Κίνα / Η διπλωματία μεγάλων προσδοκιών και ανοιχτών λογαριασμών


Μια ιστορική συνάντηση με φιλόδοξες διακηρύξεις για την παγκόσμια ειρήνη, τον πυρηνικό αφοπλισμό και τη διεθνή συνεργασία, αλλά χωρίς σαφή απάντηση στα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα, ολοκληρώθηκε την Πέμπτη στη Σενζέν της Κίνας.

 

Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν βρέθηκαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, επιχειρώντας να προβάλουν την εικόνα μιας νέας συνεννόησης μεταξύ των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων.

 

Ωστόσο, οι αντιφάσεις δεν άργησαν να φανούν – ενώ η τριμερής συνάντηση επισφραγίστηκε με διακηρύξεις κατά του πολέμου, ο Πούτιν, στην ξεχωριστή συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, προειδοποίησε με ρωσικά αντίποινα για επιθέσεις στη γέφυρα της Κριμαίας.

 

Την ίδια ώρα, ο Τραμπ επέστρεφε από την ασιατική περιοδεία του προβάλλοντας ως διπλωματική επιτυχία μια σειρά επαφών και εμπορικών ανακοινώσεων, αρκετές από τις οποίες παραμένουν χωρίς οριστική συμφωνία.

Ιστορική τριμερής, μεγάλες διακηρύξεις και πυρηνικός αφοπλισμός

 

Η συνάντηση των τριών ηγετών, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), αποτέλεσε το κορυφαίο γεγονός της τελευταίας ημέρας της περιοδείας Τραμπ στην Ασία.

 

Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τις συνομιλίες ιστορικές, δηλώνοντας ότι οι τρεις χώρες βρίσκονται σε μοναδική θέση να συζητήσουν τη μείωση των πυρηνικών τους οπλοστασίων.

 

Ο Σι Τζινπίνγκ προχώρησε ακόμη περισσότερο, ζητώντας να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την αποτροπή ενός πυρηνικού πολέμου και υποστηρίζοντας την πλήρη απαγόρευση και καταστροφή των πυρηνικών όπλων.

 

Από την πλευρά του, ο Πούτιν υποστήριξε ότι οι τρεις δυνάμεις διαθέτουν πολλά συγκλίνοντα συμφέροντα στην αντιμετώπιση διεθνών συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία, και μοιράζονται την ευθύνη για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας.

 

Οι διακηρύξεις, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένο σχέδιο πυρηνικού αφοπλισμού ή συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Πούτιν μιλά για νέα σελίδα, αλλά απειλεί για τη γέφυρα της Κριμαίας

 

Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο Ρώσος πρόεδρος περιέγραψε την τριμερή ως «ανοιχτή» και «πολύ χρήσιμη», κάνοντας λόγο για μια νέα «σελίδα στην ιστορία της διπλωματίας».

 

«Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μια απολύτως ανοιχτή ατμόσφαιρα, γεγονός που μας επέτρεψε να κατανοήσουμε καλύτερα ο ένας τον άλλον. Συνολικά, ήταν πολύ χρήσιμη», δήλωσε, σύμφωνα με το AFP.

 

Μιλώντας στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, στάθηκε ιδιαίτερα στη συζήτηση που ακολούθησε μετά τις επίσημες τοποθετήσεις, όταν οι τρεις ηγέτες έμειναν μόνοι τους.

 

«Αυτό που μου άρεσε και μου προκάλεσε πολύ θετική εντύπωση ήταν ότι, μετά τις επίσημες δηλώσεις και τις προετοιμασμένες ομιλίες μας, άρχισε μια ελεύθερη συζήτηση», ανέφερε.

 

Και πρόσθεσε: «Κανείς δεν γνωρίζει τι θα συμβεί στη συνέχεια. Θα ήθελα όμως πάρα πολύ να υπάρξει συνέχεια, τουλάχιστον με την έννοια ότι, συγκρίνοντας τις θέσεις μας σε ορισμένα βασικά ζητήματα, θεωρώ πως, αν όχι συμφωνία, τουλάχιστον επιτεύχθηκε αμοιβαία κατανόηση».

 

Παρά το συμφιλιωτικό κλίμα που επιχείρησε να μεταφέρει, ο Πούτιν προειδοποίησε ότι η Ρωσία «θα απαντήσει σε πλήγματα κατά της γέφυρας της Κριμαίας».

