Γιώργος Στάμκος
Αυτές τις μέρες, έπειτα από περισσότερο από ένα χρόνο σχετικής ειρήνης και σταθερότητας στη Λωρίδα της Γάζας, το Ισραήλ και η ριζοσπαστική παλαιστινιακή Χαμάς βρίσκονται ξανά σε θέσεις μάχης με καθημερινές συγκρούσεις και νεκρούς. Η εκρηκτική ταχύτητα με την οποία οι ταραχές, από το προάστιο του Sheikh Jarah στην ανατολική Ιερουσαλήμ, εξαπλώθηκαν στο ιερό του Χαράμ αλ-Σαρίφ και στο τζαμί Αλ Άκσα, και από εκεί στη Λωρίδα της Γάζας, είναι μια ακόμη επιβεβαίωση ότι μια σπίθα είναι αρκετή για να πυροδοτήσει τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων, που οφείλεται στην ισραηλινή κατοχή από το 1967 των παλαιστινιακών εδαφών της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας.
Μια «σπίθα» ήταν αρκετή...
Όλα ξεκίνησαν με μια διαμάχη για ένα σχέδιο βίαιης εκδίωξης 13 παλαιστινιακών οικογενειών από το προάστιο Sheikh Jarah της Ιερουσαλήμ, προκειμένου να «εκκαθαριστεί» η περιοχή για την κατασκευή ενός νέου εβραϊκού οικισμού σε ένα τμήμα της πόλης που κατοικείται κυρίως από Παλαιστίνιους. Οι διαμαρτυρίες των Παλαιστινίων εξαπλώθηκαν σύντομα στο Τζαμί Al Aqsa, το τρίτο ιερότερο τέμενος στο Ισλάμ, το οποίο ανεγέρθηκε στην τοποθεσία του ιερότερου εβραϊκού Ναού. Οι εντάσεις αυξήθηκαν κι από πορείες των ριζοσπαστών θεοκρατών του Ισραήλ, που γιόρτασε την ημέρα που το Ισραήλ ανέλαβε τον έλεγχο της παλιάς πόλης της Ιερουσαλήμ στον πόλεμο του 1967. Οι συγκρούσεις ξεκίνησαν με δακρυγόνα, κανόνια νερού, χειροβομβίδες κρότου λάμψης και λαστιχένιες σφαίρες, για να εξελιχθούν σε επιθέσεις με αληθινά πυρά, ρουκέτες και αεροπορικές επιθέσεις στη Γάζα.
Περισσότερες από 2.000 ρουκέτες έχουν εκτοξευθεί από τη
Γάζα και την οργάνωση Χαμάς εναντίον του Ισραήλ. Οκτώ άνθρωποι έχουν σκοτωθεί
στο Ισραήλ, εκ των οποίων οι έξι ήταν πολίτες. Στη Γάζα τουλάχιστον 132
άνθρωποι έχουν σκοτωθεί ως τώρα, ανάμεσά τους 32 παιδιά και 21 γυναίκες,
σύμφωνα με τις παλαιστινιακές αρχές, ενώ άλλοι 1.000 περίπου έχουν
τραυματιστεί.
Το πολιτικό παιχνίδι Νετανιάχου, η Χαμάς και η
Παλαιστινιακή Αρχή
Ο νέος γύρος συγκρούσεων εξυπηρετεί τον Μπέντζαμιν
Νετανιάχου, ο οποίος δεν βιάζεται να μειώσει τις εντάσεις προκειμένου να
καταστήσει τις διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού των
πολιτικών του αντιπάλων με τους Ισραηλινούς Άραβες (οι Άραβες αποτελούν το 20%
του εκλογικού σώματος στο Ισραήλ), ακόμη
πιο δύσκολες, όπως γράφει ο Μπεν Κασπίτ, ένας εξέχων Ισραηλινός δημοσιογράφος.
Σημειώνει δε πως η Χαμάς έχει εξυπηρετήσει τον ηγέτη του
Δεξιού κόμματος Λικούντ προς αυτόν τον σκοπό, καθώς εκμεταλλεύεται την ένταση.
