του Νικόλαου Κουφοτόλη-Αντιδημάρχου Διοικητικών Υπηρεσιών και ΚΕΠ και Προέδρου Δημοτικής Επιτροπής Δήμου Σερρών
Η ιστορία του σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού των
Σερρών δεν ξεκινά από έναν τυχαίο συνδυασμό, αλλά από μία πράξη εξαιρετικής
διορατικότητας. Στον απόηχο των καταστροφών και της ανάγκης για ριζική ανοικοδόμηση,
το 1925 σχεδιάστηκε από το μηδέν μια πόλη που φιλοδοξούσε να συνδυάσει την
ευρωπαϊκή ρυμοτομική αρτιότητα με την ανθρώπινη κλίμακα. Στον πυρήνα αυτού του
οράματος, όπως αποτυπώνεται στα ιστορικά σχέδια της εποχής, δέσποζε η πρόβλεψη
ενός μεγάλου ενιαίου, κεντρικού πάρκου – ενός πράσινου πνεύμονα που θα όριζε
τον αστικό παλμό και εγγυάται την ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών.
Οι τότε σχεδιαστές δεν αντιμετώπισαν τις Σέρρες ως έναν
απλό πίνακα διευθέτησης οικοπέδων. Κατανόησαν πως μια πόλη χωρίς δημόσιο χώρο
είναι απλώς μια άθροιση ιδιωτικών συμφερόντων. Η γεωμετρία του πάρκου,
συμμετρική, ευρύχωρη και οργανικά δεμένη με το οδικό δίκτυο, αποτελούσε μια
τομή μέλλοντος για μια επαρχιακή πόλη της Βόρειας Ελλάδας.
Τι σημαίνει όμως,
πραγματικά, να σχεδιάζεις «από την αρχή»; Σημαίνει την απόλυτη ελευθερία
και την ιστορική ευθύνη να αγνοήσεις το πολιτικό κόστος. Σημαίνει ότι δεν
διαπραγματεύεσαι τις γραμμές του χάρακα με μικροπολιτικές σκοπιμότητες, ούτε
υποκύπτεις στις πιέσεις τοπικών συμφερόντων που ζητούν άμεσο, πρόσκαιρο όφελος
σε βάρος του συλλογικού μέλλοντος. Η απουσία φόβου απέναντι στην «γκρίνια» της
στιγμής είναι τελικά το θεμέλιο της αλλαγής.
Δυστυχώς, το γενναίο σχέδιο του 1925 δεν έμελλε να μείνει
ανέπαφο. Να προστατευθεί από τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής
διοίκησης. Μέσα στις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο αρχικός σχεδιασμός του
κεντρικού πάρκου υπέστη μια συστηματική πολυεπίπεδη καταπάτηση. Μέσα από μικρές
ή μεγάλες παρεκκλίσεις, τροποποιήσεις «ειδικού σκοπού», κατατμήσεις και σιωπηλές
ανοχές της διοίκησης, ο δημόσιος χώρος συρρικνώθηκε. Αναπτυξιακές ανάγκες ή
επείγουσες στεγαστικές απαιτήσεις ροκάνισαν τα όρια του πάρκου αλλοιώνοντας την
ανεκτίμητη γεωμετρική του συμμετρία. Στην πραγματικότητα, όμως επρόκειτο για
την αργή υποχώρηση της πολιτείας απέναντι στην έλλειψη οράματος και στο διαρκές
κυνήγι του πρόσκαιρου πολιτικού οφέλους.
Η ιστορία της καταπάτησης του κεντρικού μας πάρκου, είναι η ιστορία της
σταδιακής απώλειας της ταυτότητας μας. Γράφτηκε με όρους καταπάτησης του
δημοσίου συμφέροντος, όπου η ανοχή της πολιτείας δημιούργησε τετελεσμένα
δεκαετιών
Σήμερα στεκόμαστε ενώπιον μιας ασυμβίβαστης
πραγματικότητας. Στα λάθη τους παρελθόντος. Στο όνομα της ιστορικής
ευθύνης είναι η ώρα της υπέρβασης. Ιστορική αναβάθμιση των
Σερρών. Η πόλη μας ανήκει σε αυτούς που θα ζήσουν σε αυτή αύριο. Εμείς
οφείλουμε να λογοδοτήσουμε στην ιστορία της πόλης με όρους δικαιοσύνης.
