Μαρίνα Αλεξανδρή
Από τις αρχές του χρόνου μέχρι σήμερα, οι τιμές των futures του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν τριπλασιαστεί, οι τιμές του ρεύματος στα προθεσμιακά συμβόλαια του επόμενου χρόνου έχουν ξεπεράσει πια τα 100 ευρώ ανά mwh, και η Goldman Sachs προειδοποιεί με οξείες ελλείψεις, ακόμη και με μπλακ άουτ, τον χειμώνα που έρχεται.
Την
ίδια ώρα τα ευρωπαϊκά αποθέματα στραγγίζουν και βρίσκονται στο χαμηλότερο
επίπεδό τους από το 2016, οι προμήθειες από τη Ρωσία και τη Νορβηγία μειώνονται
- εν μέσω σκληρών οικονομικών γεωπολιτικών παιχνιδιών - και οι τιμές της
λιγνιτικής ενέργειας και των δικαιωμάτων ρύπων CΟ2 ακολουθούν πορεία παράλληλης
εκτόξευσης με άνοδο 90% φέτος και με βαρύ πλέον αποτύπωμα στις τιμές λιανικής.
Πρακτικά,
και για την αγορά λιανικής και τα τιμολόγια του ρεύματος, αυτό μεταφράζεται σε
αυξήσεις που κατά την πιο συντηρητική εκδοχή – της Goldman Sachs – θα φθάσουν
στο 20% με 30%, και κατά την μάλλον πιο ρεαλιστική – του ιταλού υπουργού
Ενέργειας Ρομπέρτο Τσινιολάνι – θα αγγίξουν, πανευρωπαϊκά, το 40% έως το τέλος
του χρόνου.
Κοινώς,
η απειλή για τον πληθωρισμό και για τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών αποκτά
εκρηκτικές διαστάσεις, και γίνεται προφανές ότι χωρίς κρατική παρέμβαση η κρίση
τον χειμώνα μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες τόσο σε κοινωνικό όσο και σε
οικονομικό επίπεδο.
Στην
Ελλάδα, ο ίδιος ο υπουργός Ενέργειας Κώστας Σκρέκας προειδοποίησε στο τελευταίο
υπουργικό συμβούλιο για αυξήσεις στους λογαριασμούς του ρεύματος που μπορεί να
φθάσουν έως και το 50%. Τα αντισταθμιστικά μέτρα όμως που παίρνει η κυβέρνηση
για να ελαφρύνει τα νοικοκυριά, είναι μάλλον συντηρητικά μέχρι στιγμής.
Μέχρι
στιγμής, οι παρεμβάσεις περιορίζονται στις εξής δύο: Στην επιδότηση των αυξήσεων των τιμολογίων
ρεύματος σε ποσοστό 80%, με το ποσό των 150 εκατομμυρίων ευρώ έως το τέλος του
έτους, και με την αύξηση του επιδόματος
θέρμανσης κατά 20% - ένα μέτρο που κοστολογείται στα 15 εκατομμύρια ευρώ.
Συγκριτικά,
τα αντίστοιχα μέτρα που παίρνει η Ισπανία παραπέμπουν σε μπαζούκα:
Ο πρωθυπουργός της χώρας Πέδρο Σάντσεθ
ανακοίνωσε πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου, μείωση του Ειδικού Φόρου
Κατανάλωσης στο 0,5% από το 5,1%, αλλά και rebate στις εταιρείες ενέργειας -
δηλαδή, επιστροφές από τα υπερβάλλοντα κέρδη. Στην πράξη αυτό σημαίνει, ότι
μόνον από τα υπερκέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων θα επιστραφεί στους
ισπανούς καταναλωτές ποσό περίπου 2,6 δις ευρώ σύμφωνα με το Reuters.
Στην
Γαλλία, η κρατική στήριξη δείχνει επίσης φειδωλή μέχρι στιγμής, με την
κυβέρνηση Μακρόν ωστόσο να διαμηνύει ότι επιφυλάσσεται για ευρύτερο πακέτο
μέτρων ανακούφισης των καταναλωτών. Προσώρας πάντως, ο υπουργός Οικονομικών
Μπρουνό ΛεΜερ έχει ανακοινώσει μόνον ότι η κυβέρνηση προχωρά στην έκδοση
"ενεργειακών τσεκ" 150 ευρώ ετησίως για 5,5 εκατομμύρια νοικοκυριά με
χαμηλό εισόδημα.
Στην
Ιταλία, αναμένονται μέσα στις επόμενες ημέρες οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης
Ντράγκι, η οποία ήδη έχει προαναγγείλει ριζική αναθεώρηση της τιμολόγησης του
ρεύματος στην λιανική, ενώ στην Βρετανία ισχύει πλαφόν στις τιμές της ενέργειας
από το 2019.
Εκτεθειμένοι
στους πιο υψηλούς κινδύνους εμφανίζονται οι γερμανοί καταναλωτές, όπου δεν
υπάρχει πλαφόν, όπως δεν υπάρχει και καμία ρύθμιση της αγοράς ενέργειας στο
όνομα του ελεύθερου ανταγωνισμού – με συνέπεια όμως, ήδη χθες μικροί πάροχοι
ενέργειας να προειδοποιούν ότι απειλούνται με χρεοκοπία ακόμη και μέσα στις
επόμενες εβδομάδες λόγω της εκτίναξης των τιμών χονδρικής του ρεύματος.
Σ’
αυτό το σκηνικό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η θέση που θα πάρει κάθε χώρα στην
αυριανή έκτακτη σύνοδο του συμβουλίου υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε., από το οποίο
ήδη η Ισπανία ζήτησε επισήμως πανευρωπαϊκή δράση και πλαίσιο για την
αντιμετώπιση της έκρηξης του ενεργειακού κόστους.