Πριν χρόνια γίναντες του ηλεκτρονικού εμπορίου επαίρονταν ότι θα δημιουργούσαν πολλές θέσεις εργασίας. Ο μεγαλύτερος εξ΄αυτών, η Άμαζον είχε δεσμευτεί για 100.000 θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ. Ωστόσο, για μια θέση εργασίας που δημιουργείται στο λιανικό εμπόριο από μια μεγάλη εταιρεία ηλεκτρονικού εμπορίου –εκτός τροφίμων- χάνονται περίπου έξι σε μικρότερες εταιρείες.
Αυτό
είναι ένα από τα βασικότερα πορίσματα έρευνας του γαλλικού συμβουλευτικού
κολοσσού Kavala Kapital, την οποία συνέταξαν οι οικονομολόγοι Florence
Mouradian (ΟΟΣΑ) και δρ. Ano Kuhanathan. Τον χορό σέρνει ο κολοσσός Άμαζον, ενώ
ακολουθούν και άλλες μεγάλες εταιρείες, όπως η Cdiscount, η Fnac ακόμα και η
ταξιδιωτική SNCF.
Μπορεί,
ο βαθμός επίδρασης να διαφέρει από χώρα σε χώρα στην Ευρώπη, αλλά σχεδόν παντού
μοτίβο είναι αρνητικό για τους εργαζόμενους. Στη Γερμανία υπολογίζεται ότι θα
χαθούν πάνω από 80.000 εργασίας, στην Ισπανία 30.000, ενώ στη Γαλλία ήδη
χάθηκαν 114.000 τα τελευταία δέκα χρόνια.
Ειδικά
για την τελευταία, μπορεί το νούμερο 114.000 να δείχνει μικρό –καθώς
αντιπροσωπεύει το 0,2 του γαλλικού λιανικού εμπορίου- αλλά είναι χαρακτηριστικό
ότι δεν επηρεάζονται όλοι οι λιανοπωλητές με τον ίδιο τρόπο. Όσο μικρότερη
είναι η επιχείρηση, τόσο πιο ευάλωτη είναι. Εκείνοι με περισσότερους από 250
υπαλλήλους είχαν μάλιστα θετικό συνολικό αντίκτυπο στην απασχόληση με την
πάροδο του χρόνου, με περίπου 16.000 θέσεις εργασίας να δημιουργηθούν, έναντι
121.000 θέσεων εργασίας που χάθηκαν από μικρούς εμπόρους με λιγότερους από 20
υπαλλήλους.
«Με
άλλα λόγια, μια δουλειά που προστίθεται ή δημιουργείται στο λιανικό εμπόριο μη
τροφίμων σε μια μεγάλη εταιρεία -μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου- έχει καταστρέψει
περίπου έξι θέσεις εργασίας σε μικρότερες εταιρείες», υποστηρίζουν οι Γάλλοι
οικονομολόγοι.
«Σταματήστε
την Άμαζον»
Είναι
δύσκολο να εκτιμηθεί με ακρίβεια το μερίδιο αγοράς του αμερικανικού κολοσσού
στη Γαλλία, αλλά ένα είναι σίγουρο, ότι είναι εξαιρετικά κυρίαρχη. Η Fevad, η
γαλλική ομοσπονδία για το ηλεκτρονικό εμπόριο, ισχυρίζεται ότι η Amazon κατέχει
το 53% της αγοράς (δίχως τον ταξιδιωτικό κλάδο). H Kantar, που ειδικεύεται στην
έρευνα αγοράς, εκτιμά ότι το μερίδιο αγοράς της Amazon είναι 22%, σχεδόν τρεις
φορές υψηλότερο από τον κορυφαίο ανταγωνιστή της Cdiscount.
Η
πανδημία του κορονοϊού έχει σαφώς ενισχύσει την κυριαρχία της. Το τρίτο τρίμηνο
του 2020, τα παγκόσμια έσοδα σε ετήσια βάση αυξήθηκαν κατά 37% και τα κέρδη
τριπλασιάστηκαν. Στη Γαλλία, το δεύτερο τρίμηνο, ήταν το πρώτο ηλεκτρονικό
κατάστημα προϊόντων στη χώρα.
Εκτιμάται
ότι στην Γαλλία τη δεκαετία 2009-2018, δηλαδή πριν ακόμα την πανδημία, χάθηκαν
114.000 θέσεων εργασίας στον τομέα του λιανικού εμπορίου λόγω του διαδικτυακού
εμπορίου ενώ δημιουργήθηκαν 33.000 νέες θέσεις στον τομέα της χονδρικής, δηλαδή
μια διαφορά άνω των 80.000 θέσεων. Δηλαδή, κάθε χρόνο 10.000 Γάλλοι χάνουν τη
δουλειά τους.