Σήμερα βρισκόμαστε ενώπιον μιας αμείλικτης
πραγματικότητας. Η επαναφορά του πάρκου στην αρχική του μορφή δεν μπορεί να γίνει
με ευχολόγια ούτε με θεωρητικές αναλύσεις. Απαιτούνται κορυφαίες πολιτικές
πράξεις: η πολιτεία και ο δήμος οφείλουν και προχωρούν στην άμεση εξαγορά και
στις απαλλοτριώσεις των σημερινών οικοπέδων που καταπατούν τον πυρήνα του
πάρκου. Η κατεδάφιση των κτισμάτων που αλλοιώνουν τον ιστορικό ιστό και η
απόδοση της γης ξανά στους Σερραίους, εξελίσσεται. Αξιοποιείται κάθε
χρηματοδοτικό εργαλείο για να διορθωθεί το έγκλημα του παρελθόντος. Αποτελεί
ιστορικό χρέος να πληρώσουμε το τίμημα της επιστροφής στο δημόσιο αγαθό, να
απελευθερώσουμε το κεντρικό πάρκο από τα δεσμά της καταπάτησης, λογοδοτώντας
στην ιστορία της πόλης με όρους δικαιοσύνης.
Φυσικά υπάρχει μια συζήτηση, ένας ουσιαστικός
διάλογος, που οφείλουμε να κάνουμε και
έχει να κάνει με το ρόλο του γηπέδου (22 στρέμματα καταπατώνται από το δημοτικό
γήπεδο) και την προοπτική μετεγκατάστασης του, κατά προτεραιότητα στη λύση πίσω
από το στρατόπεδο Παπαλουκά όπως διαχρονικά υποστηρίζει ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων
Νομού Σερρών και έχουν εκφραστεί θετικά συλλογικότητες της πόλης μας.
Το χρέος στο μέλλον.
“Η πόλη μας είναι το κοινό μας σπίτι, και οι ευθύνες μας
ξεπερνούν οποιαδήποτε μικροπολιτική σκοπιμότητα”
Σε μια πόλη που εκπαιδεύτηκε διαχρονικά στην “γκρίνια”
της στιγμής, που υπάρχουν πιέσεις τοπικών συμφερόντων που αγωνιούν για το
πρόσκαιρο όφελος σε βάρος του συλλογικού μέλλοντος, οφείλουμε να υπερασπιστούμε το Κεντρικό Πάρκο
και να το αποκαταστήσουμε. Δεν
υποκύπτεις στο όνομα ενός αδικαιολόγητου φόβου. Η παράδοση μιας πόλης ιστορικά
αναβαθμισμένης είναι αυτονόητη πράξη καθήκοντος. Υλοποιούμε σταθερά και αποφασιστικά τις
εντολές της Δημάρχου Σερρών Βαρβάρα Μητλιάγκα, στη βάση της απόλυτης αρχής ότι
η πόλη μας είναι το κοινό μας σπίτι, και
ότι το χρέος και οι ευθύνες που μας αναλογούν
ξεπερνούν οποιαδήποτε μικροπολιτική σκοπιμότητα ή πρόσκαιρο κόστος.
Για το εγχείρημα αυτό, εργάστηκαν και εργάζονται
συντονισμένα άνθρωποι που πιστεύουν σε αυτό το όραμα. Με απόλυτη προτεραιότητα
προχωρά άμεσα η ολοκλήρωση του φακέλου για την διενέργεια του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού
για το
σύνολο του Κεντρικού Πάρκου και η σχετική διαβούλευση που θα
ακολουθήσει.