Νέο πλαίσιο για τις συναλλαγές με μετρητά θεσπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς από το καλοκαίρι του 2027 θα τεθεί σε ισχύ πανευρωπαϊκό ανώτατο όριο 10.000 ευρώ στις πληρωμές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο εμπορικών συναλλαγών. Η αλλαγή αφορά κυρίως τις χώρες που μέχρι σήμερα δεν διαθέτουν αντί στοιχους περιορισμούς, ενώ τα κράτη-μέλη θα μπορούν να διατηρούν αυστηρότερα εθνικά όρια. Στην Ελλάδα, όπου ήδη εφαρμόζεται ένα από τα πιο περιοριστικά συστήματα στην Ευρώπη, το νέο ευρωπαϊκό πλαφόν δεν αναμένεται να επιφέρει άμεση αλλαγή στην καθημερινότητα των συναλλαγών.
Το ζήτημα των μετρητών βρίσκεται το τελευταίο διάστημα
στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, ιδιαίτερα με αφορμή τις αποκαλύψεις
υποθέσεων φοροδιαφυγής. Ωστόσο, η φοροδιαφυγή δεν συνδέεται απαραίτητα με τη
χρήση μετρητών, καθώς μπορεί να πραγματοποιείται και μέσω κανονικών
ηλεκτρονικών πληρωμών.
Στην Ελλάδα, για συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες, όταν
η συνολική αξία αγοράς αγαθών ή παροχής υπηρεσιών ανέρχεται σε 500 ευρώ και
άνω, η εξόφληση πρέπει να γίνεται με ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής. Η καταβολή με
μετρητά απαγορεύεται. Μάλιστα, με τη σχετική αλλαγή του 2026, στις επιχειρήσεις
που παραβιάζουν τον κανόνα επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού
που καταβλήθηκε σε μετρητά για κάθε παράβαση.
Το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ, επομένως, δεν σημαίνει
ότι η Ελλάδα θα πρέπει να αυξήσει το δικό της πλαφόν στα 10.000 ευρώ. Τα
κράτη-μέλη διατηρούν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν χαμηλότερα όρια, ανάλογα με
την εθνική τους νομοθεσία.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα μετρητά από το
2027
Η θέσπιση ενιαίου ανώτατου ορίου αποτελεί μέρος του νέου
ευρωπαϊκού πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες
δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Ειδικότερα, ο Κανονισμός 2024/1624, που εγκρίθηκε το 2024,
προβλέπει στο άρθρο 80 ότι από τις 10 Ιουλίου 2027 οι πληρωμές με μετρητά για
αγαθά ή υπηρεσίες, στις οποίες συμμετέχει επιχείρηση ή επαγγελματίας, δεν θα
μπορούν να υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις ταυτοποίησης
και ελέγχου για συναλλαγές με μετρητά από 3.000 ευρώ. Στόχος είναι να
περιοριστεί η δυνατότητα αξιοποίησης μεγάλων χρηματικών ποσών για παράνομες
δραστηριότητες.
Οι νέοι κανόνες δεν αφορούν, κατά κανόνα, τις συναλλαγές
μεταξύ ιδιωτών, εφόσον κανένα από τα δύο μέρη δεν ενεργεί στο πλαίσιο
επαγγελματικής δραστηριότητας. Έτσι, για παράδειγμα, μια αγοραπωλησία μεταξύ
δύο ιδιωτών δεν υπάγεται αυτομάτως στο συγκεκριμένο ανώτατο όριο.
Αξίζει επίσης να διευκρινιστεί ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία
δεν απαγορεύει τη διακράτηση μεγάλων ποσών σε μετρητά. Άλλο είναι το όριο που
αφορά την πραγματοποίηση εμπορικών συναλλαγών και άλλο η κατοχή ή η μεταφορά
χρημάτων.
Τι ισχύει σήμερα στην Ευρώπη για τις πληρωμές με μετρητά
Παρά τη νέα ευρωπαϊκή ρύθμιση, οι διαφορές μεταξύ των
κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές. Σε ορισμένες χώρες ισχύουν ήδη αυστηρά
ανώτατα όρια, ενώ σε άλλες δεν υπάρχει γενικός νομοθετικός περιορισμός στις
πληρωμές με μετρητά.
Ακόμη και στις χώρες χωρίς συγκεκριμένο πλαφόν, ωστόσο,
μπορεί να εφαρμόζονται κανόνες ταυτοποίησης, ελέγχου της προέλευσης των
χρημάτων ή ειδικοί περιορισμοί στην αποδοχή μετρητών.
Αναλυτικότερα:
Αυστρία
– Δεν υπάρχει γενικά καθορισμένο ανώτατο όριο στις
πληρωμές με μετρητά.
– Για συναλλαγές ύψους 10.000 ευρώ και άνω, οι έμποροι
υποχρεούνται να επαληθεύουν και να καταγράφουν την ταυτότητα του αγοραστή.
– Απαιτείται κατά κανόνα επίσημο έγγραφο ταυτοποίησης με
φωτογραφία.
– Οι έμποροι μπορούν να ζητήσουν πληροφορίες και
αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την προέλευση των χρημάτων.
Βέλγιο
– Το ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά είναι 3.000 ευρώ.
– Ο περιορισμός αφορά τόσο την αγορά αγαθών όσο και την
παροχή υπηρεσιών.
– Οι πληρωμές με μετρητά για την αγορά ακινήτων δεν
επιτρέπονται.
