Η 30χρονη Τζι Ουενσέν, που πρόσφατα πλήρωσε 85.000 ευρώ για να κλείσει ένα διαμέρισμα, αλλά ακόμα δεν το έχει δει, είναι μία από τα εκατομμύρια Kινέζων που έχουν χάσει τον ύπνο τους. Κάποιοι τόλμησαν να βγουν στους δρόμους να διαμαρτυρηθούν, παρά το γεγονός ότι απαγορεύονται οι διαδηλώσεις στη χώρα. Την ίδια στιγμή, ακόμα και οι πλουσιότεροι άνθρωποι του πλανήτη είδαν μέσα σε λίγες ώρες να συρρικνώνονται οι περιουσίες τους. Υπεύθυνος όλης αυτής της κατάστασης είναι ο κινεζικός κατασκευαστικός κολοσσός Εvergrande, ο οποίος βρίσκεται ένα βήμα πριν την πτώχευση.
Η
Evergrande είναι η δεύτερη μεγαλύτερη σε πωλήσεις εταιρεία ακινήτων στην Κίνα.
Είχε ιδρυθεί το 1996 στο Guangzhou, στη νότια Κίνα, από τον Χούι Κα Γιάν σε μια
εποχή που η «χώρα του Δράκου» γνώριζε ραγδαία αστικοποίηση. Η εταιρεία κατάφερε
να μπει στο χρηματιστήριο το 2009 ενώ σήμερα έφτασε να κατέχει περισσότερα από
1.300 έργα σε περισσότερες από 280 πόλεις σε όλη την Κίνα.
Ωστόσο,
ο φιλόδοξος πρόεδρός της τόλμησε να επεκτείνει τις επιχειρηματικές
δραστηριότητες του ομίλου και σε άλλους τομείς πέραν του κατασκευαστικού,
«εισβάλλοντας» στον χώρο της κατασκευής ηλεκτρικών αυτοκινήτων και της
παραγωγής τροφίμων και ποτών. Κατέχει ακόμη και μία από τις μεγαλύτερες
ποδοσφαιρικές ομάδες της χώρας, την Guangzhou FC.
Σύμφωνα
με το Forbes, ο Χούι Κα Γιάν έχει προσωπική περιουσία περίπου 10,6 δισ. δολ.,
-την πέμπτη μεγαλύτερη περιουσία της χώρας- ενώ στον όμιλό του απασχολεί
200.000 εργαζομένους δημιουργώντας εμμέσως 3,8 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, οι αλκυονίδες μέρες για αυτή την αυτοκρατορία φαίνεται να τελείωσαν
καθώς τα φιλόδοξα σχέδια και οι αλλεπάλληλες επενδύσεις έχουν οδηγήσει στην
υπερχρέωση της Evergrande, η οποία τα τελευταία χρόνια γνωρίζει αρνητική
δημοσιότητα ως η πλέον χρεωμένη επιχείρηση της Κίνας.
Αχαλίνωτη
κερδοσκοπία
Όλα
ξεκίνησαν όταν η κινεζική κυβέρνηση αποφάσισε να αλλάξει εντελώς το οικονομικό
επενδυτικό τοπίο στη χώρα προκειμένου αντιμετωπίσει την κερδοσκοπία στα
ακίνητα, το προνομιακό πεδίο της Evergrande. Πράγματι, για δεκαετίες, το
οικονομικό κινεζικό μοντέλο βασίστηκε στο εύκολο χρήμα, όταν οι εργολάβοι
πολλαπλασίαζαν τις προσπάθειες για να πείσουν τους ιδιοκτήτες να εγκατασταθούν
σε καινούρια ακίνητα.