 

Παράλληλα, επαίνεσε τον Τραμπ για τις προσπάθειές του στο ουκρανικό ζήτημα, δηλώνοντας ότι δεν αμφιβάλλει πως ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει ειλικρινά τόσο την επίλυση των συγκρούσεων όσο και τη βελτίωση των σχέσεων Ουάσιγκτον – Μόσχας.

 

Αντίθετα, επέκρινε την ουκρανική ηγεσία και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, κατηγορώντας τες ότι καθυστερούν τις ειρηνευτικές προσπάθειες.

 

Η Ουκρανία στο τραπέζι του Τραμπ, αλλά όχι στις προτεραιότητες του Σι

 

Η διαφορετική προσέγγιση των τριών ηγετών είχε διαφανεί ήδη κατά τη διμερή συνάντηση Τραμπ – Σι.

 

Ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε σχεδόν αμέσως το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι Ουάσιγκτον και Πεκίνο μπορούν να συμβάλουν στον τερματισμό του.

 

«Επιδιώκουμε και οι δύο να βοηθήσουμε σε ό,τι αφορά τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Θα ήθελα να τον δω να τελειώνει. Νομίζω ότι μπορώ να μιλήσω σε μεγάλο βαθμό και εκ μέρους των δύο μας», δήλωσε.

 

Ο Σι, ωστόσο, δεν έκανε καμία αναφορά στην Ουκρανία κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του.

 

Σύμφωνα με το Reuters, το Πεκίνο δεν επιθυμούσε να μετατραπεί η σύνοδος σε διαπραγμάτευση για την Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

 

Η απόσταση ανάμεσα στις προτεραιότητες των δύο πλευρών ήταν εμφανής – ο Τραμπ επιδίωκε να αναδείξει τη δυνατότητα των μεγάλων δυνάμεων να επιλύουν διεθνείς κρίσεις, ενώ η κινεζική ηγεσία απέφευγε να εμπλακεί σε μια διαδικασία με τόσο ευαίσθητες πολιτικές προεκτάσεις.

 

Η κινεζική «διακήρυξη ειρήνης» και η αιχμή κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου

 

Μετά τη συνάντηση, τα κινεζικά κρατικά μέσα δημοσιοποίησαν τετρασημειακή «διακήρυξη ειρήνης» των ηγετών Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για την κοινή ανακοίνωση που αναμενόταν ή για ξεχωριστό κείμενο.

 

Σύμφωνα με τη δημοσιοποιημένη διακήρυξη, οι τρεις χώρες δεσμεύονται να προωθήσουν τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις διεθνείς προκλήσεις, και να ενισχύσουν την παραγωγή και την προσφορά διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, διασφαλίζοντας σταθερές ενεργειακές ροές.

 

Παράλληλα, επαναβεβαιώνουν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει να διεξαχθεί, προβλέποντας διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων.

 

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στον σεβασμό της κρατικής συναίνεσης και της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων, με την επισήμανση ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και ανάλογοι θεσμοί δεν πρέπει να καταχρώνται τη δικαιοδοσία τους.

 

Η συγκεκριμένη θέση αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς ο Πούτιν καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο από το 2023. Ο ίδιος ο Τραμπ επέκρινε επίσης το Δικαστήριο, χαρακτηρίζοντάς το «εκτός ελέγχου».

Η διπλωματία του θεάματος και οι συμφωνίες που παραμένουν ανοιχτές

 

Πέρα από τις γεωπολιτικές συζητήσεις, η περιοδεία ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία που αποδίδει ο Τραμπ στην προσωπική διπλωματία και στο τελετουργικό των διεθνών συναντήσεων.

 

Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε ως σημαντική επιτυχία την υποδοχή που του επιφύλαξε η Κίνα: την πρωτοφανή παρουσία του Σι στο αεροδρόμιο, τις στρατιωτικές τιμές, τα πλήθη και τα παιδιά που παρατάχθηκαν κατά μήκος της διαδρομής του, ακόμη και τη θέση του στο κεντρικό τραπέζι του επίσημου δείπνου.

 

«Είναι μια μεγάλη νίκη για εμάς. Είναι μεγάλη νίκη και για την Κίνα. Τα πηγαίνουμε καλά», δήλωσε.

 

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Reuters, η εντυπωσιακή σκηνοθεσία δεν συνοδεύτηκε πάντοτε από εξίσου συγκεκριμένα αποτελέσματα.

