Mπροστά σε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη εξέλιξη βρίσκονται οι επιστήμονες που παρακολουθούν τις θερμοκρασίες των ωκεανών, καθώς στον κεντρικό Ειρηνικό καταγράφηκε μια τιμή που δεν είχε εμφανιστεί ποτέ προηγουμένως στα διαθέσιμα στοιχεία.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν τη
Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή
Νίνιο 3.4 (Niño 3.4) ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 30 βαθμούς Κελσίου.
Η καταγραφή προκαλεί ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον,
καθώς η συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους
δείκτες για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του φαινομένου Ελ Νίνιο, το
οποίο μπορεί να επηρεάσει τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και τη συχνότητα
ακραίων καιρικών φαινομένων σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Το φαινόμενο
Καθώς μία θερμή μάζα νερού που εντοπίστηκε από
δορυφορικούς αισθητήρες να πλησιάζει τις ακτές της Νότιας Αμερικής, προκαλούσε
άνοδο τόσο της στάθμης όσο και της θερμοκρασίας της θάλασσας, την ίδια στιγμή
θέρμαινε και αύξανε την υγρασία του αέρα πάνω από αυτήν. Η θερμότητα και η
υγρασία τροφοδότησαν την ανάπτυξη ισχυρών καταιγίδων, οι οποίες με τη σειρά
τους προκάλεσαν μεγάλης κλίμακας διαταραχές στην ατμόσφαιρα. Οι διαταραχές
αυτές σύντομα εξαπλώθηκαν σε ολόκληρο τον πλανήτη, επηρεάζοντας τη θερμοκρασία,
τις βροχοπτώσεις και την πορεία των καταιγίδων.
Το Ελ Nίνιο που προκλήθηκε από αυτό το κολοσσιαίο κύμα
έχει έκτοτε ανεβάσει τη θερμοκρασία ενός τμήματος του κεντρικού και ανατολικού
τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού περισσότερο από 3 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο
όρο. Οι προβλέψεις δείχνουν πιθανότητα άνω του 80% ότι αυτό το Ελ Νίνιο – ένα
φυσικό κλιματικό φαινόμενο που εμφανίζεται κάθε λίγα χρόνια – θα παραμείνει
πολύ ισχυρό για τον υπόλοιπο χρόνο και ενδέχεται να γίνει το ισχυρότερο που
έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με άρθρο στους New York Times.
Βροχοπτώσεις, πυρκαγιές και ξηρασία
Υπάρχουν δεκάδες κλιματικά μοντέλα από οργανισμούς σε όλο
τον κόσμο που προβλέπουν τις συνθήκες του Ελ Νίνιο, και συχνά οι προβλέψεις
τους δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Φέτος, όμως, είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένες
από ποτέ, προβλέποντας ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο θα διαρκέσουν έως το τέλος του
2026. Με αυτά τα δεδομένα, πολλές από τις αναμενόμενες προβλέψεις, όπως έντονες
βροχοπτώσεις σε ορισμένες περιοχές, ξηρασία και πυρκαγιές, καθώς και αύξηση της
υπερθέρμανσης του πλανήτη, είναι πιθανό να επιβεβαιωθούν.
Σημαίνει επίσης ότι κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και
κοινότητες μπορούν να επωφεληθούν από αυτή την ασυνήθιστα σαφή επιστημονική
πρόβλεψη, προκειμένου να προετοιμαστούν.
Από προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο υπάρχει γνώση για
πολλά από τα πιθανά αποτελέσματα. Η νότια Αφρική και η Ινδία είναι πιθανότερο
να αντιμετωπίσουν μειωμένες βροχοπτώσεις και ξηρασία, γεγονός που μπορεί να
πιέσει τα αποθέματα τροφίμων και να διαταράξει την παραγωγή υδροηλεκτρικής
ενέργειας. Οι ξηρές συνθήκες στην Ινδονησία έχουν ήδη οδηγήσει σε δασικές και
άλλες πυρκαγιές και ο κίνδυνος αυτός πιθανότατα θα παραμείνει αυξημένος. Το
ερχόμενο καλοκαίρι στο Νότιο Ημισφαίριο, δηλαδή κατά τη διάρκεια του δικού μας
χειμώνα, μπορεί να είναι ιδιαίτερα θερμό, με αυξημένη πιθανότητα για κύματα
καύσωνα στην Αυστραλία και σε τμήματα της Βραζιλίας.
Άλλες περιοχές, όπως η Κένυα, η ανατολική Κίνα και οι
νότιες Ηνωμένες Πολιτείες, είναι πιθανότερο να πληγούν από περισσότερες
βροχοπτώσεις. Οι τρέχουσες προβλέψεις δίνουν πιθανότητα άνω του 70% οι
βροχοπτώσεις να είναι πιο έντονες από τις φυσιολογικές σε τμήματα των
νοτιοανατολικών Ηνωμένων Πολιτειών από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο,
αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων.
