Ένα εναλλακτικό σχέδιο για να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες στρατιωτικές δομές του ΝΑΤΟ σε περίπτωση αποχώρησης των ΗΠΑ, αρχίζει να κερδίζει έδαφος, ειδικά μετά τη «στροφή» της Γερμανίας, η οποία για χρόνια αντιτασσόταν σε μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Οι αξιωματούχοι που εργάζονται πάνω στα σχέδια αυτά -τα
οποία ορισμένοι αναλυτές αποκαλούν «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» – επιδιώκουν να αυξήσουν τη
συμμετοχή των Ευρωπαίων σε ρόλους διοίκησης και ελέγχου της Συμμαχίας και να
αντικαταστήσουν τα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα με ευρωπαϊκά, σύμφωνα με
ανάλυση της WSJ.
Τα σχέδια που προωθούνται ανεπίσημα μέσω παράλληλων
συζητήσεων και δείπνων στους κόλπους του ΝΑΤΟ δεν στοχεύουν να ανταγωνιστούν τη
σημερινή Συμμαχία. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θέλουν να διατηρήσουν τη συνέχεια
των επιχειρήσεων, ακόμη κι αν η Ουάσινγκτον αποσύρει δυνάμεις από την Ευρώπη ή
αρνηθεί να τη στηρίξει, όπως έχει απειλήσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Τα σχέδια, που πρωτοδιατυπώθηκαν πέρυσι, αναδεικνύουν το
βάθος της ευρωπαϊκής ανησυχίας για την αξιοπιστία των ΗΠΑ. Επιταχύνθηκαν όταν ο
Τραμπ απείλησε να καταλάβει τη Γροιλανδία και αποκτούν νέα δυναμική εν μέσω της
έντασης για την άρνηση της Ευρώπης να στηρίξει τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν.
Τον δρόμο άνοιξε η αλλαγή στάσης της Γερμανίας
Καθοριστικό ρόλο παίζει η πολιτική στροφή που
συντελέστηκε στο Βερολίνο. Για δεκαετίες, η Γερμανία αντιστεκόταν στις γαλλικές
εκκλήσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία, προτιμώντας να διατηρεί
τις ΗΠΑ ως βασικό εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αυτό αλλάζει πλέον υπό τον
καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, λόγω ανησυχιών για την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως
συμμάχου.
Η πρόκληση είναι τεράστια. Ολόκληρη η δομή του ΝΑΤΟ
βασίζεται στην αμερικανική συμβολή, από τις πληροφορίες έως την ανώτατη
στρατιωτική διοίκηση. Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν τώρα να αναλάβουν μεγαλύτερο
μέρος αυτών των ευθυνών—κάτι που οι ΗΠΑ ζητούσαν εδώ και χρόνια. Ο γενικός
γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε πρόσφατα ότι η Συμμαχία θα γίνει «πιο
ευρωπαϊκή».
Η διαφορά σήμερα είναι ότι η πρωτοβουλία αυτή προέρχεται
από τους ίδιους τους Ευρωπαίους, λόγω της αυξανόμενης έντασης με τον Τραμπ, ο
οποίος έχει χαρακτηρίσει τους Ευρωπαίους συμμάχους «δειλούς» και το ΝΑΤΟ
«χάρτινη τίγρη».
«Η μετατόπιση του βάρους από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη
είναι ήδη σε εξέλιξη και θα συνεχιστεί», δήλωσε ο πρόεδρος της Φινλανδίας,
Αλεξάντερ Στουμπ.
Ο Στουμπ τόνισε ότι η μετάβαση πρέπει να γίνει με
ελεγχόμενο τρόπο και όχι με αιφνίδια αποχώρηση των ΗΠΑ. Παράλληλα, είναι από
τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που διατηρούν στενή σχέση με τον Τραμπ.
Η αλλαγή στάσης της Γερμανίας άνοιξε τον δρόμο για
ευρύτερη συναίνεση μεταξύ χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Πολωνία
και οι σκανδιναβικές χώρες.
Οι τομείς που οι ΗΠΑ φαίνονται αναντικατάστατες
Οι συζητήσεις πλέον επικεντρώνονται σε πρακτικά ζητήματα:
ποιος θα αναλάβει την αεράμυνα, τη μεταφορά δυνάμεων και τη διοίκηση σε
περίπτωση αποχώρησης των ΗΠΑ. Αυτά παραμένουν τα μεγαλύτερα εμπόδια.
Παρά τη σημαντική πρόοδο, η πλήρης υλοποίηση αυτών των
σχεδίων είναι δύσκολη. Οι ΗΠΑ παραμένουν αναντικατάστατες σε κρίσιμους τομείς.
Ωστόσο, η μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει, με περισσότερους Ευρωπαίους να
αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους στο ΝΑΤΟ και να ηγούνται στρατιωτικών ασκήσεων,
ιδιαίτερα στη Βόρεια Ευρώπη.
Ένα από τα πιο δύσκολα κενά αφορά τις πληροφορίες και την
πυρηνική αποτροπή. Οι Ευρωπαίοι αναγνωρίζουν ότι κανείς ανασχηματισμός
στρατευμάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει γρήγορα τα αμερικανικά δορυφορικά και
συστήματα προειδοποίησης, που αποτελούν τον πυρήνα της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ,
αφήνοντας τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπό πίεση να ενισχύσουν τον δικό
τους ρόλο.