Οστά του χεριού ενός άνδρα Νεάντερταλ, ο οποίος έζησε πριν από περίπου 46.000 χρόνια, έφεραν στο φως αρχαιολόγοι στη βόρεια Ισπανία.
Η ερευνητική ομάδα κατάφερε να εξαγάγει DNA από τα
ευρήματα, ενώ παράλληλα προσδιόρισε την ηλικία τους με τη μέθοδο της
ραδιοχρονολόγησης με άνθρακα-14, ένα σπάνιο επίτευγμα για ανθρώπινα λείψανα
τόσο μεγάλης ηλικίας.
Τα έξι οστικά θραύσματα εντοπίστηκαν στο σπήλαιο Abauntz,
στη Ναβάρρα. Πρόκειται για τα πρώτα απολιθώματα Νεάντερταλ που έχουν βρεθεί στα
δυτικά Πυρηναία, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στα αρχαιολογικά δεδομένα για
την παρουσία του ανθρώπινου αυτού είδους στην περιοχή.
Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές δεν διέθεταν ανθρώπινα λείψανα
από τη συγκεκριμένη περιοχή που να επιβεβαιώνουν άμεσα ότι οι Νεάντερταλ ζούσαν
εκεί.
Τι αποκάλυψε η ανάλυση των οστών
Τέσσερα από τα έξι θραύσματα προέρχονται από το δεξί χέρι
ενός ενήλικα. Τρία είναι μετακάρπια, δηλαδή οστά της παλάμης, ενώ το τέταρτο
είναι οστό του μέσου δακτύλου.
Τα υπόλοιπα δύο θραύσματα δεν μπορούσαν αρχικά να
ταυτοποιηθούν με βεβαιότητα. Ωστόσο, η ανάλυση πρωτεϊνών έδειξε ότι ήταν επίσης
ανθρώπινα, ενώ οι γενετικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν ότι τα λείψανα ανήκαν σε
άνδρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα σημάδια από
δαγκώματα σαρκοφάγων ζώων που εντοπίστηκαν σε ορισμένα οστά. Τα ίχνη αυτά προσφέρουν
στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο τα λείψανα κατέληξαν στο σπήλαιο.
Στο ίδιο αρχαιολογικό στρώμα έχουν βρεθεί λίθινα εργαλεία
και οστά ζώων, με ορισμένα από τα τελευταία να φέρουν σημάδια κοπής, τα οποία
συνδέονται με τον τεμαχισμό τους. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ομάδες ανθρώπων
χρησιμοποιούσαν το σπήλαιο για την εξεύρεση τροφής και άλλες καθημερινές
δραστηριότητες.
Πηγή: IPHES-CERCA
Η δυσκολία της ανάλυσης DNA σε τόσο παλιά λείψανα
Το DNA αποσυντίθεται με την πάροδο του χρόνου, ενώ η
διατήρησή του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Για
τον λόγο αυτό, η εξαγωγή αξιοποιήσιμου γενετικού υλικού από οστά ηλικίας
δεκάδων χιλιάδων ετών αποτελεί σημαντική επιστημονική πρόκληση.
Στην περίπτωση του Abauntz, οι ερευνητές συνδύασαν τη
μελέτη πρωτεϊνών, τις γενετικές αναλύσεις και τη ραδιοχρονολόγηση με
άνθρακα-14. Με αυτόν τον τρόπο επιβεβαίωσαν την ανθρώπινη προέλευση των οστών,
προσδιόρισαν το φύλο του ατόμου και υπολόγισαν την ηλικία των ευρημάτων.
Η γενετική ανάλυση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με την
ερευνητική ομάδα να προσδοκά ότι θα αποκαλύψει περισσότερα στοιχεία για τον
συγκεκριμένο άνδρα και την ομάδα στην οποία ανήκε.
Τι μπορεί να αποκαλύψει η γενετική έρευνα
Προηγούμενες έρευνες σε άλλες ισπανικές τοποθεσίες έχουν
δείξει πόσα μπορούν να αποκαλύψουν τα γενετικά δεδομένα για τη ζωή των
Νεάντερταλ.
Στο σπήλαιο Ελ Σιντρόν, στις Αστούριες, οι αναλύσεις DNA
αποκάλυψαν συγγενικές σχέσεις μεταξύ Νεάντερταλ και προσέφεραν στοιχεία για τον
τρόπο οργάνωσης των ομάδων τους.
Οι ερευνητές του Abauntz ελπίζουν ότι η συνεχιζόμενη
ανάλυση θα δώσει αντίστοιχες απαντήσεις για τον άνδρα που έζησε στην περιοχή
πριν από περίπου 46.000 χρόνια.
Ο δρ.ΑντιόνΑρτεάγα, ένας από τους συνδιευθυντές του
ερευνητικού έργου, χαρακτήρισε τα οστά την πρώτη άμεση απόδειξη της παρουσίας
Νεάντερταλ στη Ναβάρρα.
Από την πλευρά του, ο δρ.ΜικέλΑρλέγκι, επίσης
συνδιευθυντής της έρευνας, υπογράμμισε ότι ο συνδυασμός της ανάλυσης DNA με την
άμεση χρονολόγηση των οστών αποτελεί το βασικό πλεονέκτημα της ανακάλυψης.
Τα Πυρηναία ως πιθανός διάδρομος μετακίνησης
Το σπήλαιο Abauntz βρίσκεται σε μια φυσική διαδρομή που
συνδέει την Ιβηρική Χερσόνησο με την υπόλοιπη Ευρώπη, γεγονός που προσδίδει
ιδιαίτερη σημασία στην ανακάλυψη.
Πριν από περίπου 46.000 χρόνια, οι Νεάντερταλ
εξακολουθούσαν να ζουν σε διάφορες περιοχές της ευρωπαϊκής ηπείρου. Περίπου
40.000 χρόνια πριν, είχαν πλέον εξαφανιστεί, καθώς ο Homosapiens εξαπλωνόταν.
Ο άνδρας από το Abauntz έζησε, επομένως, μόλις μερικές
χιλιάδες χρόνια πριν από το τέλος της παρουσίας των Νεάντερταλ.
Τα ευρήματα προσφέρουν στους επιστήμονες μια νέα ευκαιρία
να διερευνήσουν αν ομάδες Νεάντερταλ που ζούσαν στις δύο πλευρές των Πυρηναίων
συναντιούνταν, μετακινούνταν μεταξύ των περιοχών ή διατηρούσαν άλλου είδους
επαφές.
Η συνέχιση της γενετικής έρευνας αναμένεται να συμβάλει
στην καλύτερη κατανόηση της παρουσίας και των μετακινήσεων των Νεάντερταλ σε
αυτή τη σημαντική γεωγραφική ζώνη της Ευρώπης.