Ανησυχητική εικόνα αποτυπώνεται για το επίπεδο των δεξιοτήτων των μαθητών σε όλο τον κόσμο, ανάμεσα τους και στην Ελλάδα που βρίσκεται σε χαμηλές θέσεις, σύμφωνα με τα αποτελέσματα του PISA 2025.
Στις 36 χώρες του ΟΟΣΑ που περιλαμβάνονται στην έρευνα, οι μέσες επιδόσεις των 15χρονων μαθητών ήταν οι χαμηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ και στα τρία βασικά γνωστικά αντικείμενα: φυσικές επιστήμες, μαθηματικά και κατανόηση κειμένου.
Ιδιαίτερα μεγάλη ήταν η υποχώρηση στις δεξιότητες ανάγνωσης, καθώς η μέση βαθμολογία μειώθηκε κατά 16 μονάδες σε σύγκριση με την αντίστοιχη έρευνα του 2022.
Η ανάγνωση παρουσίασε τη μεγαλύτερη επιδείνωση, με τις βαθμολογίες να μειώνονται κατά 28 μονάδες στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ μεταξύ 2015 και 2025. Μέρος της πτώσης αποδίδεται στην αυξημένη ψηφιοποίηση, τον περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και τη μειωμένη ανάγνωση για ευχαρίστηση.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα σε βάθος χρόνου. Όπως δείχνει το σχετικό διάγραμμα, οι μέσες επιδόσεις στις φυσικές επιστήμες, τα μαθηματικά και την κατανόηση κειμένου παρουσιάζουν σταδιακή πτώση από τις αρχές της νέας χιλιετίας, ενώ η υποχώρηση στις μαθηματικές και αναγνωστικές δεξιότητες επιταχύνθηκε από το 2018 και μετά. Οι επιδόσεις στις φυσικές επιστήμες εμφανίζουν μεγαλύτερη σταθερότητα, έχοντας μειωθεί κατά 17 μονάδες μεταξύ 2006 και 2025.
Τα στοιχεία για την ΕΕ
Ειδικότερα στην ΕΕ, οι μαθητές σε Ισπανία, Κροατία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ελλάδα, Ρουμανία, Κύπρο και Βουλγαρία καταγράφουν επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες.
Μόνο η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία, η Αυστρία, η Πολωνία και η Τσεχία κατάφεραν να σημειώσουν μέση επίδοση πάνω από τον μέσο όρο.
«Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η υποχώρηση ακριβώς των δεξιοτήτων που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης: η αξιολόγηση πληροφοριών, η σύνδεση δεδομένων από πολλές πηγές και η κριτική σκέψη πάνω σε όσα διαβάζουμε», αναφέρει η έκθεση.
«Παράλληλα, το ποσοστό των “βιαστικών αναγνωστών” – μαθητών που διατρέχουν γρήγορα τα κείμενα και δίνουν βιαστικές αλλά λανθασμένες απαντήσεις – σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2018 και 2022».
Ανησυχητική η εικόνα στην Ελλάδα
Οι μαθητές στην Ελλάδα σημείωσαν χαμηλότερες επιδόσεις από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στα μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες.
Μικρότερο ποσοστό μαθητών στην Ελλάδα, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, κατατάχθηκε στους μαθητές με κορυφαίες επιδόσεις (Επίπεδο 5 ή 6) σε τουλάχιστον ένα από τα εξεταζόμενα αντικείμενα.
Παράλληλα, μικρότερο ποσοστό μαθητών σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ πέτυχε το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο επάρκειας (Επίπεδο 2 ή υψηλότερο) και στα τρία αντικείμενα.
Πηγή: OECD PISA
Στην επίλυση υπολογιστικών προβλημάτων, η μέση βαθμολογία των μαθητών στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερη από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Περίπου το 59% των μαθητών στην Ελλάδα πέτυχε το Επίπεδο 2 ή υψηλότερο στις φυσικές επιστήμες (μέσος όρος ΟΟΣΑ: 74%). Κατ’ ελάχιστον, οι μαθητές αυτοί μπορούν να αναγνωρίζουν τη σωστή εξήγηση για οικεία επιστημονικά φαινόμενα και να αξιοποιούν αυτές τις γνώσεις ώστε, σε απλές περιπτώσεις, να διαπιστώνουν εάν ένα συμπέρασμα είναι έγκυρο με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα.
Στην Ελλάδα, μόλις το 1% των μαθητών κατατάχθηκε στους κορυφαίους στις φυσικές επιστήμες, δηλαδή πέτυχε το Επίπεδο 5 ή 6 (μέσος όρος ΟΟΣΑ: 7%). Οι μαθητές αυτής της κατηγορίας μπορούν να εφαρμόζουν δημιουργικά και αυτόνομα τις γνώσεις τους για τις φυσικές επιστήμες σε ένα ευρύ φάσμα καταστάσεων, ακόμη και σε άγνωστες ή πρωτόγνωρες συνθήκες.
Πηγή: OECD PISA
Πρόβλημα οι ελλείψεις σε πόρους
Τα στοιχεία του PISA 2025 δείχνουν ότι οι ελλείψεις σε υλικούς πόρους εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα στις περισσότερες χώρες και οικονομίες. Περίπου το 39% των μαθητών στην Ελλάδα φοιτούσε σε σχολεία όπου οι διευθυντές ανέφεραν ότι η έλλειψη εκπαιδευτικού υλικού, όπως σχολικά βιβλία, εξοπλισμός πληροφορικής, υλικό βιβλιοθήκης ή εργαστηριακός εξοπλισμός, επηρέαζε σε κάποιο βαθμό τη διδασκαλία.
Παράλληλα, το 47% των μαθητών φοιτούσε σε σχολεία όπου η ανεπαρκής υλικοτεχνική υποδομή, όπως τα κτίρια, οι χώροι, τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, ο φωτισμός και οι ακουστικές εγκαταστάσεις, θεωρούνταν ότι δυσχέραινε την εκπαιδευτική διαδικασία. Το 2022, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 52% και 44%.