Θεωρεί πως τα αιματηρά γεγονότα μπορούν να τον βοηθήσουν, ενώ εμφανίζεται έτσι
ως ο μόνος ικανός να παρέχει ασφάλεια, παρόλο που αντιμετωπίζει κριτική από
τους ακροδεξιούς πολιτικούς του εταίρους που τον κατηγορούν ότι συμφωνεί
σιωπηρά με τη Χαμάς και είναι απρόθυμος να χρησιμοποιήσει μεγαλύτερη
στρατιωτική δύναμη. Μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης απαιτεί επίσης τη συνέχιση
της στρατιωτικής εκστρατείας έως ότου η Χαμάς πληρώσει ένα «βαρύ τίμημα».
Από την πλευρά του ο ηγέτης της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίεχ,
θέλει επίσης να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά την νέα κρίση. Υπόσχεται ότι οι
επιθέσεις με ρουκέτες θα συνεχιστούν έως ότου το Ισραήλ σταματήσει την
«τρομοκρατία και επιθετικότητα στην Ιερουσαλήμ και το Τζαμί Αλ Άκσα». Αυτή
είναι μια ευκαιρία για να δείξει αποφασιστική ηγεσία και έτσι να αποδυναμώσει
τις δυνάμεις της αντίπαλης Φατάχ και του Παλαιστίνιου ηγέτη Μαχμούντ Αμπάς.
Ο πρόεδρος Αμπάς δήλωσε ότι το Ισραήλ φέρει «πλήρη
ευθύνη» για την επίθεση στην Ιερουσαλήμ και για τις αεροπορικές επιθέσεις στη
Γάζα. Επιβεβαιώνοντας ότι δεν έχει σχεδόν καμία εξουσία, απευθύνει έκκληση για
διεθνή παρέμβαση για να σταματήσει η βία και να αποτραπεί η έξωση
παλαιστινιακών οικογενειών από τα προάστια του Σεΐχη Τζάρα. Πίσω από την
έκκληση για «διεθνή παρέμβαση» επιχειρείται να καλυφθεί η αδυναμία της
Παλαιστινιακής Αρχής του Αμπάς να προστατέψει τους πιστούς στο Όρος του Ναού
και στο Τζαμί Al Aqsa, η οποία επιτρέπει στο Ισραήλ επιθετική συμπεριφορά που
συγκλόνισε τον κόσμο.
Αλλαγή στάσης των ΗΠΑ στο Παλαιστινιακό;
Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών έχει καλέσει το
Ισραήλ να αποτρέψει την έξωση παλαιστινιακών οικογενειών, να «απέχει» και να
σεβαστεί το «ιστορικό status quo σε ιερά μέρη», αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες
εξακολουθούν να αμφιταλαντεύονται καθώς δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί η νέα
πολιτική του Τζο Μπάιντεν στο Μεσανατολικό, πέρα από την επιθυμία για σύσφιξη
των αραβοισραηλινών σχέσεων. Υπενθυμίζεται πως η προηγούμενη φιλο-ισραηλινή
πολιτική του Τράμπ είχε οδηγήσει στο άνοιγμα πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ,
στην αναγνώριση της ισραηλινής προσάρτησης των υψωμάτων του Γκολάν, και τη
στήριξη του Ισραήλ για να συμμετάσχει σε μια αντι-ιρανική συμμαχία.
Το «πατρονάρισμα» των Παλαιστινίων από τον Ερντογάν
Οι αγώνες του Παλαιστινιακού λαού για ελευθερία και
αυτοδιάθεση έχουν τη συμπάθεια και την υποστήριξη όλων σχεδόν των Αράβων, σε
επίπεδο λαού. Αρκετές κυβερνήσεις αραβικών χωρών όμως βλέπουν πλέον τους
Παλαιστίνιους, και ειδικά τη Χαμάς, ως όργανα της Ερντογανικής Τουρκίας για να
επιβάλλει έναν νεο-οθωμανικό έλεγχο στους Άραβες με πρόσχημα την «απελευθέρωση
της Ιερουσαλήμ από τους απίστους», δηλαδή από τους Ισραηλινούς.
