Ο Πάτρικ Στιούαρτ, ο Βρετανός ηθοποιός που διέπρεψε στο σαιξπηρικό θέατρο και αγαπήθηκε από εκατομμύρια θεατές ως κυβερνήτης Ζαν-Λικ Πικάρ στο Star Trek και καθηγητής Τσαρλς Ξαβιέ στα X-Men, πέθανε σε ηλικία 86 ετών.
Σύμφωνα με τους New York Times, έφυγε από τη ζωή την
Τετάρτη (28/10) στο σπίτι του στο Λος Άντζελες, έπειτα από μάχη με τη νόσο
Αλτσχάιμερ με σωμάτια Lewy. Ο θάνατός του ανακοινώθηκε μέσω των κοινωνικών
δικτύων.
Για περισσότερες από έξι δεκαετίες, ο Πάτρικ Στιούαρτ
υπήρξε ένας ηθοποιός με σπάνια ικανότητα να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικούς
κόσμους – από τον Σαίξπηρ και τον Μπέκετ μέχρι την επιστημονική φαντασία, τις
ταινίες υπερηρώων και την κωμωδία.
Με τη χαρακτηριστική βαθιά φωνή του, τη σκηνική του
παρουσία και την αφοσίωσή του στην υποκριτική, κατάφερε κάτι που λίγοι ηθοποιοί
πετυχαίνουν: να γίνει εξίσου αγαπητός στο απαιτητικό θεατρικό κοινό και στην
παγκόσμια ποπ κουλτούρα.
Ο κυβερνήτης Πικάρ που έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης
γενιάς
Όταν ανέλαβε το 1987 τον ρόλο του Ζαν-Λικ Πικάρ στο Star
Trek: The Next Generation, ο Στιούαρτ πλησίαζε τα 50 και ήταν σχετικά άγνωστος
στο αμερικανικό τηλεοπτικό κοινό.
Η επιλογή του δεν ήταν αυτονόητη. Ο δημιουργός του Star
Trek, Τζιν Ροντενμπέρι, αρχικά δεν ήταν ιδιαίτερα θετικός, ενώ ο ίδιος ο
ηθοποιός αμφέβαλλε ότι μια σειρά με πρωταγωνιστή έναν μεσήλικα, φιλειρηνικό
κυβερνήτη, γαλλικό όνομα και βρετανική προφορά θα μπορούσε να γνωρίσει
επιτυχία.
Διαψεύστηκαν και οι δύο.
Επί επτά σεζόν, ο Πικάρ έγινε μία από τις πιο
αναγνωρίσιμες μορφές της τηλεοπτικής επιστημονικής φαντασίας: ένας ηγέτης που
προτιμούσε τη σκέψη από τη βία, τη διπλωματία από την επίδειξη ισχύος και
διατηρούσε την ψυχραιμία του ακόμη και στις δυσκολότερες στιγμές.
Η σειρά απέσπασε 18 βραβεία Emmy και ένα Peabody, ενώ οι
χαρακτηριστικές εντολές του, «Engage!» και «Make it so», πέρασαν στην ιστορία
του Star Trek.
Ο Στιούαρτ επέστρεψε στον ρόλο σε τέσσερις
κινηματογραφικές ταινίες, από το Star Trek Generations του 1994 έως το Star
Trek: Nemesis του 2002, και αργότερα στη σειρά Star Trek: Picard, που
προβλήθηκε από το 2020 για τρεις σεζόν.
Δεν αντιμετώπισε ποτέ τον Πικάρ ως έναν ρόλο κατώτερο της
θεατρικής του διαδρομής. Αντίθετα, υπερασπιζόταν με υπερηφάνεια τον χαρακτήρα,
ακόμη και απέναντι σε συναδέλφους που αντιμετώπιζαν με σνομπισμό τη στροφή του
προς το Χόλιγουντ.
Από τον Σαίξπηρ στον καθηγητή Χ των «X-Men»
Πολύ πριν φορέσει τη στολή του κυβερνήτη του Enterprise,
ο Στιούαρτ είχε χτίσει μια σημαντική καριέρα στο βρετανικό θέατρο.
Από το 1966 συνεργάστηκε με τη Royal Shakespeare Company,
ερμηνεύοντας πλήθος κλασικών ρόλων. Ανάμεσα στις σημαντικότερες διακρίσεις του
ήταν τα βραβεία Olivier για τον Ενόβαρβο στο Αντώνιος και Κλεοπάτρα και τον
Κλαύδιο στον Άμλετ, απέναντι στον Ντέιβιντ Τέναντ.
Στο Μπρόντγουεϊ ξεχώρισε, μεταξύ άλλων, ως Μάκβεθ,
κερδίζοντας υποψηφιότητα για βραβείο Tony, ενώ συνεργάστηκε με τον στενό του
φίλο Ίαν ΜακΚέλεν στο Περιμένοντας τον Γκοντό του Σάμιουελ Μπέκετ και στη Νεκρή
Ζώνη (No Man’s Land) του Χάρολντ Πίντερ.
Η κινηματογραφική του πορεία περιλάμβανε το Dune του
Ντέιβιντ Λιντς το 1984, αλλά και έναν δεύτερο ρόλο που τον σύστησε σε νεότερες
γενιές: τον καθηγητή Τσαρλς Ξαβιέ, τον τηλεπαθητικό ηγέτη των μεταλλαγμένων
στις ταινίες X-Men.
