Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα στην κατανόηση της γαλαξιακής δυναμικής ανακοίνωσε η NASA, καθώς το διαστημικό παρατηρητήριο ακτίνων Χ XRISM κατέγραψε εξαιρετικά ισχυρούς ανέμους σε μακρινό γαλαξία, οι οποίοι φτάνουν ταχύτητες έως και 3,2 εκατομμύρια χιλιόμετρα την ώρα.
Οι παρατηρήσεις αφορούν τον γαλαξία Messier 82 (M82),
γνωστό και ως «Γαλαξία Πούρου», που βρίσκεται περίπου 12 εκατομμύρια έτη φωτός
μακριά στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου.
Πρόκειται για έναν λεγόμενο «γαλαξία έκρηξης άστρων»
(starburst), όπου η δημιουργία νέων άστρων πραγματοποιείται με ρυθμούς έως και
δέκα φορές ταχύτερους από αυτούς του δικού μας Γαλαξία.
Άνεμοι-υπερφαινόμενο από υπέρθερμο αέριο
Τα δεδομένα του XRISM αποκάλυψαν ότι υπέρθερμο αέριο
εκτοξεύεται από το κέντρο του M82 με ταχύτητες που ξεπερνούν τις προηγούμενες
εκτιμήσεις των επιστημονικών μοντέλων.
Οι μετρήσεις βασίστηκαν στην ανάλυση ακτίνων Χ που
εκπέμπονται από σίδηρο σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες – περίπου 25 εκατομμύρια
βαθμούς Κελσίου.
«Το κλασικό μοντέλο των γαλαξιών έκρηξης άστρων, όπως ο
M82, υποστηρίζει ότι τα κύματα πρόσκρουσης από τον σχηματισμό άστρων και τις
υπερκαινοφανείς εκρήξεις θερμαίνουν το αέριο, δημιουργώντας ισχυρούς ανέμους»,
δήλωσε η ΈρινΜπέτσερ από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ και το
GoddardSpaceFlightCenter της NASA.
«Πριν από το XRISM δεν μπορούσαμε να μετρήσουμε με
ακρίβεια τις ταχύτητες αυτές. Τώρα βλέπουμε ότι το αέριο κινείται ακόμη
ταχύτερα από ότι προβλέπουν ορισμένα μοντέλα – αρκετά για να φτάσει στα όρια
του γαλαξία».
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό
περιοδικό Nature, ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο στην κατανόηση των πιο ακραίων
φαινομένων του Σύμπαντος.
Η «αναπνοή» του γαλαξία και τα ανοιχτά ερωτήματα
Ο M82 είναι ήδη γνωστός για τα εντυπωσιακά ρεύματα αερίων
και σκόνης που εκτείνονται έως και 40.000 έτη φωτός από τον πυρήνα του – ένα
φαινόμενο που έχουν καταγράψει μεγάλα διαστημικά τηλεσκόπια όπως τα Hubble,
JamesWebb, Chandra και Spitzer.
Οι επιστήμονες επιχείρησαν να συνδέσουν αυτές τις εκροές
ύλης με την έντονη αστρογένεση του γαλαξία, εξετάζοντας παράλληλα τον ρόλο των
κοσμικών ακτίνων στην ενίσχυση αυτών των «γαλαξιακών ανέμων».
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το κέντρο του M82 εκτοξεύει κάθε
χρόνο ποσότητα ύλης που αντιστοιχεί σε περίπου επτά φορές τη μάζα του Ήλιου.
Ωστόσο, οι υπολογισμοί δημιουργούν νέα ερωτήματα: «Αν ο
άνεμος διατηρεί την ταχύτητα που μετρήσαμε, θα μπορούσε να απομακρύνει περίπου
τέσσερις ηλιακές μάζες ετησίως. Όμως τα δεδομένα δείχνουν μεγαλύτερες
ποσότητες. Πού καταλήγει το υπόλοιπο υλικό;», διερωτήθηκε ο ερευνητής Έντμουντ
Χότζες-Κλακ.
Νέα εποχή στην παρατήρηση του Σύμπαντος
Η αποστολή XRISM αναμένεται να συνεχίσει τις παρατηρήσεις
του M82, προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα για την κατανόηση των γαλαξιών έντονης
αστρογένεσης και τη βελτίωση των θεωρητικών μοντέλων που τους περιγράφουν.
«Πολλά από τα μοντέλα που χρησιμοποιούμε σήμερα
αναπτύχθηκαν ήδη από τη δεκαετία του 1980.
Για πρώτη φορά, έχουμε τη δυνατότητα να τα δοκιμάσουμε με
ακρίβεια», σημείωσε η ΣκάιλαρΓκρέισον από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα.