Σοβαρές ανησυχίες για τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στην Τουρκία εκφράζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ετήσια έκθεσή της, καταγράφοντας παράλληλα τις τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο, την απειλή του casus belli, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και το Κυπριακό.
Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι το χάσμα μεταξύ του
διακηρυγμένου στόχου της Τουρκίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της
συνεχιζόμενης οπισθοδρόμησής της ως προς τα θεμελιώδη πολιτικά κριτήρια
προσχώρησης διευρύνεται περαιτέρω.
Στην έκθεση για το Great Sea Interconnector, η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή αναφέρει ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές
δραστηριότητες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η Άγκυρα «συνέχισε να εκδίδει
συστηματικά» μη εγκεκριμένες NAVTEX και να διατυπώνει ισχυρισμούς περί
αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου, τα οποία έχουν
αποδοθεί στην Ελλάδα βάσει διεθνών συνθηκών.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί
αμφισβητούν εμμέσως την ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη
δικαιοδοσία.
Επιπλέον, η ενσωμάτωση του δόγματος της «Γαλάζιας
Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία χαρακτηρίζεται ως «λόγος ανησυχίας»,
καθώς ενδέχεται να επηρεάσει τον συνεχιζόμενο διάλογο και την περιφερειακή
συνεργασία.
Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
υπογραμμίζει ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δεν συνάδει με
το Δίκαιο της Θάλασσας και «δεν μπορεί να παράξει νομικές συνέπειες για τρίτες
χώρες».
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι η απειλή του casus belli
εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ, ενώ αναφέρεται στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων
πάρκων από την Άγκυρα τον περασμένο Αύγουστο, τα οποία εκτείνονται «κατά κύριο
λόγο πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα».
Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση των πτήσεων τουρκικών
μαχητικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, καθώς και συνεχιζόμενες αναφορές
για παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και παράνομες αλιευτικές
δραστηριότητες από τουρκικά σκάφη, με «αξιοσημείωτη αύξηση περιστατικών».
Τι ζητά η Κομισιόν από την Άγκυρα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Τουρκία να δεσμευτεί σαφώς
υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, της τήρησης των διεθνών συμφωνιών και της
ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, προσφεύγοντας, εφόσον χρειαστεί, στο Διεθνές
Δικαστήριο.
Ειδικότερα, ζητά από την Άγκυρα:
Να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που πλήττουν τις
σχέσεις καλής γειτονίας.
Να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Να σέβεται την κυριαρχία των κρατών-μελών της ΕΕ επί των
χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους.
Να αναγνωρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών,
συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων,
σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα τη Σύμβαση του ΟΗΕ
για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Κυπριακό: Εκκλήσεις για επανέναρξη των συνομιλιών
Η Κομισιόν επαναβεβαιώνει τη στήριξη της Ευρωπαϊκής
Ένωσης σε μια συνολική λύση του Κυπριακού υπό την αιγίδα του ΟΗΕ,
υπογραμμίζοντας τη σημασία της επανέναρξης των συνομιλιών.
Καλεί την Τουρκία να στηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις
και να αποφεύγει μονομερείς ενέργειες που εντείνουν την ένταση.
Στην έκθεση καταγράφονται, μεταξύ άλλων, η συνέχιση των
τουρκικών στρατιωτικών ασκήσεων στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, οι πτήσεις μη
επανδρωμένων αεροσκαφών στον κυπριακό εναέριο χώρο και η περαιτέρω αναβάθμιση
τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στα κατεχόμενα.
Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε παρενοχλήσεις κυπριακών
αλιευτικών σκαφών και παράνομη αλιεία, ενώ για τα Βαρώσια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
ζητά την άμεση αναστροφή των μονομερών τουρκικών ενεργειών που παραβιάζουν τα
σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Κομισιόν: Επιδεινώνεται η δημοκρατία και το κράτος
δικαίου
Ιδιαίτερα επικριτική είναι η έκθεση της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής για την εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία, με τις ανησυχίες να αφορούν
τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τον
σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις
της Τουρκίας παραμένουν σε τέλμα από το 2018, ενώ το χάσμα μεταξύ των
ευρωπαϊκών προσδοκιών και της πορείας της χώρας διευρύνεται.
Κατά το 2026, σύμφωνα με την έκθεση, εντάθηκαν οι
συλλήψεις και οι διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης,
πολιτικών ακτιβιστών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, επιχειρηματιών και
δημοσιογράφων.
Παράλληλα, καταγράφηκαν δικαστικές ενέργειες κατά του
μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, εξελίξεις που, όπως τονίζει η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενισχύουν τις αμφιβολίες για την προσήλωση της Άγκυρας στις
θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται ο πολιτικός
πλουραλισμός, η ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι, καθώς και η
απαγόρευση των διακρίσεων.
Τουρκικό ΥΠΕΞ: Αβάσιμοι ισχυρισμοί, δύο μέτρα και δύο
σταθμά
Μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, το υπουργείο
Εξωτερικών της Τουρκίας κατηγόρησε εκ νέου την Ευρωπαϊκή Ένωση για
προκατειλημμένη στάση.
«Απορρίπτουμε τους αβάσιμους ισχυρισμούς που
περιλαμβάνονται στην έκθεση, ιδίως στους τομείς που αφορούν στα πολιτικά
κριτήρια, το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Οι εν λόγω
κατηγορίες αποτελούν αντανάκλαση της προσέγγισης των δύο μέτρων και δύο σταθμών
ορισμένων αξιωματούχων της ΕΕ και της ασυνεπούς νοοτροπίας τους, η οποία έχει
απολέσει την αξιοπιστία της», αναφέρει ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου
Εξωτερικών.
Για ακόμα μία φορά, η Άγκυρα σχολιάζει ότι η έκθεση της
Κομισιόν υποστηρίζει τις «μαξιμαλιστικές θέσεις της Ελλάδας και της
ελληνοκυπριακής πλευράς», οι οποίες «δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο και
είναι αποκομμένες από την πραγματικότητα». Παράλληλα, υποστηρίζει ότι
«αγνοούνται για ακόμη μία φορά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα και οι
δίκαιες πολιτικές της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ. Με την αφορμή αυτή υπενθυμίζουμε
εκ νέου ότι, όσο η ΕΕ υιοθετεί άνευ όρων τη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς
στο Κυπριακό ζήτημα, δεν είναι δυνατόν να συμβάλει στις προσπάθειες επίλυσης».
Σχετικά με τις αναφορές της έκθεσης για την ανατολική
Μεσόγειο, η Τουρκία απαντά ότι «είναι εντελώς αντίθετες στο διεθνές δίκαιο και
την αρχή της ισότητας». Για τις επισημάνσεις σχετικά με το τουρκολιβυκό
μνημόνιο, απαντά ότι «δεν έχουν καμία νομική ισχύ».
Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ «πρέπει να διαμορφώνονται στη βάση
των κοινών συμφερόντων και ενός μακροπρόθεσμου οράματος, πέρα από στενούς
πολιτικούς υπολογισμούς και μονομερείς προσεγγίσεις», αναφέρει ακόμα το
τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και καλεί την ΕΕ «να δείξει τη στρατηγική βούληση
που απαιτεί το κοινό μας μέλλον, μετατρέποντας τον ενισχυμένο διάλογο της
τελευταίας περιόδου σε απτές αποφάσεις που θα ενισχύσουν την προοπτική ένταξής
μας».