Εμφανίστηκε σε πέντε ταινίες του κινηματογραφικού
σύμπαντος των X-Men, μεταξύ των οποίων το πρώτο φιλμ του 2000 και το Logan του
2017, όπου η ερμηνεία του έδωσε ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος στον χαρακτήρα.
Μια δύσκολη παιδική ηλικία και η σωτηρία του θεάτρου
Ο Πάτρικ Στιούαρτ γεννήθηκε στις 13 Ιουλίου 1940 στο
Μίρφιλντ του Δυτικού Γιορκσάιρ, σε μια οικογένεια με σοβαρές οικονομικές
δυσκολίες.
Ο πατέρας του, Άλφρεντ, είχε υπηρετήσει στον βρετανικό
στρατό, ενώ η μητέρα του, Γκλάντις, εργαζόταν σε υφαντουργείο. Μεγάλωσε σε ένα
μικρό σπίτι χωρίς τρεχούμενο ζεστό νερό, βιώνοντας παράλληλα την
ενδοοικογενειακή βία που ασκούσε ο πατέρας του στη μητέρα του.
Αργότερα μίλησε δημόσια για αυτές τις εμπειρίες και για
το τραύμα που του άφησαν, αναπτύσσοντας έντονη δράση κατά της ενδοοικογενειακής
βίας.
Η καθοριστική αλλαγή ήρθε στα 12 του χρόνια, όταν ένας
καθηγητής Αγγλικών τού έδωσε να διαβάσει τον Σάιλοκ από τον Έμπορο της
Βενετίας. Η γνωριμία του με τον Σαίξπηρ άνοιξε έναν δρόμο που θα ακολουθούσε σε
όλη του τη ζωή.
Στα 15 του εργάστηκε για λίγο ως δημοσιογράφος σε τοπική
εφημερίδα, αλλά εγκατέλειψε τη δουλειά επειδή αφιέρωνε υπερβολικά πολύ χρόνο
στο θέατρο. Χάρη σε υποτροφία σπούδασε στη δραματική σχολή Bristol Old Vic και
το 1959 πραγματοποίησε το επαγγελματικό του ντεμπούτο στη Νήσο των Θησαυρών.
Το χιούμορ, ο Ίαν ΜακΚέλεν και η ζωή πέρα από τη σκηνή
Παρότι ταυτίστηκε με σοβαρούς και επιβλητικούς
χαρακτήρες, ο Στιούαρτ αγαπούσε βαθιά την κωμωδία.
Έπαιξε στο Robin Hood: Men in Tights του Μελ Μπρουκς,
δάνεισε τη φωνή του σε περίπου 120 επεισόδια του American Dad! και συμμετείχε
στους Simpsons, στο Sesame Street και σε πλήθος άλλων παραγωγών.
Το 2010 χρίστηκε ιππότης για την προσφορά του στην
υποκριτική, αποκτώντας επισήμως τον τίτλο Sir.
Η προσωπική του ζωή περιλάμβανε δύο διαζύγια, από τη χορογράφο
Σίλα Φάλκονερ και την παραγωγό Γουέντι Νιους. Το 2013 παντρεύτηκε την
Αμερικανίδα τραγουδίστρια Σάνι Όζελ, σε τελετή που πραγματοποίησε ο φίλος του
Ίαν ΜακΚέλεν.
Αφήνει πίσω του τη σύζυγό του, τον γιο του Ντάνιελ,
επίσης ηθοποιό, και την κόρη του Σόφι.
Μία από τις τελευταίες δουλειές του ήταν η ταινία The
Sheep Detectives του 2026, στην οποία χάρισε τη φωνή του σε ένα ηλικιωμένο,
σοφό κριάρι.
«Έχω ακόμη τόσους χαρακτήρες μέσα μου»
Στα απομνημονεύματά του, Making It So, που κυκλοφόρησαν
το 2023, ο Στιούαρτ επέστρεψε στις δυσκολίες της παιδικής του ηλικίας, στις
προσωπικές του επιλογές και στην αγάπη του για την υποκριτική.
Δεν έκρυψε ποτέ ότι η σκηνή ήταν ο χώρος όπου ένιωθε
περισσότερο ο εαυτός του. Όταν το BBC τον ρώτησε πώς αισθάνεται επάνω στο
θεατρικό σανίδι, απάντησε απλά: «Σαν να είμαι γίγαντας».
Ακόμη και στα τελευταία χρόνια της ζωής του, δεν θεωρούσε
ότι είχε ολοκληρώσει την καλλιτεχνική του διαδρομή. Έγραφε πως η υποκριτική τον
έκανε ευτυχισμένο από τα 13 του χρόνια και εξακολουθούσε να τον κάνει
ευτυχισμένο επτά δεκαετίες αργότερα.
Ήθελε να επιστρέψει στο θέατρο, να δοκιμάσει ακόμη μια
τηλεοπτική κωμωδία, να υποδυθεί κι άλλους ανθρώπους.
Για εκατομμύρια θεατές θα παραμείνει ο κυβερνήτης Πικάρ.
Για το θέατρο, ένας σπουδαίος σαιξπηρικός ηθοποιός. Και για όσους τον αγάπησαν
και στους δύο κόσμους, μια φωνή και μια παρουσία που δύσκολα θα
αντικατασταθούν.