιομάζα 543 κλπ.

🟠 Είναι, λοιπόν, πασιφανές ότι η γεωθερμική ενέργεια αποτελεί την πιο αποδοτική Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας (ΑΠΕ) ως προς τη χρήση γης, απαιτώντας το μικρότερο επιφανειακό αποτύπωμα ανά παραγόμενη μονάδα ενέργειας.

 

🟠 Προκαλεί εντύπωση ότι αυτό το μοναδικό χωρικό πλεονέκτημα της γεωθερμίας δεν λαμβάνεται υπόψη στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο! Ενώ το νέο Πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά πλαφόν κατάληψης γης για τους φωτοβολταϊκούς και αιολικούς σταθμούς (μέγιστη κάλυψη 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα για φωτοβολταϊκά και 1% της φέρουσας ικανότητας ανά Δημοτική Ενότητα για αιολικά), η γεωθερμία αντιμετωπίζεται απλώς περιγραφικά, χωρίς να πριμοδοτείται η ελάχιστη ανάγκη της για επιφάνεια. Δυστυχώς, δεν συνδέεται η χωροταξία με την ενεργειακή απόδοση και πυκνότητα. Η γεωθερμική ενέργεια διαθέτει το χαμηλότερο χωρικό αποτύπωμα ανά παραγόμενη MWh και η απουσία πριμοδότησης ή ανάδειξης αυτής της ιδιότητας με συγκεκριμένα χωροταξικά κίνητρα και προτεραιοποίηση δείχνει ότι η γεωθερμία παραμένει στο περιθώριο του ενδιαφέροντος του ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας. Η έμφαση στη χωρική ενεργειακή αποδοτικότητα είναι το «κλειδί» για βιώσιμη, δίκαιη και ομαλή ενεργειακή μετάβαση, ειδικά σε μια χώρα με ανάγλυφο και περιορισμένο χώρο όπως η Ελλάδα. Υπενθυμίζεται ότι η ενέργεια εκτός από ηλεκτρικές μεγαβατώρες [MWh(e)] είναι και θερμικές μεγαβατώρες [MWh(th)], κάτι που – δυστυχώς – δεν λαμβάνεται υπόψη.

 

🟧 Επιπλέον, οι «γεωθερμικές εγκαταστάσεις» (ή «εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης γεωθερμικής ενέργειας») δεν προκαλούν οπτική όχληση, όπως άλλες ΑΠΕ, και εντάσσονται ομαλά στο φυσικό τοπίο, χωρίς να αλλοιώνουν την αισθητική του. Τα κτίρια των γεωθερμικών σταθμών έχουν χαμηλό προφίλ, ενώ οι αγωγοί μεταφοράς είτε είναι είτε ελαφρώς υπέργειοι, είτε υπόγειοι (ανάλογα με το ανάγλυφο της περιοχής).

 

🟠 Όμως, ούτε αυτό το σοβαρό πλεονέκτημα της γεωθερμίας λαμβάνεται υπόψη στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο, γεγονός που προκαλεί απορία!

🟧 Στο Άρθρο 21 ορίζονται οι «περιοχές προτεραιότητας», οι «περιοχές κατάλληλες για την αξιοποίηση της γεωθερμίας” και οι “περιοχές επιτάχυνσης».

 

🟧 Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του Άρθρου 21, ως «περιοχές προτεραιότητας» ορίζονται «τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος, υφιστάμενα ή νέα, καθώς και οι περιοχές που το Ελληνικό Δημόσιο εκμισθώνει το δικαίωμα έρευνας γεωθερμικού δυναμικού». Είναι, λοιπόν, προφανές ότι προτεραιότητα δίνεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με τη χρήση ρευστών θερμοκρασίας άνω των 90oC, αφού ρευστά αυτών των θερμοκρασιών εντοπίζονται στα πεδία εθνικού ενδιαφέροντος.

