Φωτεινή Λαμπρίδη
«Have you been to Samos? No you have not been to Samos». Με την μνημειώδη αυτή έκφραση του, που συνοδευόταν με ιδιαίτερα επιθετικό και αλαζονικό ύφος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το σήμα πριν τέσσερα χρόνια, για την απόλυτη απαξίωση των δημοσιογράφων που τον ενοχλούν γιατί κάνουν το χρέος τους κι όχι δημόσιες σχέσεις.
Η φράση που απεύθυνε στην Ολλανδή δημοσιογράφο Ingeborg
Beugel, θύμα και η ίδια των ακροδεξιών πολιτικών της κυβέρνησης στο
μεταναστευτικό, έκανε τον γύρο του κόσμου και η κυβέρνηση υπεραμύνθηκε με το
πασίγνωστο «Η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση» λέγοντας πως επρόκειτο για μια
φυσιολογική αντίδραση απέναντι στην «προκλητική» συνάδελφο που τόλμησε να πει
στον πρωθυπουργό ότι ψεύδεται σε σχέση με τα pushbacks.
To δόγμα «δεν θα αφήσουμε τυχάρπαστους να δυσφημίζουν τη
χώρα και να ταπεινώνουν θεσμικά πρόσωπα» και «όποιος δεν είναι μαζί μας είναι
ανθέλληνας» χρησιμοποιήθηκε απέναντι σε όποιον και όποια επιχειρούσε να
αποδομήσει την κυβερνητική προπαγάνδα με στοιχεία και επιχειρήματα αδιάψευστα.
Κυβερνητικά στελέχη, εντεταλμένοι δημοσιογράφοι, κυβερνητικά τρολ, επιτέθηκαν
και επιτίθενται έως σήμερα σε διασώστες, ΜΜΕ, δικηγόρους, ακτιβιστές και ΜΚΟ.
Τα παραδείγματα στοχοποίησης δημοσιογράφων και ΜΜΕ είναι
πολλά. Παλιότερα, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος είχε καλέσει στα σόσιαλ
μίντια τη Μαριάννα Πυργιώτη «να σοβαρευτεί», και να θυμηθεί ποιοι την πληρώνουν
ως σύμβουλο, επειδή εκείνη άσκησε κριτική στην κυβέρνηση ότι περιορίζεται σε
ρόλο σχολιαστή στα σόσιαλ μίντια αντί να εφαρμόζει πολιτικές.
Ωστόσο με τις πρόσφατες επιθέσεις σε δημοσιογράφους από
την μεριά του κ. Μαρινάκη και του Άδ. Γεωργιάδη εγκαινιάστηκε μια νέα μαύρη
εποχή για την θέση στην οποία θέτει η κυβέρνηση μιας υποτίθεται ευνομούμενη
χώρας, την ελληνική δημοσιογραφία.
Οι απειλές για αγωγή στον Χρήστο Αβραμίδη και η on camera
επίθεση στον Κ. Παπαχλιμίντζο δεν οφείλονται σε απλές στιγμές έντασης.
Πρόκειται για επιθέσεις που έχουν την υποστήριξη του πρώτου διδάξαντα «have you
ever been to Samos» πρωθυπουργού.
Τι μας λένε με τον τρόπο τους; Ότι η κυβέρνηση όχι απλά
δεν θα απαντά στην κριτική, αλλά θα απονομιμοποιεί χυδαία όποιον και όποια την
ασκεί. Με επιθέσεις, με SLAPP αγωγές, με φωνές και νταούλια…με όσα μέσα έχει η
κρατική εξουσία να επιβάλλει σιωπητήριο.
Σπάει ο Μητσοτάκης το συμβόλαιο σύμφωνα με το οποίο κάθε
εξουσία, σεβόταν -έστω για τα μάτια του κόσμου- το ότι η δημοσιογραφία, σε μια
δημοκρατία, δεν είναι ένας ουδέτερος θεατής, αλλά ένας θεσμός ελέγχου.
Από τα πρώτα πράγματα που μάθαμε στις σχολές
δημοσιογραφίας ήταν πως χωρίς αξιόπιστη ενημέρωση, οι πολίτες δεν μπορούν να
ασκήσουν ουσιαστικά τα δικαιώματά τους γιατί όταν η δημοσιογραφία υπονομεύεται,
υπονομεύεται και η ίδια η δυνατότητα της κοινωνίας να γνωρίζει τι συμβαίνει.