Οι φανατικοί Άραβες βλέπουν το Ισραήλ ως ένα
«σταυροφορικό κράτος» στη Μέση Ανατολή, που το δημιούργησαν και το στηρίζουν οι
Δυτικοί, και ως τέτοιο θα πρέπει να εκριζωθεί. Οι πιο ρεαλιστές όμως γνωρίζουν
πως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Στρέφονται έτσι προς την αναγνώριση του
Ισραήλ και στην ομαλοποίηση των σχέσεων μαζί του, ακόμη και στην οικονομική
συνεργασία μαζί του. Αυτό όμως περνάει μέσα από τη διευθέτηση του
Παλαιστινιακού με την ίδρυση κι ενός ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους, όπως
προέβλεπαν και οι Συμφωνίες του Όσλο.
Ισραήλ: οι Υπερορθόδοξοι αυξάνονται, οι Κοσμικοί
μειώνονται
Στο σημερινό Ισραήλ το 75% των 9,3 εκατομμυρίων κατοίκων
του είναι Εβραίοι, το 20% Άραβες (17,5% Μουσουλμάνοι και 2,5% Χριστιανοί) και
το 5% Δρούζοι και άλλοι. Περίπου οι μισοί Ισραηλινοί αυτοπροσδιορίζονται ως
«Κοσμικοί» (Hilioni), το 30% ως «Παραδοσιακοι» (Masorti) το 10% ως
«θρησκεύομενοι» (Dati) και το 10% ως «Υπερορθόδοξοι» (Haredi). Εξαιτίας της
εξάπλωσης και του υψηλού ρυθμού γεννήσεων οι «Υπερορθόδοξοι» (Haredi) θα
αποτελούν το 2030 το 20% του εβραϊκού πληθυσμού της χώρας, επηρεάζοντας
καταλυτικά τις πολιτικές εξελίξεις λόγων των ακραίων και εξτρεμιστικών τους
θέσεων.
Η Δημογραφία είναι με το μέρος των Παλαιστινίων
Στις Παλαιστινιακές περιοχές, δηλαδή στη Δυτική Όχθη και
στη Λωρίδα της Γάζας, που έχουν συνολική έκταση 5.860 τ.χλμ. ζουν περίπου 6
εκατομμύρια άνθρωποι, και 600.000 Ισραηλινοί έποικοι. Η Λωρίδα της Γάζας έχει
έκταση μόλις 360 τ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 2 εκατομμύρια κατοίκους. Ο
παλαιστινιακός πληθυσμός διπλασιάστηκε τα τελευταία είκοσι χρόνια και
προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί μέχρι το 2050 ξεπερνώντας τον συνολικό πληθυσμό
των Εβραίων του Ισραήλ τουλάχιστον κατά 20%. Ως καταπιεσμένος λαός οι
Παλαιστίνιοι αναγκάζονται να χρησιμοποιούν τα σώματα των γυναικών τους ως
«όπλα» προκειμένου να επιτύχουν την απελευθέρωση τους μέσω της πληθυσμιακής
υπεροχής, που τους δίνουν τα αυξημένα ποσοστά γεννήσεων. Δεν έχουν άλλωστε και
άλλα όπλα. Η δημογραφία είναι λοιπόν με το μέρος των Παλαιστινίων, όχι όμως η
οικονομία, η στρατιωτική ισχύς και η γεωπολιτική.
Το μόνο που απομένει να φανεί είναι αν η νέα Μεσανατολική
πολιτική του Τζο Μπάιντεν, που ξεκίνησε με την στρατιωτική απεμπλοκή των
Αμερικανών από το Αφγανιστάν, θα πυροδοτήσει θετικές εξελίξεις στο
Παλαιστινιακό ή απλά το πρόβλημα θα υποπέσει και πάλι σε κατάσταση «παγωμένης
σύγκρουσης» μέχρι την επόμενη έκρηξη από την οποία λίγοι θα επωφεληθούν, ενώ οι
δύο λαοί θα συνεχίζουν να πληρώνουν βαρύ «φόρο αίματος».