 

🟠 Σήμερα, τα υφιστάμενα χαρακτηρισμένα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος είναι τρία (3): (α) Νήσου Μήλου ΠΕ Κυκλάδων, (β) Νήσου Νισύρου ΠΕ Δωδεκανήσων και (γ) Στύψης ΠΕ Λέσβου, στα οποία η ΔΕΗ Ανανεώσιμες M.A.E. διατηρεί – από πολλών δεκαετιών – τα αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης του γεωθερμικού δυναμικού. Οι έντονες αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών σε Μήλο και Νίσυρο δεν επιτρέπουν τη γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή με τη χρήση ρευστών υψηλής θερμοκρασίας (θερμοκρασία άνω των 280oC).

Τα «νέα» γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος, που αναφέρονται στην παράγραφο 1 είναι τα όποια πεδία χαρακτηρισθούν ως «εθνικού ενδιαφέροντος» κατόπιν μελλοντικών ερευνών. Αυτό, όμως, προϋποθέτει πρώτα την εκμίσθωση του δικαιώματος έρευνας σε μη χαρακτηρισμένες περιοχές, σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται από το Νόμο 4602/2019 (Μέρος Α’) [βλ. 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=567893] και την Υπουργική Απόφαση “Όροι και διαδικασία εκμίσθωσης των δικαιωμάτων έρευνας, διαχείρισης και εκμετάλλευσης γεωθερμικού δυναμικού στα πεδία εθνικού ενδιαφέροντος και τις μη χαρακτηρισμένες περιοχές της Χώρας” (ΦΕΚ 1460/τ.Β/28.03.2022) [βλ. 🔗 https://search.et.gr/el/fek/?fekId=625086]. Μετά την έρευνα, με Υπουργική Απόφαση πιστοποιείται και χαρακτηρίζεται γεωθερμικό πεδίο με συγκεκριμένα επιβεβαιωμένα χαρακτηριστικά. Σε περίπτωση που πιστοποιηθεί γεωθερμικό πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος, ο σχετικός φάκελος διαβιβάζεται από το ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) στον αρμόδιο Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

 

🟠 Η αναφορά στην παράγραφο 1 ότι ως «περιοχές προτεραιότητας» ορίζονται «οι περιοχές που το Ελληνικό Δημόσιο εκμισθώνει το δικαίωμα έρευνας γεωθερμικού δυναμικού» θεωρείται ότι: (α) είναι περιττή, αφού μετά την έρευνα και εφόσον εντοπισθούν ρευστά θερμοκρασίας άνω των 90oC θα υπάρξει επίσημος χαρακτηρισμός της νέας περιοχής ως «γεωθερμικό πεδίο εθνικού ενδιαφέροντος», και (β) δημιουργεί σύγχυση εφόσον στην περιοχή, μετά την έρευνα, πιστοποιηθεί πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος (θερμοκρασία ρευστών μέχρι 90oC). Η σύγχυση προκαλείται από το γεγονός ότι στην περίπτωση εντοπισμού ρευστών χαμηλής θερμοκρασίας και χαρακτηρισμού ως «πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος» δεν ικανοποιείται η «προτεραιότητα» για εμπορική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, ο ορισμός της «περιοχής προτεραιότητας» με βάση την έρευνα είναι πρόωρος και περιττός, η δε αρχική προσδοκία μπορεί να διαψευσθεί από τα ευρήματα της έρευνας.

 

🟧 Οι «περιοχές επιτάχυνσης» είναι συγκεκριμένες τοποθεσίες ή περιοχές που χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα κατάλληλες για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με την παράγραφο 23 του άρθρου 2 («Ορισμοί») και, συνεπώς, «δύναται να είναι υποσύνολο των περιοχών προτεραιότητας» (παράγραφος 3 του Άρθρου 21), αφού ως περιοχές προτεραιότητας εννοούνται τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος με ρευστά κατάλληλα για ηλεκτροπαραγωγή.