Έτσι
οι τελευταίοι πλήρωναν για να αγοράσουν νέα κατοικία, τροφοδοτώντας μια ανευ
προηγουμένου οικοδομική βιομηχανία. Συνεπώς, κατά το παρελθόν, η Evergrande
είχε επωφεληθεί πολύ από το μοντέλο αυτό για να χρηματοδοτηθεί και να
διατηρήσει τις δραστηριότητές της. Η Evergrande επεκτάθηκε επιθετικά και έγινε
μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Κίνας παίρνοντας συνεχώς δάνεια ώστε να
κατασκευάζει νέα κτήρια πριν όμως ολοκληρωθούν προηγούμενα έργα ενώ στη
συνέχεια έψαχνε να βρει αγοραστές. Κάπως έτσι έφτασε στο σημείο να έχει σήμερα
ένα χρέος άνω των 300 εκατ. δολ.
Σύμφωνα
με τους νέους κανόνες λοιπόν, η Evergrande δεν θα μπορεί πλέον να πωλεί αγαθά
πριν ολοκληρώσει επισήμως την κατασκευή τους. Μπορεί η οικοδομή να προσέλκυσε
πέρυσι περισσότερο από το 1/4 των συνολικών επενδύσεων, συντελώντας σημαντικά
στη ανάκαμψη μετά την πανδημία, αλλά το
Πεκίνο, φοβούμενο μια υπερθέρμανση, αυστηροποίησε τους τελευταίους μήνες τις
προϋποθέσεις πρόσβασης των εργολάβων σε πιστώσεις για να μην γιγαντώνονται τα
χρέη.
Αυτό
δημιούργησε σημαντικά προβλήματα ρευστότητας στην Evergrande, αναγκάζοντάς την
να παγώσει εκατοντάδες κατασκευαστικά έργα, αφήνοντας ξεκρέμαστους πολλούς
μικροεπενδυτές/αγοραστές. Πλέον ξεπουλάει τα ακίνητά της σε μεγάλες εκπτώσεις
για να διασφαλίσει ότι τα χρήματα εισέρχονται και να διατηρηθεί η επιχείρηση
στη ζωή. Ήδη, δυσκολεύεται να καλύψει τις πληρωμές τόκων για τα χρέη της. Τις
προειδοποιήσεις της προς τους επενδυτές ακολούθησε την περασμένη εβδομάδα η
είδηση που διέρρευσε από το ενημερωτικό της δελτίο στο χρηματιστήριο, ότι η
εταιρεία δεν βρίσκει αγοραστές για τα περιουσιακά της στοιχεία. Αυτή η
αβεβαιότητα έκανε την τιμή της μετοχής της Evergrande να πέσει κατά περίπου 85%
σε ένα χρόνο. Τα ομόλογα της έχουν επίσης υποβαθμιστεί από παγκόσμιους
οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας.
Στις
7 Σεπτεμβρίου, ο οίκος Fitch υποβάθμισε τον όμιλο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι
θεωρεί ως πιθανή, κάποια μορφή χρεοκοπίας του. Στις 20/9 η τιμή της μετοχής της
εταιρείας Evergrande υποχωρούσε κατά 15% και συνέχισε να υφίσταται μεγάλες
απώλειες καθώς οι επενδυτές αντιμετωπίζουν με ολοένα περισσότερη επιφύλαξη τις
προοπτικές της ενώ πλησιάζει η κρίσιμη προθεσμία για την καταβολή οφειλών της
αυτή την εβδομάδα.
Μιλώντας
στο CNN, αναλυτές της Goldman Sachs αποδίδουν στην ιδιαίτερα περίπλοκη δομή του
ομίλου της Evergrande αλλά και «στην έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης για τα
περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις της» το ότι δυσκολεύονται να δουν μια
προοπτική ανάκαμψής της. Σύμφωνα με τον Ματί Μπεκίνκ, διευθυντή της Economist
Intelligence Unit για θέματα Κίνας, οι υπερβολικές φιλοδοξίες της εταιρείας
ευθύνονται για την κακοδαιμονία της, καθώς «την οδήγησαν μακριά από τον κύριο
τομέα δραστηριοτήτων της με αποτέλεσμα την υπερχρέωσή της».
