Σκηνές που θύμιζαν ψυχροπολεμικό θρίλερ εκτυλίχθηκαν τον περασμένο μήνα στο Λονδίνο, πίσω από τις κλειστές πόρτες του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), όπως αποκαλύπτει το POLITICO.
Ευρωπαίοι διαπραγματευτές
δέχθηκαν προσωπικές απειλές από τους Αμερικανούς ομολόγους τους, καθώς η
Ουάσιγκτον προσπαθούσε να μπλοκάρει τη νέα διεθνή πρωτοβουλία για φορολόγηση
των εκπομπών ρύπων στη ναυτιλία.
Σύμφωνα με αποκλειστικές
πληροφορίες που μετέδωσαν αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο POLITICO,
οι πιέσεις ξεπέρασαν κάθε όριο διπλωματίας. Οι ΗΠΑ δεν περιορίστηκαν σε
επιχειρήματα∙ χρησιμοποίησαν εκφοβισμό, απειλές για βίζες και επιχειρηματικά
αντίποινα, ακόμα και προσωπικές στοχοποιήσεις Ευρωπαίων απεσταλμένων.
«Άνθρωποι κλήθηκαν στην
αμερικανική πρεσβεία στο Λονδίνο και τους προειδοποίησαν ότι αν δεν
ευθυγραμμιστούν, θα υπάρξουν συνέπειες για τις δουλειές και τις οικογένειές
τους», αποκάλυψε Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Τέτοιο επίπεδο εκφοβισμού δεν έχει
ξανασυμβεί σε διεθνείς διαπραγματεύσεις».
Η σκληρή αμερικανική τακτική
φαίνεται πως απέδωσε. Σε μια οριακή ψηφοφορία, το συνέδριο του IMO αποφάσισε
αναβολή ενός έτους για τον «φόρο άνθρακα» — απόφαση που θεωρείται βαρύ πλήγμα
για τις κλιματικές πολιτικές και μεγάλη νίκη για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Διπλωματία υπό εκβιασμό
Από την επιστροφή του Τραμπ
στον Λευκό Οίκο, η Ουάσιγκτον έχει περάσει από τη ρητορική στην ωμή ισχύ. Ο
Αμερικανός πρόεδρος, που έχει χαρακτηρίσει την κλιματική κρίση «απάτη»,
κινείται πλέον επιθετικά ενάντια σε κάθε διεθνή πρωτοβουλία που πλήττει τα
αμερικανικά ορυκτά καύσιμα ή τη βιομηχανία μεταφορών.
Στο Λονδίνο, η αμερικανική
αντιπροσωπεία έδειξε τις προθέσεις της εξ αρχής. Με κοινή ανακοίνωση των
υπουργών Εξωτερικών, Ενέργειας και Μεταφορών, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν για πιθανά
αντίποινα – δασμούς, τέλη λιμένων, περιορισμούς θεωρήσεων για πληρώματα και
«κυρώσεις σε αξιωματούχους που προωθούν ακτιβιστικές κλιματικές πολιτικές».
Η πίεση έφτασε μέχρι τα
τηλέφωνα υπουργών. Ο Αμερικανός Υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ παραδέχθηκε ότι
μαζί με την Μπρουκ Ρόλινς, υπουργό Γεωργίας, κάλεσαν προσωπικά πάνω από 20
κυβερνήσεις ζητώντας να ψηφίσουν υπέρ της αναβολής.
«Η πραγματική διπλωματία
βασίζεται στα εθνικά συμφέροντα», δήλωσε αργότερα ο Ράιτ, σε άρθρο γνώμης στη
Wall Street Journal, υπερασπιζόμενος ανοιχτά τον εκβιασμό ως «αποτελεσματική
πολιτική».
Ελλάδα και Κύπρος σπάνε το
μέτωπο
Παρά τη στήριξη της Κομισιόν
και των περισσότερων κρατών-μελών στο μέτρο, δύο χώρες της Ε.Ε. έσπασαν τη
γραμμή: Ελλάδα και Κύπρος, δύο από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις στον
κόσμο.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος
Μητσοτάκης, μιλώντας στο POLITICO, αρνήθηκε ότι η αλλαγή στάσης της Αθήνας είχε
σχέση με αμερικανικές πιέσεις:
«Είχαμε διαμορφώσει τη θέση μας
πολύ πριν εμπλακούν οι ΗΠΑ», είπε. «Δεν μίλησα ποτέ με τον πρόεδρο Τραμπ για το
θέμα».
«Ατμόσφαιρα φόβου και χάους»
Παρατηρητές του IMO περιγράφουν
σκηνές πρωτοφανούς έντασης. Αμερικανοί αξιωματούχοι πλησίαζαν αντιπροσωπείες
μέσα στην ολομέλεια, εκτοξεύοντας τελεσίγραφα. Άλλοι μιλούν για «κύμα φόβου»
που διέλυσε κάθε ψήγμα εμπιστοσύνης.
«Η πίεση των ΗΠΑ δημιούργησε
ένα κλίμα φόβου, που οδήγησε σε χάος και τελικά στην αναβολή», δήλωσε ο
Κρίστιαν Ντε Μπεκέλερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης. «Όταν οι
μεγάλες δυνάμεις αρχίζουν να απειλούν χώρες, υπονομεύουν το ίδιο το σύστημα
πολυμερούς συνεργασίας που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Ακόμη και χώρες που δεν μίλησαν
δημόσια, όπως το Βανουάτου, επιβεβαίωσαν τις πιέσεις. Ο υπουργός Κλίματος της
χώρας, Ραλφ Ρεγκενβάνου, το είπε ωμά: «Οι ΗΠΑ μας άσκησαν ανελέητη πίεση.
Υπάρχουν πράγματα που ξεπερνούν τα όρια».
Το νέο πρόσωπο της αμερικανικής
ισχύος
Η υπόθεση του IMO δεν είναι
απλώς μια διαμάχη για τη ναυτιλία. Είναι το πρώτο ανοιχτό επεισόδιο στη νέα,
επιθετική διπλωματία του Τραμπ: μια πολιτική που χρησιμοποιεί την οικονομική
εξάρτηση ως όπλο και το φόβο ως μέσο πειθούς.
Και αν το Λονδίνο έδωσε το
πρώτο δείγμα, κανείς στις Βρυξέλλες δεν έχει αυταπάτες για το τι θα ακολουθήσει.
«Αυτό δεν ήταν διαπραγμάτευση»,
σχολίασε Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Ήταν εκβιασμός με σημαία και γραβάτα».