 

🟧 Αναφορικά με τον ορισμό των «περιοχών κατάλληλων για την αξιοποίηση της γεωθερμίας», η διατύπωση είναι λανθασμένη και δημιουργεί σύγχυση. Στην παράγραφο 2 του Άρθρου 21 αναγράφεται: «Ορίζονται ως περιοχές κατάλληλες για την αξιοποίηση της γεωθερμίας, κάθε χαρακτηρισμένο γεωθερμικό πεδίο καθώς και τα πεδία ήπιας ενθαλπίας Εθνικού ή τοπικού ενδιαφέροντος». Το «κάθε χαρακτηρισμένο γεωθερμικό πεδίο», μπορεί να είναι είτε εθνικού είτε τοπικού ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια, όμως, της φράσης σημειώνεται «καθώς και τα πεδία ήπιας ενθαλπίας Εθνικού ή τοπικού ενδιαφέροντος».

 

🟠 Τι σημαίνει «πεδία ήπιας ενθαλπίας»; Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι τα γεωθερμικά πεδία ταξινομούνται με βάση την ενθαλπία (δηλ. το ολικό θερμικό ή ενεργειακό περιεχόμενο υπό σταθερή πίεση) των γεωθερμικών ρευστών σε: (α) πεδία χαμηλής ενθαλπίας (θερμοκρασία ρευστών 30-90oC), (β) πεδία μέσης ενθαλπίας (θερμοκρασία ρευστών 90-150oC), και (γ) υψηλής ενθαλπίας (θερμοκρασία ρευστών >150oC). Ο όρος «πεδία ήπιας ενθαλπίας» δεν υφίσταται επιστημονικά.

 

🟠 Επιπλέον, ολόκληρη η έκφραση «πεδία ήπιας ενθαλπίας Εθνικού ή τοπικού ενδιαφέροντος» είναι επιστημονικά και νομικά λανθασμένη καθώς συγχέει την κατηγοριοποίηση των γεωθερμικών πεδίων. Τα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος είναι πεδία χαμηλής ενθαλπίας. Τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος μπορεί να είναι πεδία είτε μέσης ενθαλπίας είτε υψηλής ενθαλπίας. Σε γεωθερμικά πεδία μέσης ενθαλπίας είναι εφικτή τεχνολογικά η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με δυαδικό κύκλο (binary cycle), ενώ γίνεται και χρήση των γεωθερμικών ρευστών μετά την μονάδα ηλεκτροπαραγωγής σε άμεσες, θερμικές διαδοχικές χρήσεις. Τι σημαίνει, άραγε, «πεδία ήπιας ενθαλπίας εθνικού ενδιαφέροντος»; Ο όρος «πεδία ήπιας ενθαλπίας εθνικού ενδιαφέροντος» συνιστά ένα σχήμα οξύμωρο και μια εννοιολογική αντίφαση, που δείχνει άγνοια θεμελιωδών αρχών της γεωθερμίας.

 

🟠 Στο υπόλοιπο τμήμα της παραγράφου 2 του άρθρου 21 παρατίθενται κάποιες άμεσες (θερμικές) χρήσεις της γεωθερμίας, χωρίς ηλεκτροπαραγωγή. Αναφέρεται ότι «Στα γεωθερμικά πεδία προωθείται η αξιοποίηση του δυναμικού για χρήσεις όπως θέρμανση ιχθυοκαλλιεργειών, θερμοκηπιακές καλλιέργειες, ξήρανση αγροτικών προϊόντων, θέρμανση και ψύξη κατοικιών, αφαλάτωση νερού, θέρμανση κολυμβητηρίων, λειτουργία λουτροθεραπευτικών εγκαταστάσεων κ.ά.». Λαμβάνοντας υπόψη ότι στα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος (ή χαμηλής ενθαλπίας) τα ρευστά χρησιμοποιούνται σε άμεσες χρήσεις, είναι προφανές ότι η ανωτέρω φράση της παραγράφου είναι ελλιπής και επιστημονικά ατελής. Αν “ως περιοχές κατάλληλες για την αξιοποίηση της γεωθερμίας” ορίζονταν τα χαρακτηρισμένα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος, τότε η παράθεση κάποιων άμεσων χρήσεων έχει κάποιο λογικό ειρμό: ορίζεται ο χώρος (γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος) και ακολουθούν οι συμβατές με αυτόν τον χώρο δραστηριότητες (άμεσες χρήσεις). Δυστυχώς, η αναφορά σε πεδία «ήπιας ενθαλπίας Εθνικού ενδιαφέροντος» δημιουργεί σύγχυση.