Ο
ίδιος επισημαίνει, παράλληλα, πως η περίπτωση της Evergrande «είναι η ιστορία
των σοβαρότατων και βαθύτατων απειλών που αντιμετωπίζει η οικονομία της Κίνας
και οφείλονται στα δυσθεώρητα χρέη». Πράγματι, στη διάρκεια του περασμένου
έτους κατεγράφη σειρά πτωχεύσεων κινεζικών επιχειρήσεων και αναζωπυρώθηκε η
ανησυχία για τις επενδύσεις που βασίζονται στον δανεισμό και στηρίζουν την
ανάπτυξη της Κίνας. Εχουν, άλλωστε, προηγηθεί τα τελευταία χρόνια περιπτώσεις
επιχειρήσεων όπως του ομίλου Dalian Wanda, που το 2018 υποχρεώθηκε από το
Πεκίνο σε αποεπενδύσεις και συρρίκνωση, στο πλαίσιο της πολιτικής περιορισμού
του εκτεταμένου δανεισμού και ειδικότερα του δανεισμού από φορείς εκτός Κίνας.
Επιπτώσεις
εντός Κίνας
Την
ίδια στιγμή υπεργολάβοι και προμηθευτές διαμαρτυρήθηκαν ότι δεν έχουν πληρωθεί,
με αποτέλεσμα τα εργοτάξια να σταματήσουν. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίθουν
πλέον μαρτυριών μικροϊδιοκτητών που φοβούνται ότι δεν θα πάρουν ποτέ πίσω τα
χρήματά τους. Ένας απ' αυτούς αφηγείται πως αγόρασε ένα διαμέρισμα, που
επρόκειτο να ολοκληρωθεί τον περασμένο μήνα, όμως η πολυκατοικία εξακολουθεί να
μην έχει τελειώσει και το εργοτάξιο είναι έρημο.
Ήδη
από το καλοκαίρι οι Κινέζοι άρχισαν να βγαίνουν στου δρόμους διαδηλώνοντας
μπροστά από την έδρα του ομίλου στη Σενζέν (νότια Κίνα) για να απαιτήσουν να
τους επιστραφούν τα χρήματά τους, σύμφωνα με εικόνες που είχαν μεταδοθεί μέσω
του ιστότοπου κοινωνικής δικτύωσης Weibo. Στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου οι
διαδηλωτές πολιόρκησαν ξανά τα γραφεία της εταιρείας.
Οι
επιπτώσεις για την Κίνα θα είναι σημαντικές διότι τα ακίνητα αντιστοιχούσαν στα
2/3 των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών της Κίνας το 2019, όταν για τα
αμερικανικά νοικοκυριά αντιπροσώπευαν περίπου το 1/4 του πλούτου τους.
Επιπλέον, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις το ποσοστό αυτό είναι σήμερα
ακόμη υψηλότερο στην Κίνα και κυμαίνεται στο 78%, λόγω της ραγδαίας ανατίμησης
των τιμών τα τελευταία δύο χρόνια.
Πάντως,
ο πρόεδρος της εταιρείας εμφανίζεται καθησυχαστικός σε επιστολή του προς το
προσωπικό, διαβεβαιώνοντάς τους ότι ο όμιλος «θα εξέλθει σύντομα από την πιο
σκοτεινή στιγμή του», ενώ δεσμεύτηκε ότι θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του
στους αγοραστές, τους επενδυτές, τους εταίρους και τους χρηματοοικονομικούς
θεσμούς. Ο ίδιος διαβεβαίωσε πως τα εργοτάξια θα επαναλειτουργήσουν πλήρως ώστε
να επιτευχθεί ο κύριος στόχος της παράδοσης των κτιρίων και ευχαρίστησε επίσης
το προσωπικό για τη σκληρή δουλειά του.
Πως
έχασαν οι πλούσιοι
Οι
εξελίξεις με την Evergrande έχουν προκαλέσει κρύο ιδρώτα και στους 500
πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη βλέποντας τη Δευτέρα 20/9 τη συνολική
περιουσία τους να μειώνεται κατά 1,7% -135 δις. δολ.- καθώς οι παγκόσμιες
αγορές βυθίστηκαν εξαιτίας της ανησυχίας που επικρατεί για το μέλλον της
κινεζικής εταιρείας. Η ταμειακή κρίση στην Evergrande, σε συνδυασμό με την
κανονιστική καταστολή της αγοράς ακινήτων, προκάλεσε έντονους φόβους για πιθανή
οικονομική μετάδοση. Έτσι, οι αγορές αντέδρασαν επίσης στην προειδοποίηση της
υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζάνετ Γέλεν, για μια επικείμενη οικονομική
καταστροφή σε περίπτωση που οι νομοθέτες αποτύχουν να αυξήσουν το ανώτατο όριο
του χρέους.
Το
ισχυρότερο πλήγμα υπέστη ο Έλον Μασκ, της Tesla, χάνοντας 7,2 δις. δολ.,
σύμφωνα με τον Δείκτη δισεκατομμυριούχων του Bloomberg. Ακολουθεί, ο ιδρυτής
της Amazon, Τζεφ Μπέζος ο οποίος έχασε συνολικά 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Φυσικά, από τους ισχυρότερους δισεκατομμυριούχους που έχασε είναι και ο ίδιος ο
ιδρυτής και πρόεδρος της Evergrande Χούι Κα Γιαν καθώς οι μετοχές της εταιρείας
του άγγιξαν το χαμηλό δέκα ετών.
Σύμφωνα
με το δείκτη Hang Seng του Χονγκ Κονγκ, η υπόθεση της Evergrande επηρέασε
σημαντικά και τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ακινήτων του Χονγκ Κονγκ. Οι
δισεκατομμυριούχοι Λι Σάου Κι, Γιανγκ Χουιγιάν, Λι Κα-σινγκ και Χένρι Τσενγκ
έχασαν συνολικά περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Κόλιν Χουάνγκ, ο
ιδρυτής της πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου Pinduoduo Inc., έχει χάσει τα
περισσότερα χρήματα από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο στον κόσμο φέτος.
Συγκεκριμένα, 29,4 δισεκατομμύρια δολάρια «έκαναν φτερά» φέτος,
συμπεριλαμβανομένων 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων τη Δευτέρα 20/9.
Σύγκριση
με ΗΠΑ το 2007-2009: Θα παρέμβει το κράτος;
Σύμφωνα
με τον οικονομολόγο και αρθρογράφο του Forbes Nick Sargen, το ξεπούλημα στην
αγορά ακινήτων της Κίνας δεν θα έχει τις ίδιες επιπτώσεις με την κατάρρευση της
αγοράς κατοικιών των ΗΠΑ την περίοδο 2007-2009. Ο ίδιος εντοπίζει δύο βασικές
διαφορές μιας ενδεχόμενης πτώχευσης της Evergrande και εκείνης της Lehman
Brothers:
Πρώτον, οι επιπτώσεις από την κατάρρευση
της Evergrande θα χρειάζονταν πολύ περισσότερο χρόνο για να φανούν. Δεδομένου,
ότι η αμερικανική αγορά ήταν ιδιαίτερα τιτλοποιημένη, οι αξίες των περιουσιακών
στοιχείων σημείωσαν κατακόρυφη "βουτιά” όταν τα χρηματιστηριακά funds
βίωσαν μεγάλες εκροές. Σε αντίθεση, στην Κίνα, τα τραπεζικά δάνεια προς τους
κατασκευαστές ακινήτων δεν αποτελούν εμπορεύσιμους τίτλους και οι διαδικασίες
αναδιάρθρωσης υπόκεινται σε πολύπλοκες διαπραγματεύσεις και ρυθμιστική εποπτεία
με αποτέλεσμα συχνά να απαιτούνται χρόνια μέχρι να διευθετηθούν.
Δεύτερον, το χρηματοπιστωτικό σύστημα της
Κίνα υπόκειται σε εκτεταμένο κυβερνητικό έλεγχο, ενώ παράλληλα το Πεκίνο έχει
προϊστορία στην ανάληψη δράσης για την τιθάσευση της ακμάζουσας αγοράς ακινήτων
και εν συνεχεία την χαλάρωση της πολιτικής του όταν κινδυνεύει η οικονομική
ανάπτυξη. Επίσης, παρότι η κινεζική κυβέρνηση έχει αποφύγει προς ώρας να διασώσει
την Evergrande, έχει την δυνατότητα να αποτρέψει την ολική κατάρρευσή της. Στον
αντίποδα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν είχε προηγούμενη εμπειρία στη διάσωση της
αγοράς κατοικιών, πριν την κατακρήμνιση του 2008, ενώ ήταν παράλληλα απρόθυμη
να σώσει τη Lehman.
Ωστόσο,
παραμένει το ερώτημα τι θα κάνει το κράτος, με ορισμένους αναλυτές να
προτείνουν την άμεση παρέμβασή του. Ο Ματί Μπεκίνκ, διευθυντής του Economist
Intelligence Unit, πιστεύει ότι: «Αντί να διακινδυνεύσουμε να διακόψουμε τις
αλυσίδες εφοδιασμού και να εξοργίσουμε τους ιδιοκτήτες σπιτιών, πιστεύουμε ότι
η κυβέρνηση πιθανότατα θα βρει έναν τρόπο για να διασφαλίσει ότι η βασική
δραστηριότητα του Evergrande επιβιώνει».
Άλλοι
όμως δεν είναι σίγουροι. Σε μια ανάρτηση στην κινεζική εφαρμογή συνομιλίας και
την πλατφόρμα κοινωνικών μέσων WeChat, ο αρχισυντάκτης της κρατικής εφημερίδας
Global Times, Hu Xijin, δήλωσε ότι η Evergrande δεν πρέπει να βασίζεται στην
κρατική διάσωση και πρέπει να σωθεί. Αυτό συσχετίζεται επίσης με τον στόχο του
Πεκίνου να περιορίσει το χρέος των εταιρειών, πράγμα που σημαίνει ότι μια
τέτοια διάσωση θα μπορούσε να δώσει το κακό παράδειγμα.
Θα
επεκταθεί έξω από τη Κίνα;
Ο
προεδρος της συμβουλευτικής εταιρείας Yardeni Research, προειδοποίησε ότι η
κατάρρευση της Evergrande θα μπορούσε να ενέχει συστημικούς κινδύνους ανάλογους
με τις επιπτώσεις που είχε ο «θάνατος» της Lehman Brothers στη χρηματιστηριακή
αγορά των ΗΠΑ. Ωστόσο, άλλοι οικονομολόγοι έχουν υποβαθμίσει την πιθανότητα μια
παγκόσμιας διάχυσης της κρίσης, άποψη με την οποία φαίνεται να συμφωνούν και οι
Αμερικανοί επενδυτές, καθώς οι επιπτώσεις εκτός Κίνας έχουν μέχρι στιγμής
περιοριστεί.
Σύμφωνα
με τον Nick Sargen «ο κύριος λόγος που δεν αναμένεται η μετάδοση της κρίσης
εκτός κινεζικών συνόρων είναι ότι η εμπλοκή των ξένων επενδυτών στην αγορά
ακινήτων και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Κίνας είναι μικρή. Αντίθετα, όταν
ξέσπασε η κρίση στην αμερικανική αγορά κατοικιών οι ξένοι επενδυτές είχαν
μεγάλη έκθεση στους ενυπόθηκους τίτλους που είχαν εκδώσει τα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά
ιδρύματα».
Όπως
όμως υπογραμμίζει, ο ίδιος δεδομένης της βαρύτητας που έχει η Κίνα στην
παγκόσμια οικονομία και το διεθνές εμπόριο, «μια επιβράδυνση της κινεζικής
οικονομίας θα είχε επιπτώσεις στους κύριους εμπορικούς εταίρους της στην Ασία,
την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι Αμερικανοί επενδυτές
πρέπει να παρακολουθούν στενά τις τρέχουσες εξελίξεις στην Κίνα».
*
Με πληροφορίες από Bloomberg, capital, BBC, Forbes, ΑΠΕ-ΜΠΕ, Καθημερινή,
NewMoney