Πολ Κρούγκμαν
Η παγκόσμια οικονομία πρέπει να βρει έναν τρόπο να λειτουργεί καταναλώνοντας λιγότερο πετρέλαιο. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν κάλεσμα για δράση, αλλά βραχυπρόθεσμα είναι απλώς μια διαπίστωση.
Μέχρι να ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν, το 20% της
παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου μεταφερόταν μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ελλείψει μιας συμφωνίας με το Ιράν, που δεν φαίνεται στον ορίζοντα, ή μιας
στρατιωτικής ενέργειας που να εξαλείφει σχεδόν όλες τις απειλές για τη
ναυσιπλοΐα — κάτι που είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί στη σύγχρονη εποχή του
πολέμου με drones — απλώς θα υπάρχει λιγότερο διαθέσιμο πετρέλαιο για μήνες,
ίσως και για χρόνια.
Και μακροπρόθεσμα, παρακολουθούμε πλέον ένα
χαρακτηριστικό παράδειγμα των στρατηγικών κινδύνων που συνεπάγεται η τόσο
μεγάλη εξάρτηση από το πετρέλαιο — κινδύνων που προστίθενται στα ήδη ισχυρά
περιβαλλοντικά επιχειρήματα υπέρ της απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα
γενικότερα.
Αλλά πόσο δύσκολο θα είναι να μειώσουμε την εξάρτησή μας
από το «μαύρο χρυσό»; Μπορεί η παγκόσμια οικονομία να ευημερεί καταναλώνοντας
πολύ λιγότερο πετρέλαιο από ό,τι στο παρελθόν;
Η απάντηση εξαρτάται από τον χρονικό ορίζοντα. Ακόμη και
με την τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι — ακόμη και αν φτάσει τα
150 — θα είναι πολύ δύσκολο να μειωθεί γρήγορα η συνολική κατανάλωση
πετρελαίου.
Αυτό συμβαίνει επειδή βραχυπρόθεσμα — δηλαδή σε διάστημα
αρκετών ετών — ο μόνος τρόπος να καταναλώνουμε λιγότερο πετρέλαιο είναι να
αλλάξουν οι άνθρωποι τη συμπεριφορά τους, κυρίως οδηγώντας λιγότερο.
Έτσι, για να προκληθεί μια σημαντική μείωση στην
κατανάλωση πετρελαίου, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν αρκετά ώστε οι άνθρωποι
να στραφούν στη συνεπιβίβαση, στην εργασία από το σπίτι, στη χρήση λεωφορείων
όπου αυτό είναι εφικτό (κάτι που για τους περισσότερους Αμερικανούς δεν
ισχύει).
Ή, στο χειρότερο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα
πρέπει να μειώσουν τόσο πολύ την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών ώστε η
οικονομία να εισέλθει σε ύφεση, γεγονός που, μεταξύ άλλων, θα μειώσει και τη
ζήτηση πετρελαίου.
Αντίθετα, μακροπρόθεσμα — δηλαδή σε ένα χρονικό διάστημα
αρκετά μεγάλο ώστε να αντικατασταθεί ένα σημαντικό ποσοστό των οχημάτων που
κυκλοφορούν — υπάρχει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να μειωθεί σημαντικά η
κατανάλωση πετρελαίου, με μικρές ή και μηδενικές αρνητικές επιπτώσεις στην
οικονομική ανάπτυξη και την αγοραστική δύναμη.
Αυτό ίσχυε ακόμη και πριν από τις τεχνολογικές
καινοτομίες που κατέστησαν τα ηλεκτρικά οχήματα ανταγωνιστικά σε σχέση με τα
οχήματα εσωτερικής καύσης. Τα οχήματα με χαμηλή κατανάλωση καυσίμου προσφέρουν
τα περισσότερα από τα οφέλη των ενεργοβόρων SUV, και οι καταναλωτές ίσως δεν
συνειδητοποιούν πόσα χρήματα εξοικονομούν. Και τώρα που τα ηλεκτρικά οχήματα
είναι ανταγωνιστικά, δραστικές μειώσεις στην κατανάλωση καυσίμων είναι εφικτές
με ελάχιστη αναστάτωση.
Τέλος, αν λάβουμε διαφορετικές αποφάσεις για τον τρόπο
που ζούμε και εργαζόμαστε, ο κόσμος θα μπορούσε εύκολα να ευημερεί
καταναλώνοντας μόνο ένα κλάσμα του πετρελαίου που καταναλώνει σήμερα.