- Tης Διαμάντως Φραγγεδάκη
Δύο ακόμη πολύτιμα εκκλησιαστικά κειμήλια, που φυλάσσονταν στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, επιστρέφουν στις Σέρρες, συμπληρώνοντας το ιστορικό ταξίδι της επανένωσης θρησκευτικών θησαυρών με τους τόπους από τους οποίους προέρχονται.
Η επιστροφή των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων, τα οποία
καταγράφονται σε 53 εγγραφές και είχαν αφαιρεθεί από τις βουλγαρικές δυνάμεις
κατοχής πριν από 109 χρόνια, αποτέλεσε ένα σημαντικό γεγονός για την
εκκλησιαστική και πολιτιστική ιστορία της περιοχής των Σερρών. Ωστόσο, πίσω από
τη μεγάλη αυτή υπόθεση επαναπατρισμού υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή πτυχή:
πολύτιμα αντικείμενα που συνδέονται με την εκκλησιαστική ιστορία των Σερρών
βρίσκονταν και στην Αθήνα, μακριά από τον τόπο στον οποίο ανήκαν ιστορικά.
Πρόκειται για δύο τμήματα αργυρής επένδυσης εικόνας του
Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, με παραστάσεις από τον βίο του, καθώς και έναν
σταυρό λιτανείας του 16ου–17ου αιώνα. Τα αντικείμενα φυλάσσονταν στο Βυζαντινό
και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας και πλέον δρομολογήθηκε η παραχώρησή τους
στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΣ
Η εξέλιξη αυτή έγινε γνωστή κατά την τελευταία συνεδρίαση
του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), όταν διαβιβάστηκε ενημερωτικό
σημείωμα της αρμόδιας Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών
για την παραχώρηση των τριών αντικειμένων, προκειμένου να εκτεθούν στην Ιερά
Μονή Τιμίου Προδρόμου και στο Κειμηλιαρχείο
.
Η εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου επιστρέφει στην
ιστορική της κοιτίδα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιστροφή των δύο τμημάτων της
αργυρής επένδυσης εικόνας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, η οποία χρονολογείται
στο 1779. Η προέλευσή τους από την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών
τεκμηριώθηκε, αποκαθιστώντας τη σύνδεσή τους με ένα από τα σημαντικότερα
μοναστικά κέντρα της περιοχής.
Η επιστροφή τους δεν έχει μόνο μουσειακή αξία. Αποτελεί
μια συμβολική επανασύνδεση ενός σημαντικού θρησκευτικού αντικειμένου με τον
χώρο για τον οποίο δημιουργήθηκε και με την ιστορική και πνευματική παράδοση
που το συνοδεύει.
Ο σταυρός στους
Αγίους Θεοδώρους
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση του σταυρού
λιτανείας, που χρονολογείται στον 16ο–17ο αιώνα. Αρχικά είχε αποδοθεί στην Ιερά
Μονή Τιμίου Προδρόμου, ωστόσο η περαιτέρω
εξέλιξη οδήγησε σε διαφορετικό προορισμό.
Ο σταυρός συνδέθηκε (!) τελικά με τον Ναό των Αγίων
Θεοδώρων Σερρών και το σκευοφυλάκιο της Παλαιάς Μητρόπολης.. Έτσι, η επιστροφή
του αποκτά ιδιαίτερη σημασία .
Μια επιστροφή με περισσότερες από μία διαδρομές
Τα συγκεκριμένα αντικείμενα είχαν ήδη παρουσιαστεί στο
κοινό στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, μαζί με τα κειμήλια
που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία. Η έκθεση ανέδειξε τη σημασία των θρησκευτικών
αυτών θησαυρών και την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής
κληρονομιάς.
Πλέον, ο προορισμός τους είναι οι χώροι με τους οποίους
συνδέονται ιστορικά: η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου
Βασίλης Γιαννογλούδης
Αν επέστρεψαν αυτή τη χρονική στιγμή (των 48 κειμηλίων από Βουλγαρία) και δύο μόνα κειμήλια από το Βυζαντινό μουσείο (και μάλιστα το ένα στη Μητρόπολη Σερρών και το άλλο στη Μονή Προδρόμου) από το σύνολο των κειμηλίων και της Εικοσιφοίνισσας που υπάρχουν και στο Βυζαντινό Μουσείο και στην Εθνική Βιβλιοθήκη, τότε πληθαίνουν οι ενδείξεις για συμπαιγνία Κυβέρνησης (Υπουργείου πολιτισμού) με τον Δεσπότη Σερρών.