Εκεί... στην πολύπαθη χώρα των Βάσκων...
στην Ισπανία του 1980...
πενήντα νεκρά παιδιά... προπανίου ένεκα...
(ή αλλέως, αναγνώθοντας "Το παιδί", του Φερνάντο Αραμπούρου σε μετάφραση της Τιτίνας Σπερελάκη, από τις εκδόσεις Πατάκη)
Στη χώρα των Βάσκων λοιπόν...
Δυστύχημα τραγικό (έκρηξη προπανίου)- τηρουμένων των αναλογιών, παρόμοιο με το δικό μας στα Τρίκαλα, που γρονθοκόπησε τις ψυχές των ανθρώπων, πολλώ μάλλον γιατί αφορούσε παιδιά του Δημοτικού Σχολείου, πενήντα τον αριθμόν.
Το θέμα τόξεψε και το νιώσμα του τρανού συγγραφέα της Ισπανίας, του Φερνάντο Αραμπούρου, άδραξε την ζώσα τραγωδία και την έκαμε μυθιστόρημα, κινώντας από το γεγονός (και δημιουργώντας μια μυθοπλασία, αληθινό ψυχογράφημα...
Ωστόσο, ο συγγραφέας μας μιλά για μία μονάχα από τις φαμίλιες των νεκρών παιδιών και ασφαλώς για το π έ ν θ ο ς που αυτή βιώνει - διαφορετικό για τον καθένα: πιο ρεαλιστικό για την Μαριάχε, τη μάνα, σιωπηλό για τον Χοσέ Μιγκέλ, τον πατέρα, γκροτέσκο για τον Νικάσιο, τον παππού του παιδιού...
Η συμπεριφορά, δηλονότι, του Νικάσιο, ο οποίος και ταμπουρώνεται πίσω από το παραμύθι που "κατασκευάζει" πως τάχα ο Νούκο ζει, έχει ξεφύγει από κάθε όριο λογικής: μιλά με τον εγγονό του, τον πηγαίνει στο σχολείο, σχολιάζει όσα κάνουν οι γονείς του, κουβαλά στο σπίτι του όλα τα πράγματα του παιδιού (έπιπλα, παιχνίδια, τετράδια και βιβλία, ακόμη και ρούχα του), βάφει το δωμάτιο με χρώματα της κρεβατοκάμαρας του Νούκο - φτιάχνει έναν κόσμο ανύπαρκτο... Και βέβαια, γίνεται ο "τρελός του χωριού" και εμπαίζεται από τα πιτσιρίκια της γειτονιάς, τον βλέπουν με καχυποψία οι μεγαλύτεροι...
Μόνο η κόρη του θεωρεί πως είναι στα λογικά του και πως όλη ετούτη η ψ ε υ δ α ί σ θ η σ η, η εκούσια, είναι για κείνον μια άμυνα κόντρα στην απώλεια...
Τεράστιες ανατροπές στη ζωή της τραγικής οικογένειας, άνθρωποι που οι ίδιοι χτίζουν τη μοίρα τους, παρελθόν και παρόν σμίγουν μέσα από σκανδαλώδη μυστικά, την αλήθεια εντέλει δεν κατάφερε μήτε ο Χρόνος μήτε οι φαμελίτες να την σκεπάσουν.
Ο Αραμπούρου μοιάζει να ψυχογραφεί τους ήρωές του, να εισχωρεί στα ενδότερα του νου τους, να φωτογραφίζει τον εσωτερικό τους κόσμο. Και το πετυχαίνει αυτό μέσω των αφηγηματικών του τρόπων: τρεις οι αφηγητές της ιστορίας του, πρώτος και καλύτερος ο συγγραφέας, κατόπιν η Μαριάχε, η μάνα του παιδιού και στη σειρά, εναλλάξ, το ίδιο...το μυθιστόρημα, το οποίο προσωποποιείται, κάτι που δεν έχω συναντήσει ξανά, παρά τα χιλιάδες βιβλία που διάβασα...
Διακόσιες εβδομήντα οκτώ σελίδες που κυλούν σαν τα νερά του Φουέντε ο Βεχούνα, μικρά κεφάλαια που, παρά την ενότητά τους, δείχνουν να αποτελούν αυτόνομες ιστοριούλες, λόγος που αποκαλύπτει τα κοινωνικά εμφράγματα, ανατροπές που καταπλήσσουν...
Ο Φερνάντο Αραμπούρου, στα 66 του χρόνια, είναι ακμαίος δημιουργός, μας έχει χαρίσει βιβλία εξαιρετικά, όπως "Η πατρίδα", "Τα πετροχελίδονα", "Τα χρόνια της βραδύτητας" και άλλα. Είναι πολυβραβευμένος, τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες, δεν έχει κάνει αξιακές εκπτώσεις...
Τα γεγονότα, συνακόλουθα, κυρίως τα τραγικά, γίνονται αθάνατα με την πένα των συγγραφέων, τις νότες των μουσικών, τα πινέλα των ζωγράφων, τη σμίλη των γλυπτών, τις ταινίες ή τις παραστάσεις των σκηνοθετών...
Ενδεικτικά αναφέρω τον "Επιτάφιο" του Γιάννη Ρίτσου που ο ποιητής εμπνεύστηκε από τη δολοφονία του τριαντάχρονου απεργού Τάσου Τούση, το "Μαουτχάουζεν" των Καμπανέλλη-Θεοδωράκη εμπνευσμένο από το ομώνυμο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης των Ναζί, η "Γκουέρνικα" του Πικάσο που ο ζωγράφος εμπνεύστηκε από τον βομβαρδισμό των Ισπανών Εθνικιστών στην ομώνυμη πόλη της πατρίδας τους, την "Κοιμωμένη" του Χαλεπά, που ο γλύπτης δημιούργησε για να απαθανατίσει την Σοφία Αφεντάκη που πέθανε στα δεκαεφτά της χρόνια από φυματίωση, η "Παραγγελιά, ταινία του Παύλου Τάσιου για το φονικό που διέπραξε ο Κοεμτζής, ο "Αρίστος", θεατρική παράσταση του Γιώργου Παπαγεωργίου, βασισμένη στο βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη "Ο γύρος του θανάτου" , έργα και τα δύο βασισμένα στην ιστορία του "δράκου του Σέιχ Σου" και πάμπολλα άλλα έργα της Τέχνης που στηρίχτηκαν σε πραγματικά γεγονότα... Ομοίως και "Το παιδί" του Φερνάντο Αραμπούρου...
Ευχαριστώ από καρδιάς τα λατρεμένα ανίψια μου, Αλέξανδρο και Κωνσταντίνα, για το υπέροχο δώρο...