Τώρα ζούμε την χωρίς προσχήματα φίμωση συναδέλφων.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Αν
θέλουμε να δούμε ποιον αντιγράφει η ελληνική κυβέρνηση δεν έχουμε παρά να
στρέψουμε το βλέμμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε
συστηματική χρήση του όρου «fake news» για να χαρακτηρίσει ως αναξιόπιστα
δημοσιογραφικά μέσα που του ασκούσαν κριτική, ενώ αποκάλεσε συνάδελφο
«γουρουνίτσα».
Σε πολλές περιπτώσεις, χαρακτήρισε τους δημοσιογράφους
μάλιστα «εχθρούς του λαού» (ο όρος «ανθέλληνες» στα Τραμπικά αμερικάνικα). Η
στρατηγική αυτή δεν είχε ως στόχο μόνο να αντικρούσει συγκεκριμένα
δημοσιεύματα, αλλά να αποδυναμώσει συνολικά την αξιοπιστία της ανεξάρτητης
ενημέρωσης.
Η γραμμή με την οποία η alt right αποδομεί τη
δημοσιογραφία έχει διαχυθεί από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη και από την κορυφή της
πυραμίδας σε διάφορους τομείς, όπου ενοχλεί η δημοσιογραφική έρευνα.
Στα δικά μας, με το ύφος «have you been to Samos» και την
απειλή (ή και με τη χρήση) των SLAPP αγωγών, στέκονται απέναντι μας από το
λόμπι των υποκλοπών έως εκείνο της υποχρεωτικής συνεπιμέλειας, δήμαρχοι αλλά
και συγκεκριμένα συμφέροντα που θίγονται από τα ρεπορτάζ μας.
Αφού δεν σέβεται ο ίδιος ο πρωθυπουργός και τα
πρωτοπαλίκαρα του τη δημοσιογραφία και δεν την αναγνωρίζουν ως την 4η εξουσία,
γιατί να τη σεβαστεί ο επιχειρηματίας που δεν θέλει επίμονες ενοχλητικές μύγες
όσο παρανομεί εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος;
Το σημαντικότερο όμως είναι πως η πλήρης απαξίωση της
Δημοσιογραφίας μετά τη Δικαιοσύνη, είναι αυτό που χρειάζεται η κυβέρνηση για
την πλήρη συγκάλυψη των σκανδάλων που δεν έχουν τέλος και για την αφαίμαξη
ψήφων από μια δεξαμενή στα δεξιά της που όλο μεγαλώνει.
Καθόλου βολικά δεν είναι όσα αποκαλύπτει το Inside Story
για τις υποκλοπές, το The Manifold για τα κυκλώματα πίσω από παιδοβιασμούς, το
tvxs για τις αρπαχτές στον χώρο της Υγείας και όχι μόνο.
Κι αν με την εργαλειοποίηση της ακροδεξιάς μετατοπίζει
προς τα εκεί την κοινωνία, καθόλου δεν τον νοιάζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ίσα
ίσα, όσο δεξιότερα μετατοπίζεται το σύστημα και με το δικό του χεράκι, τόσο πιο
κεντρώος θα φαίνεται εκείνος, τόσο πιο ικανός να υπερασπιστεί το «Μητσοτάκης ή
χάος», τόσο πιο νομιμοποιημένος να ξεκινήσει νέες σταυροφορίες απέναντι στις ανεξάρτητες
φωνές της δημοσιογραφίας.
Ωστόσο απομακρύνεται με γοργά βήματα από το προφίλ Μακρόν
με το οποίο τόσο πόθησε να ταυτιστεί – δεν έχει φτάσει ακόμα σε τόσο εξώφθαλμες
επιθέσεις κατά του τύπου ο Γάλλος πρόεδρος- και φλερτάρει όλο και περισσότερο
με το αχαλίνωτο Τραμπικό πρόσωπο της νέας ακροδεξιάς.
Έχει εξάλλου και το πολιτικό προσωπικό να το υποστηρίξει
όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης με την ακροδεξιά αυτοπεποίθηση και τα ένσημα στον χώρο
και ο «στον εμφύλιο από τα χέρια μου θα πήγαινες Τσίπρα» κυβερνητικός
εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.
Η ελευθερία του τύπου στα χρόνια του Μητσοτάκη junior με
τις λίστες Πέτσα και τις επιθέσεις, μπορεί να κατρακυλήσει και χαμηλότερα από
την 89η θέση στην παγκόσμια λίστα. Είμαστε οι τελευταίοι της Ευρώπης, μπορούμε
άνετα να γίνουμε και οι τελευταίοι στον πλανήτη.