– Το όριο ισχύει είτε η πληρωμή πραγματοποιείται εφάπαξ
είτε σε περισσότερες δόσεις.
– Οι έμποροι γενικά δεν μπορούν να αρνούνται την αποδοχή
μετρητών.
Δανία
– Δεν υπάρχει γενικό νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο
πληρωμών με μετρητά.
Εσθονία
– Δεν προβλέπεται γενικό ανώτατο όριο στις πληρωμές με
μετρητά.
– Η κεντρική τράπεζα και τα πιστωτικά ιδρύματα
υποχρεούνται να δέχονται χαρτονομίσματα και κέρματα χωρίς περιορισμό.
– Για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα, η
αποδοχή χαρτονομισμάτων δεν υπόκειται σε αντίστοιχο περιορισμό, ενώ η αποδοχή
κερμάτων μπορεί να περιορίζεται στα 50 ανά συναλλαγή.
– Συναλλαγές με μετρητά άνω των 32.000 ευρώ υπόκεινται σε
πρόσθετες υποχρεώσεις αναφοράς στο πλαίσιο της νομοθεσίας για την καταπολέμηση
της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Φινλανδία
– Δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο
πληρωμών με μετρητά.
– Οι επιχειρήσεις δεν υποχρεούνται γενικά να αποδέχονται
μετρητά ως μέσο πληρωμής.
– Εφόσον δέχονται μετρητά, μπορούν να αρνηθούν
περισσότερα από 50 κέρματα ή χαρτονομίσματα μεγάλης ονομαστικής αξίας, υπό την
προϋπόθεση ότι ο πελάτης έχει ενημερωθεί εκ των προτέρων.
– Για την άρνηση αποδοχής κερμάτων του 1 και των 2 λεπτών
προβλέπεται επίσης σχετική ενημέρωση στην είσοδο του καταστήματος.
– Για συναλλαγές με μετρητά ύψους 10.000 ευρώ και άνω
εφαρμόζονται απαιτήσεις ταυτοποίησης και δέουσας επιμέλειας.
Γαλλία
– Για τους φορολογικούς κατοίκους Γαλλίας, το ανώτατο
όριο πληρωμών με μετρητά προς επιχειρήσεις είναι 1.000 ευρώ.
– Για όσους δεν έχουν φορολογική κατοικία στη Γαλλία, το
όριο ανέρχεται σε 15.000 ευρώ.
– Από τα 1.000 ευρώ και πάνω προβλέπονται υποχρεώσεις
ταυτοποίησης του αγοραστή.
Ιταλία
– Το ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά είναι 5.000 ευρώ.
– Δεν επιτρέπεται η παράκαμψη του περιορισμού μέσω
περισσότερων συνδεδεμένων τμηματικών πληρωμών.
– Για τουρίστες που κατοικούν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης ή
Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου προβλέπεται ειδικό όριο 15.000 ευρώ για αγορές
αγαθών από εμπόρους και υπηρεσίες από επιχειρήσεις ταξιδιωτικού και τουριστικού
χαρακτήρα.
– Οι πληρωμές ενοικίων, συμπεριλαμβανομένων των μισθώσεων
τουριστικών καταλυμάτων, δεν επιτρέπεται να πραγματοποιούνται με μετρητά,
ανεξαρτήτως ποσού.
Τι άλλο πρέπει να γνωρίζουμε για τα μετρητά στην
Ευρωπαϊκή Ένωση
Το νέο όριο των 10.000 ευρώ δεν είναι ο μοναδικός κανόνας
που αφορά τη χρήση μετρητών στην ΕΕ. Υπάρχουν και άλλες διατάξεις που
σχετίζονται με την αποδοχή χαρτονομισμάτων και κερμάτων, αλλά και τη μεταφορά
χρημάτων μεταξύ χωρών.
Διαβάστε: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα / Προτρέπει τα
νοικοκυριά να διατηρούν μετρητά στο σπίτι για περίπτωση κρίσης
Συγκεκριμένα:
– Στις χώρες της ευρωζώνης, οι συναλλασσόμενοι δεν
υποχρεούνται γενικά να αποδέχονται περισσότερα από 50 κέρματα σε μία πληρωμή.
– Οι επιχειρήσεις μπορούν, υπό συγκεκριμένες
προϋποθέσεις, να αρνηθούν την αποδοχή χαρτονομισμάτων μεγάλης ονομαστικής
αξίας.
– Δεν υπάρχει γενικός περιορισμός στο ποσό των μετρητών
που μπορεί να μεταφέρει κάποιος ταξιδεύοντας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, κατά την είσοδο ή την έξοδο από την ΕΕ, όποιος μεταφέρει μετρητά αξίας
10.000 ευρώ ή μεγαλύτερης οφείλει να τα δηλώσει στις τελωνειακές αρχές.
– Ορισμένα κράτη-μέλη διατηρούν πρόσθετες υποχρεώσεις
δήλωσης ακόμη και για τη μεταφορά χρημάτων στο εσωτερικό της ΕΕ.
Η βασική αλλαγή, συνεπώς, από το καλοκαίρι του 2027 είναι
η καθιέρωση ενός κοινού ευρωπαϊκού ανώτατου ορίου για τις μεγάλες εμπορικές
συναλλαγές με μετρητά. Δεν πρόκειται για καθολική απαγόρευση της χρήσης τους,
ούτε για υποχρεωτική εξίσωση των εθνικών ορίων. Κάθε χώρα θα μπορεί να διατηρεί
αυστηρότερους περιορισμούς, όπως συμβαίνει ήδη στην Ελλάδα.