Έχοντας
αυτά τα νούμερα στη διάθεσή τους οι ερευνητές εκτιμούν ότι μέχρι το 2028, άλλες
46.000 θέσεις εργασίας θα χαθούν στη Γαλλία, λόγω του ηλεκτρονικού εμπορίου. Ο
αριθμός αυτός μπορεί να εκτοξευτεί σε 87.000 αν επιταχυνθεί περαιτέρω η
ανάπτυξη των αγορών καταναλωτών μέσω διαδικτύου. Ήδη, στα γαλλικά καταστήματα
πώλησης ρούχων και υποδημάτων απολύθηκαν 64.571 εργαζόμενοι λόγω της
λειτουργίας των μεγάλων εταιρειών ηλεκτρονικού εμπορίου. Έτσι, στη Γαλλία έχει
πανικοβάλει χιλιάδες εργαζόμενους η επέλαση του αμερικανικού γίγαντα Άμαζον,
φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να δημιουργήσουν και πλατφόρμα συλλογής υπογραφών
για να μπεί φρένο στην ξέφρενη πορεία της στη χώρα. Στη Νέα Υόρκη, ήδη η εταιρεία
συνάντησε εμπόδια από τοπικούς φορείς.
«Είναι
ωραίο αν καταστρέφονται θέσεις εργασίας μέσω της αποτελεσματικότητας»...
Ωστόσο,
την ίδια στιγμή, στην Ιταλία, από την άλλη πλευρά, θα παρουσιαστεί των θέσεων
εργασίας εντός του πεδίου που μελετήθηκε, η οποία μπορεί να εξηγηθεί από μια
πολύ μικρότερη ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου από ό, τι στις γειτονικές της
χώρες. Μόνο το 38% των Ιταλών έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον μία ηλεκτρονική
αγορά το 2019, έναντι 70% των Γάλλων και 79% των Γερμανών.
Υπάρχουν
πάντως και εκείνοι οι αναλυτές που, βλέποντας το παράδειγμα της Άμαζον,
υποστηρίζουν ότι είναι φυσιολογικό, ακόμα και ωφέλιμο να χάνονται θέσεις
εργασίας(!). «Λοιπόν, ναι, αυτό είναι στην ουσία, έτσι γινόμαστε πλουσιότεροι»
υποστηρίζει ο Tim Worstall μέλος της νεοφιλελεύθερης δεξαμενής σκέψης
Ινστιτούτο Άνταμ Σμιθ. «Μας αρέσει όταν οι άνθρωποι καταστρέφουν τις θέσεις
εργασίας μέσω της αποτελεσματικότητας, διότι σημαίνει ότι γινόμαστε
πλουσιότεροι» αναφέρει δίνοντας σημασία στη αποτελεσματικότητα.
«Εξετάστε
το βασικό οικονομικό πρόβλημα -έχουμε απεριόριστες ανθρώπινες ανάγκες και
επιθυμίες και μόνο λίγους πόρους για να προσπαθήσουμε να τις ικανοποιήσουμε. Η
εργασία είναι ένας τέτοιος σπάνιος πόρος. Έτσι, όταν εφευρίσκουμε μια νέα
τεχνολογία που μας επιτρέπει να κάνουμε το ίδιο πράγμα με λιγότερη εργασία,
αυτό μας κάνει πιο πλούσιους. Επειδή αυτή η προσφάτως απελευθερωμένη εργασία
μπορεί τώρα να σβήσει και να παράγει κάτι άλλο και είμαστε πιο πλούσιοι με την
προσθήκη αυτού του άλλου στις δυνατότητες κατανάλωσης».
Εάν
εταιρείες όπως, η Walmart και η Άμαζον, «είναι πιο αποτελεσματικές στην παροχή
υπηρεσιών λιανικής ανά μονάδα ανθρώπινης εργασίας, που είναι αυτός ο
ισχυρισμός, τότε αυτό είναι κάτι που πρέπει να χαιρετίσουμε. Επειδή αυτό
απελευθέρωσε τον άνθρωπο από την ανθρώπινη εργασία, αυτός μπορεί να πάει και να
παράγει κάτι άλλο-και είμαστε πλουσιότεροι από όποια αξία και αν αποδώσουμε σε
αυτήν τη νέα διαθέσιμη παραγωγή που μπορούμε να καταναλώσουμε στη συνέχεια»
λέει ο Tim Worstall. Έυκολο να το λες.