 

Ο Τραμπ εξήρε εμπορική συμφωνία με την Ταϊλάνδη, παρότι οι επίσημες διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, ενώ οι ανακοινώσεις του για μια «πολύ μεγάλη» συμφωνία με τις Φιλιππίνες ξεπέρασαν όσα είχε δημοσιοποιήσει η Μανίλα.

 

Ουσιαστικές συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν με την Κίνα για το εμπόριο και τα κρίσιμα ορυκτά, αλλά αρκετές σημαντικές λεπτομέρειες παραμένουν αδιευκρίνιστες.

 

Ο Μασκ στη σκιά της συνόδου και η πολιτική ήττα στις ΗΠΑ

 

Μια διαφορετική αντίφαση της περιοδείας αποτυπώθηκε στην παρουσία του Έλον Μασκ, ο οποίος συνόδευσε τον Τραμπ στην Κίνα, αλλά παρέμεινε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

 

Ο επικεφαλής της Tesla και της SpaceX εμφανίστηκε σε όχημα της αμερικανικής αποστολής, ενώ συμμετείχε εξ αποστάσεως στη διοργάνωση DealBook των New York Times.

 

Εκεί παραδέχθηκε ότι αισθάνεται «αρκετά ανόητος» για τα τεράστια ποσά που διέθεσε στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, χωρίς το προσδοκώμενο αποτέλεσμα.

 

Ο Μασκ επένδυσε τουλάχιστον 446 εκατομμύρια δολάρια στην υποστήριξη Ρεπουμπλικανών υποψηφίων, αλλά οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, καθώς και τη θέση του κυβερνήτη στο Τέξας.

 

«Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, θα είχα ξοδέψει λιγότερα χρήματα», παραδέχθηκε.

 

Έτσι, ενώ ο Τραμπ πρόβαλλε διεθνώς την εικόνα της αμερικανικής ισχύος, επέστρεφε στην Ουάσιγκτον αντιμέτωπος με ένα ριζικά διαφορετικό εσωτερικό πολιτικό τοπίο.

Μεταξωτά φουλάρια και μια απομονωμένη έπαυλη για την ιστορική συνάντηση

 

Η σύνοδος της APEC διατήρησε και την καθιερωμένη παράδοση της οικογενειακής φωτογραφίας των ηγετών με ενδυματολογικές αναφορές στη χώρα που φιλοξενεί τη διοργάνωση.

 

Αυτή τη φορά, αντί για παραδοσιακές φορεσιές, οι ηγέτες φόρεσαν μεταξωτά φουλάρια σε κόκκινες και μπλε αποχρώσεις. Ο Τραμπ επέλεξε έντονο μπλε και ο Σι βαθύ κόκκινο. Τα φουλάρια είχαν κατασκευαστεί ειδικά στη Χανγκτζόου, τιμώντας την κινεζική παράδοση στην παραγωγή μεταξιού.

 

Η ιστορική τριμερής πραγματοποιήθηκε στο Kylin Villa, ένα απομονωμένο κυβερνητικό συγκρότημα 94 στρεμμάτων, μέσα σε καταπράσινους λόφους δίπλα στη λίμνη Σίλι, στη Σενζέν.

 

Το συγκρότημα, που λειτουργεί από το 1997, έχει φιλοξενήσει στο παρελθόν τον Κιμ Γιονγκ Ιλ, καθώς και ευαίσθητες συνομιλίες Κινέζων αξιωματούχων με απεσταλμένους του Δαλάι Λάμα το 2008.

 

Το προστατευμένο περιβάλλον του προσέφερε στο Πεκίνο τη δυνατότητα αυστηρού ελέγχου της ασφάλειας και της δημοσιότητας γύρω από μια συνάντηση με εξαιρετικό γεωπολιτικό συμβολισμό.

 

Η τριμερής της Σενζέν μπορεί να άνοιξε έναν νέο δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στις τρεις μεγάλες δυνάμεις, αλλά η απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις και στις πραγματικές τους επιδιώξεις παραμένει μεγάλη.

 

Ο Τραμπ αναζητά διπλωματικές επιτυχίες, ο Σι επιδιώκει να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο της Κίνας χωρίς να εγκλωβιστεί στις συγκρούσεις των άλλων και ο Πούτιν συνδυάζει τα μηνύματα συνεννόησης με νέες απειλές.

 

Η ιστορική φωτογραφία υπάρχει ήδη, το αν θα ακολουθήσουν ιστορικές συμφωνίες παραμένει ανοιχτό.

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερη Παλαιότερη