Τα προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο
Τα επεισόδια Ελ Νίνιο συνδέονται επίσης με απότομες
αυξήσεις της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης. Το 70% αυτής της επιφάνειας
καλύπτεται από ωκεανούς, επομένως οι ωκεανοί απορροφούν μεγάλο μέρος της
ενέργειας που παγιδεύεται από τα αέρια του θερμοκηπίου και ως αποτέλεσμα
θερμαίνονται. Τα επεισόδια Ελ Νίνιο επιτρέπουν την απελευθέρωση ενός μέρους
αυτής της ενέργειας πίσω στην ατμόσφαιρα.
Τα τρία τελευταία μεγάλα επεισόδια, το 1997, το 2015 και
το 2023, συνοδεύτηκαν από σημαντικές αυξήσεις της θερμοκρασίας στην επιφάνεια
της Γης. Κάθε μία από αυτές τις χρονιές ήταν, εκείνη την εποχή, η θερμότερη που
είχε καταγραφεί ποτέ, ενώ οι θερμοκρασίες τα επόμενα χρόνια παρέμειναν σε υψηλά
επίπεδα. Μάλιστα, κάθε μία από τις επόμενες χρονιές – το 1998, το 2016 και το
2024 – ήταν ακόμη πιο θερμή.
Αυτές οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν
ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι,
αυξάνονται οι πιθανότητες ξηρασίας και ο κίνδυνος πυρκαγιών, ενώ εντείνεται η
δραστηριότητα των καταιγίδων, προκαλώντας ισχυρότερες και συχνότερες
βροχοπτώσεις. Επηρεάζεται ολόκληρος ο πλανήτης, πράγμα που σημαίνει ότι ο
καιρός το 2027 θα είναι ενδεχομένως εξαιρετικά δύσκολος.
Οι αλλαγές που προκαλεί το λεγόμενο «σούπερ Ελ Νίνιο» θα
επηρεάσουν τη γεωργία, την ενεργειακή και υδατική ασφάλεια, τα οικοσυστήματα,
τις αλυσίδες εφοδιασμού, τα οικονομικά, τα ταξίδια και την υγεία. Οι
κυβερνήσεις, οι κοινότητες και οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αξιολογήσουν την
ανθεκτικότητά τους απέναντι σε τέτοιες διαταραχές και να θέσουν σε εφαρμογή
τους απαραίτητους πόρους και σχέδια αντιμετώπισης.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα
Το καλοκαίρι του 2027 θα είναι ασυνήθιστα θερμό στο
Βόρειο Ημισφαίριο. Με αυτό το δεδομένο, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης
και τα νοσοκομεία θα πρέπει να προετοιμαστούν για αυξημένη προσέλευση ασθενών
με θερμοπληξία, καρδιαγγειακά επεισόδια και νεφρικές παθήσεις. Οι τοπικές και
δημοτικές αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν τις διαδικασίες τους για την
αντιμετώπιση ακραίων θερμοκρασιών, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων ελέγχου της
κατάστασης ηλικιωμένων και ασθενών, σχεδίων για τη δημιουργία κλιματιζόμενων
χώρων προστασίας και συστημάτων προειδοποίησης των πολιτών όταν είναι
επικίνδυνο να βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους. Θα χρειαστούν επίσης σχέδια για
τη διαχείριση της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και για τη διασφάλιση ότι οι
φτωχότεροι κάτοικοι δεν θα χάσουν την πρόσβαση στο ρεύμα επειδή δεν μπορούν να
πληρώσουν στις πιο ακραίες συνθήκες καύσωνα.
Στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες, στη δυτική Μεσόγειο,
στην Ινδονησία και σε άλλα μέρη του κόσμου, ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών
ενδέχεται να αυξηθεί σημαντικά. Η προετοιμασία μπορεί να περιλαμβάνει καλύτερο
συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών, αυξημένη χρηματοδότηση των
πυροσβεστικών ομάδων και βελτιωμένα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για τις
κοινότητες που κινδυνεύουν. Πολιτείες και κυβερνήσεις μπορούν επίσης να
ενθαρρύνουν ή να παρέχουν κίνητρα στους ιδιοκτήτες κατοικιών ώστε να
προστατεύουν τις περιουσίες τους, απομακρύνοντας εύφλεκτη βλάστηση ή
τοποθετώντας στέγες με μεγαλύτερη αντοχή στη φωτιά.
Η περιφερειακή επισιτιστική ανασφάλεια μπορεί να
διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού και να οδηγήσει σε αποθεματοποίηση,
αισχροκέρδεια και αστάθεια στις αγορές. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα των
Ηνωμένων Εθνών έχει ήδη διαθέσει κονδύλια σε περιοχές της Αφρικής, ενόψει των
αναμενόμενων απωλειών στις καλλιέργειες. Αντίστοιχα, η Καλιφόρνια έχει ήδη
αναπτύξει υλικά, όπως σακιά άμμου και αντλίες, για την αντιμετώπιση πλημμυρών
κατά μήκος των ποταμών και των ακτών της.
Οι προβλέψεις δεν είναι αφηρημένες υποθέσεις για ένα
πρόβλημα που θα εμφανιστεί στο μακρινό μέλλον. Είναι συγκεκριμένες προβλέψεις
για τις κλιματικές και καιρικές συνθήκες, ορισμένες από τις οποίες θα
προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Αυτό που απομένει
είναι να μπορέσουν όλοι οι αρμόδιοι φορείς να πιάσουν τώρα δουλειά.