Φωτεινή Λαμπρίδη
Την εκτίμηση πως δεν θα αλλάξει ιδιαίτερα ούτε ο γεωπολιτικός ούτε ο ενεργειακός χάρτης εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν εκφράζει μιλώντας στο tvxs ο Νικόλαος Παούνης, διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων και Διεθνούς Δικαίου. Κρίνει πως ο κύριος ωφελημένος είναι το Ισραήλ και σχολιάζει τη στάση Ευρώπης, Ισπανίας και Ελλάδας αλλά και την ευκαιρία όπως λέει για την Κύπρο να επαναδιαπραγματευτει την παραμονή των βρετανικών βάσεων.
«Η Ελλάδα αναγκάστηκε να λειτουργήσει αμυντικά γιατί
απέτυχαν οι Βρετανοί να υπερασπιστούν την Κυπριακή δημοκρατία» λέει
χαρακτηριστικά. «Η στόχευση ΗΠΑ και
Ισραήλ ήταν η ανατροπή του καθεστώτος γι’ αυτό είδαμε μαζικές δολοφονίες
στελεχών. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι έχει καταρρεύσει η δομή που στήθηκε σε
βάθος 30ετίας.Το καθεστώς είναι σε όλο το κράτος και ελέγχει τους μηχανισμούς.
Κανείς δεν μπορεί να πει πότε θα καταρρεύσει. Πέρα από
τις δομές εξουσίας όμως, είναι διαιρεμένος κι ο λαός. Υπάρχουν και υποστηρικτές
του καθεστώτος, επομένως πιθανά να δούμε και εμφύλιες διαμάχες στις οποίες
μπορεί οι αντικαθεστωτικοί βοηθηθούν από
ΗΠΑ και Ισραήλ. Πλέουμε σε αχαρτογράφητα ύδατα δεν ξέρουμε πότε θα λήξει ο
πόλεμος αυτός και το σίγουρο είναι ότι οι ΗΠΑ δεν θα μπορέσουν εσαεί να επιχειρούν στη μέση Ανατολή».
Ποια είναι η γνώμη του για την Ευρώπη για άλλη μια φορά δεν εκφράζει ενιαία
στάση;
«Η στάση της ΕΕ είναι και στην περίπτωση του Ιράν
προβληματική, όπως είναι πάντα στα μεγάλα διεθνή ζητήματα. Δεν έχει συνοχή και
συνεκτική εξωτερική πολιτική. Το είδαμε και στο Ουκρανικό που είχαμε
επιφυλακτικές χώρες το βλέπουμε και τώρα με την Ισπανία που διαφοροποιείται. Το
γεωπολιτικό αποτύπωμα της Ευρώπης είναι
ελάχιστο και προβληματικό».
Σε σχέση με τη στάση της Ελλάδας επισημαίνει πως κατά τη
γνώμη του η χώρα μας λειτούργησε προληπτικά:
«Δέχτηκαν επίθεση οι βρετανικές δυνάμεις όχι η Κύπρος.
Επειδή είναι ανεξέλεγκτη η κατάσταση κανένας δεν λέει ότι δεν θα το κάνουν
βέβαια. Εμείς κάνουμε μια μορφή προωθημένης άμυνας. Είναι για αμυντικούς
λόγους οι δυνάμεις μας εκεί.
Οι βάσεις αποτέλεσαν στόχο για τους Ιρανούς και
αποδείχθηκαν παράλληλα αδύναμες ως στρατιωτικές οντότητες να υπερασπιστούν την
κυπριακή δημοκρατία. Ο ρόλος των βάσεων στο νησί είναι ακριβώς αυτός, βάση των συμφωνιών του 1959: να εγγυηθούν την ασφάλεια του νησιού. Από τη
στιγμή που αποδείχθηκαν ανίκανες να προστατεύσουν το νησί, είναι ευκαιρία για
την Κύπρο να επαναδιαπραγματευτει την παρουσία των βάσεων στο έδαφος της. Την
βρετανική ανικανότητα την επωμίζεται σήμερα η Ελλάδα με την αποστολή των
αεροναυτικών δυνάμεων στην περιοχή».
Ο καθηγητής ωστόσο παραδέχεται πως η συμμετοχή της
Ελλάδας σε αυτόν τον πόλεμο είναι πιο ενεργή από άλλες φορές κατά τις οποίες
στην πρόσφατη ιστορία της διευκόλυνε πολεμικές επιχειρήσει μέσω των
αμερικανικών βάσεων. Στις φωνές που επιμένουν πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη
εμπλέκει τη χώρα σε έναν πόλεμο με τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της απαντά:
«Η ενεργός συμμετοχή μας προκύπτει μέσα από τις
υποχρεώσεις μας απέναντι στο ΝΑΤΟ. Αν δεν θέλουμε τέτοια εμπλοκή θα πρέπει να
αναθεωρήσουμε τις συμφωνίες μας. Όμως είναι χρυσή ευκαιρία να θέσουμε ένα
τέτοιο ζήτημα αν θέλουμε. Είναι ευκαιρία κατά τη γνώμη μου, όχι τόσο για τη
Σούδα αλλά για την Κύπρο -όπως σας είπα- να επαναδιαπραγματευτεί τις βρετανικές
βάσεις. Ο ξένος τύπος έγραψε πως η Ελλάδα ήταν αυτή που είχε υπεύθυνη στάση
σπεύδοντας να λειτουργήσει αμυντικά και ως προμετωπίδα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής
Ένωσης κι όχι μόνο της Κύπρου. Γι’αυτό και η Γαλλία μετά, έσπευσε να ανταποκριθεί
στις προκλήσεις ασφαλείας.
