Λ α β υ ρ ι ν θ ι κ ή μυθιστορία,
σ' ένα ε ν τ ε λ έ ς μυθιστόρημα...
(ή άλλως πως, αναγνώθοντας το πρόσφατο έργο του Αύγουστου
Κορτώ "Σταυραετός και Κούκος", από τις εκδόσεις Πατάκη)
Η Σεχραζάτ δεν απόθανε...
Ζει κι αναπνέει μέσα από τον νου και την καρδιά
συγκαιρινών δημιουργών, που γνωρίζουν καλά (επίστανται, θα έλεγα) την Τέχνη της
αφήγησης, όχι εκείνης του συρμού, μα της άλλης, της που δεν σε μαγεύει απλώς,
αλλά σ' αφήνει εμβρόντητο με τις ανατροπές της...
Αυτού του είδους την αφήγηση κάνει ο Αύγουστος Κορτώ - να
διαβάζεις και να θαρρείς πως πρέπει να σηκωθείς ολόρθος, μη και σου ξεφύγουν
λέξεις ή φράσεις, σελίδες της ιστόρησης στιβαρές...
"Σταυραετός και Κούκος", πτηνά που βάφτισαν δύο
χωριά, μ' έχθρητα πολύχρονη αναμεσό τους, "αντικρινά" όπως τα
ονοματίζει ο συγγραφέας μας. Κι είναι κι εκείνο το παραδοσιακό τραγούδι της
Πίνδου, που' βαλε προμετωπίδα ο δημιουργός και που αντιλαμβάνεσαι το νόημά του,
όταν πια η ανάγνωση έχει για τα καλά προχωρήσει:
" Αν η αγάπη έσωνε,
θα'σαν πολλοί οι σωσμένοι,
κι ο Κούκος κι ο Σταυραετός
θα'σαν αδερφωμένοι".
"Δυο χωριά δεμένα με άσβεστο μίσος.
Δυο νέοι που κλέβονται, και γυρεύουν την τύχη
τους στο σκοτάδι της κατοχικής Αθήνας.
Κι έπειτα;
Κανείς δεν ξέρει τι γίνηκε, εκτός απ' τη Σμαρώ,
που γυρνά το 45 στον Σταυραετό με δυο μωρά
παιδιά - μα μόνο το ένα είναι του Μηνά, του Κούκου
που την έκλεψε.
Όμως τα μυστικά του παρελθόντος, τα ψέματα της
επιβίωσης, θα στοιχειώσουν το μέλλον όλων τους.
Απ' τη μια, το μοναστήρι για τα ορφανά κορίτσια.
Κι απ' την άλλη, ένας γάμος σαν κλωστή που βαστάει
δυο πεπρωμένα.
Ένα βιβλίο μαχαιριά.
Μια ιστορία για τους απλούς ανθρώπους,
που ποτέ δεν είναι απλοί.
Μια ιστορία για την Ελλάδα - τη σκληρότητα
και την ομορφιά της ", αναγράφεται στο οπισθόφυλλο.
Ναι, δεν είναι απλοί οι απλοί άνθρωποι, είναι τόσο
σύνθετοι, τόσο ποικιλόμορφοι, που, για να τους κατανοήσεις, πρέπει να
"σπουδάσεις" την κάθε σκέψη
τους, την κάθε κίνησή τους. Η Σμαρώ μοιάζει να'ναι η ίδια η Κλωθώ, η που
γυρίζει στ' αδράχτι της το νήμα της ζήσης - Μοίρα θνητή, με χαρίσματα πολλά, μα
και άλλα τόσα ελαττώματα. Ο Μηνάς, η Αγλαϊα, ο Μαθιός, η Λίτσα-Άννα, ο Βάιος, η
Λεμονιά - ήρωες που δημιουργεί ο Κορτώ με ρεαλιστικό προφίλ, τέτοιο, που να
συγγενεύουν ή να γειτονεύουν με τον αναγνώστη, τηρουμένων των αναλογιών, χρόνου
και καταστάσεων...
Στις 412 σελίδες του βιβλίου εξαπλώνεται τόση ένταση, που
δεν θέλεις να το αφήσεις στιγμή -
αφέντρα πρώτη η πλοκή, αιφνιδιαστικές οι ανατροπές, πέφτει ο ουρανός στην
κεφαλή σου απ' τα ξαφνιάσματα, αρμονική βεβαίως η πλέξη του μύθου.
Κι ενώ το κουβάρι είναι μπερδεμένο κι ο αναγνώστης
προσπαθεί να το ξεμπερδέψει, νιώθει παράλληλα πως δεν θέλει να τελειώσει το
βιβλίο. Είναι, ξέρετε, οι ηδονές της μελέτης αυτού του έργου πολύ ισχυρές,
απαιτούν υψωμένες τις κεραίες μας, φορές κοντανασαίνεις από την αγωνία, ριγάς
από τις αποκαλύψεις της Λεμονιάς, σε τραντάζουν οι τραγωδίες των ανθρώπων -
"πολλά τα δεινά κουδέν ανθρώπου δεινότερονπέλει"...
Δυνατός μάστορης του λόγου ο Αύγουστος Κορτώ, με μαεστρία
σε μπάζει στα άδυτα της διήγησης, γλώσσα γητεύτρα, με πινελιές φιλοσοφικές -
πλήθος τα αποσπάσματα που'χουν αποφθεγματικό χαρακτήρα κι ας μην έχει πρόθεση διδακτική
ο συγγραφέας... Κι είναι ραπίσματα δυνατά οι ιστορικές και πολιτικές του
αναφορές...
Μα εκείνο που σε καταπλήσσει, αν έχεις διαβάσει πολλά
έργα του, είναι αυτή η διαφορετικότητα μεταξύ τους - κάθε του μυθιστόρημα και
μια άλλη σκευή, ένα αλλιώτικο σύμπαν...
Ωστόσο, το μυθιστόρημα τούτο καταδεικνύει πως ο
δημιουργός του είναι για υψηλά πετάγματα, σαν τον σταυραετό του, για γήινους
ήρωες, σαν τη Σμαρώ και τον Μηνά...
Ε υ χ α ρ ι σ τ ώ
εκ βαθέων τα λατρεμένα μου ανίψια, Αθανασία και Λουκά, για το ΥΠΕΡΟΧΟ
ΔΩΡΟ και για τις υψηλού επιπέδου επιλογές τους...