 

🟧 Τέλος, με αφορμή την προτεραιότητα που δίνεται στα πεδία εθνικού ενδιαφέροντος και τη γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή είναι ανάγκη να επισημανθούν τα ακόλουθα:

 

🟠 Δίνεται έμφαση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με το ενδιαφέρον να εστιάζεται στα αποδιδόμενα ηλεκτρικά MW(e), λησμονώντας ότι εκτός από τα ηλεκτρικά MW(e), εγκατεστημένης ισχύος, υπάρχουν και τα θερμικά MW(th). Αυτό αποτελεί μια μυωπική προσέγγιση στην ενεργειακή συζήτηση για την επίτευξη μιας πραγματικά ολοκληρωμένης απανθρακοποίησης. H γεωθερμική ενέργεια έχει το μοναδικό πλεονέκτημα έναντι των άλλων ΑΠΕ να δίνει απευθείας θερμική ενέργεια, χωρίς να είναι απαραίτητη η μετατροπή της ηλεκτρικής ενέργειας σε θερμική.

 

🟠 Επίσης, αγνοείται το πλεονέκτημα της γεωθερμίας να αξιοποιείται επιτόπου συμβάλλοντας στην περιφερειακή ανάπτυξη, γεγονός που της δίνει θετικό κοινωνικό πρόσημο. Η άμεση σύνδεση της γεωθερμικής ενέργειας χαμηλής ενθαλπίας από τα πεδία τοπικού ενδιαφέροντος με τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση μπορεί να προσφέρει βιώσιμες οικονομικές λύσεις, μειώνοντας δραστικά το κόστος παραγωγής και δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας (επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό και εργατικό δυναμικό) που θα κρατήσουν τους νέους στον τόπο τους, στην Ελληνική ύπαιθρο. Ιδιαίτερα, η δυνατότητα αξιοποίησης της γεωθερμίας σε άμεσες χρήσεις – μέσω των Ενεργειακών Κοινοτήτων – δίνει τη δυνατότητα στους κατοίκους και τους τοπικούς παραγωγούς επιχειρηματίες και παράγοντες να γίνονται συνιδιοκτήτες της παραγωγής ενέργειας και να μην είναι απλοί θεατές. Αυτό ενισχύει την τοπική κοινωνική συνοχή και εξασφαλίζει ότι τα κέρδη παραμένουν στην ίδια την κοινότητα. Η οικονομική αναζωογόνηση των ακριτικών περιοχών αποτελεί την πιο αποτελεσματική απάντηση στην ερήμωση των χωριών και στη δημογραφική συρρίκνωση. Σε μια κρίσιμη περίοδο, κατά την οποία η Ελληνική ύπαιθρος ερημώνει, ο πληθυσμός συρρικνώνεται, τα χωριά ερημώνουν και ακίνητες περιουσίες Ελλήνων περνούν στα χέρια Βαλκάνιων και εξ’ ανατολών γειτόνων, η αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας χαμηλής ενθαλπίας σε πεδία τοπικού ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα σε Μακεδονία και Θράκη, ας αποτελέσει προτεραιότητα ως μια ύστερη προσπάθεια συγκράτησης του πληθυσμού στην περιφέρεια. Εκτός από τα οικονομικά μεγέθη, υπάρχει και το κοινωνικό και εθνικό της αποτύπωμα για την Ελληνική επαρχία, με έμφαση σε ακριτικές και ευαίσθητες περιοχές, όπως η Μακεδονία και η Θράκη. Και αυτό το αποτύπωμα, ας μην λησμονείται κι ας μην αγνοείται. Η στροφή σε τέτοιες μορφές καθαρής και εγχώριας ενέργειας δεν είναι πλέον απλώς μια περιβαλλοντική επιλογή, αλλά μια εθνική και οικονομική αναγκαιότητα για τη διατήρηση του κοινωνικού ιστού στην Ελληνική ύπαιθρο.