Ο κ. Παούνης δεν πιστεύει πως ο πόλεμος στο Ιράν θα
αλλάξει τον γεωπολιτικό χάρτη, τουλάχιστον όχι δραματικά.
«Δεν νομίζω ότι θα αλλάξει σε τεράστιο βαθμό τις
ισορροπίες. Σίγουρα όμως ένα αδύναμο Ιράν θα αναδείξει άλλες δυνάμεις στην
περιοχή όπως η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ γι ‘αυτό και ανησυχεί η Τουρκία .
Δεν επιθυμεί ένα ισχυρό Ισραήλ, προτιμά ένα Ιράν διαχειρίσιμο. Το Ισραήλ θα
είναι ο μεγάλος νικητής του πολέμου. Βάσει και των δικών του διλημμάτων
ασφάλειας, έβαλε τις ΗΠΑ σε αυτή τη διαμάχη προκειμένου να λειτουργήσουν υπέρ
των ισραηλινών συμφερόντων».
Στο ερώτημα αν η
Ρωσία θα επωφεληθεί απαντά πως «με
έμμεσο τρόπο ωφελείται. Πόροι που θα μπορούσαν να διοχετευτούν στο ουκρανικό
πεδίο διοχετεύονται τώρα σε αυτή την σύγκρουση. Γεωπολιτικά οφέλη δεν βλέπω,
γιατί χάνει έναν σύμμαχο στην περιοχή η Ρωσία.
Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τις ΗΠΑ που σύμφωνα με τον κ.
Παούνηεμπλέχθηκαν στον πόλεμο για να αντιμετωπίσουν την Κίνα.
«Το Ιράν ήταν βασικό συστατικό στοιχείο του “σχεδιαζόμενου
δρόμου του μεταξιού”. Τώρα ένας κομβικός κρίκος φεύγει από την αλυσίδα του υπό
σχεδιασμού εμπορικού διαδρόμου της Κίνας. Αυτός είναι ο βασικός λόγος της
επέμβασης των ΗΠΑ στην περιοχή δεν είναι ο εκδημοκρατισμός του Ιράν. Αν
εξυπηρετούσε τα συμφέροντα ΗΠΑ το καθεστώς δεν θα τους ενοχλούσε. Όλα αυτά
εντάσσονται στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων. Μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας αρχικά
και δευτερευόντως της Ρωσίας. Ταυτίστηκαν τα συμφέροντα ΗΠΑ και Ισραήλ στην
προκειμένη περίπτωση και ανέλαβαν από κοινού δράση».
Έχει βάση όμως ο φόβος γενίκευσης του πολέμου ο οποίος
είναι διάχυτος στην κοινωνία;
«Το Ιράν δεν έχει σπουδαίες στρατιωτικές ικανότητες»
απαντά ο κ. Παούνης. «Έχει βαλλιστικά βλήματα που φτάνουν έως την Αυστρία. Αλλά
είναι αντιμετωπίσιμη η δύναμη του από τις αμυντικές ικανότητες άλλων χωρών.Δεν
θα πέσουν βόμβες ούτε στο Αγρίνιο, ούτε στην Πάτρα ούτε στην Κοζάνη. Αυτό που με ανησυχεί είναι οι επιπτώσεις στην
οικονομία, οι ανατιμήσεις καυσίμων και ειδών πρώτης ανάγκης. Για άλλη μια φορά
θα βρεθούμε εκτεθειμένοι στον κίνδυνο που αφορά την τσέπη μας.
Και σε διεθνές επίπεδο, θα επηρεάσει η αύξηση των τιμών
των καυσίμων. Δεν είχαν πρόσβαση σε πυρηνικά όπλα όπως λέγεται. Το πυρηνικό
τους πρόγραμμα το είχαν για λόγους ενεργειακούς. Δημιουργούσαν αντιδραστήρες
για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι διαφορετικό το πρόγραμμα εκμετάλλευσης
πυρηνικής ενέργειας».
Σχετικά με το αν θα
αλλάξει ο ενεργειακός χάρτης με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν ο κ.
Παούνης απαντά:
«Αναφορικά με εμάς δεν μπορώ να διακρίνω σοβαρές αλλαγές
στο σύμπλεγμα ανατολικής Μεσογείου. Το Ιράν βέβαια διακινεί τεράστιες ποσότητες
πετρελαίου, αλλά πήγαιναν στην ανατολή και τη Ρωσία περισσότερο.
Στον Περσικό Κόλπο, στο κοίτασμα Παρς ίσως να υπάρχουν
επιπτώσεις γιατί το εκμεταλλεύονταν μαζί
με τα Ηνωμένα Εμιράτα. Αλλά σοβαρές αλλαγές στον ενεργειακό χάρτη δεν
διαβλέπω».