Μπορεί να είναι η Μεγάλη Εβδομάδα για πολλα χριστιανικά δόγματα, ωστόσο, οι δρόμοι της χριστιανικής συνοικίας της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ είναι έρημοι και τα καταστήματα κλειστά.
Το Al Jazeera βρήκε έναν Παλαιστίνιο χριστιανό, περίπου
35 ετών, ο οποίος εξακολουθεί να έρχεται μερικές φορές την εβδομάδα στο
κατάστημά του, όπου πουλάει θρησκευτικά ενδύματα και είδη. Κρατά την είσοδο
μισόκλειστη για να αποφύγει τις ισραηλινές αρχές, οι οποίες έχουν διατάξει το
κλείσιμο τέτοιων καταστημάτων κατά τη διάρκεια του συνεχιζόμενου πολέμου των
ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Μετά από έξι χρόνια σοβαρών διακοπών στη λειτουργία της
επιχείρησής του στην Παλιά Πόλη – που ξεκίνησαν με την πανδημία του COVID και
συνεχίστηκαν με τη σειρά των πολέμων που ακολούθησαν – η δουλειά είχε μόλις
αρχίσει να ανακάμπτει με την επιστροφή ορισμένων διεθνών προσκυνητών μετά την
εκεχειρία του Οκτωβρίου στη Γάζα.
«Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, η δουλειά ήταν ακόμα
πολύ κακή. Αλλά τουλάχιστον έφτανε για να τα βγάλεις πέρα», είπε ο αποκαρδιωμένος
έμπορος. «Τώρα, δεν υπάρχει καθόλου δουλειά, καθόλου χρήματα.»
Ήταν περίπου μεσημέρι όταν μπήκε μια ντόπια χριστιανή από
την Αιθιοπία ζητώντας ένα κιλό κεριά προσευχής, η πρώτη του πελάτισσα της
ημέρας.
«Από το πρωί, είμαι εδώ για το τίποτα», είπε ο έμπορος.
«Τι θα μου κάνουν 35 σέκελ [11,20 δολάρια]; Ποια είναι η διαφορά;»
Ενώ τα περισσότερα καταστήματα στην ισραηλινή Δυτική
Ιερουσαλήμ επιτρέπεται πλέον να είναι ανοιχτά – λόγω της εγγύτητας με καταφύγια
– στην Παλαιστινιακή Παλιά Πόλη, όπου δεν υπάρχουν τέτοια καταφύγια, τα τοπικά
καταστήματα έχουν αναγκαστεί ως επί το πλείστον να κλείσουν. Και είναι η
Χριστιανική Συνοικία – που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό – που
δείχνει τα λιγότερα σημάδια ζωής.
«Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που βλέπω την Ιερουσαλήμ
τόσο θλιμμένη», δήλωσε ο Νταούντ Κασάμπρι, γεννημένος και μεγαλωμένος στην
Ιερουσαλήμ και διευθυντής του σχολείου College des Freres στη χριστιανική
συνοικία.
Δεν έχουν πραγματοποιηθεί μαθήματα με φυσική παρουσία για
περισσότερο από ένα μήνα.
«Αυτός ήταν ο πιο δύσκολος μήνας στην περιοχή μας,
πραγματικά, στη σύγχρονη ιστορία μας. Για τους γονείς, για το σχολείο, για τους
μαθητές, για τους δασκάλους, για όλους.».
«Αυτή η χώρα προορίζεται μόνο για αυτούς»
Συνήθως, οι μαθητές του σχολείου του Κασάμπρι συμμετείχαν
μαζί με τους προσκόπους στην ετήσια πομπή της Κυριακής των Βαΐων. Φέτος, όμως,
αυτό δεν επιτράπηκε.
Οι ισραηλινές αρχές έφτασαν στο σημείο να απαγορεύσουν
στον Λατίνο Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ, Καρδινάλιο Πιερμπατίστα Πιτζαμπάλα, καθώς
και σε άλλους ανώτερους εκκλησιαστικούς αξιωματούχους, να εισέλθουν στον Ναό
του Αγίου Τάφου – τον οποίο οι περισσότεροι Χριστιανοί θεωρούν ως τον τόπο της
σταύρωσης και της ανάστασης του Ιησού, και τον ιερότερο τόπο του Χριστιανισμού
– για να τελέσουν τη λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων.
Σύμφωνα με το Λατινικό Πατριαρχείο, αυτή ήταν η πρώτη
φορά «εδώ και αιώνες» που οι εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι δεν μπόρεσαν να το
πράξουν.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου την περασμένη Τρίτη, ο
καρδινάλιος Πιτζαμπάλα είπε ότι «όλες οι εορταστικές εκδηλώσεις» και οι
συγκεντρώσεις είχαν ακυρωθεί τον περασμένο μήνα για να τηρηθούν οι περιορισμοί
της στρατιωτικής διοίκησης.
«Αλλά υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να ακυρώσουμε.
Κανείς, ούτε καν ο Πάπας, δεν έχει την εξουσία να ακυρώσει τη λειτουργία του
Πάσχα».
Αφού η ισραηλινή αστυνομία εμπόδισε την πρόσβαση του
καρδινάλιου Πιτζαμπάλα την Κυριακή των Βαΐων, ηγέτες από την Ιταλία, τη Γαλλία
και τις Ηνωμένες Πολιτείες επέκριναν τις ενέργειες της ισραηλινής αστυνομίας.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου
προσπάθησε στη συνέχεια να κατευνάσει τις ανησυχίες, δηλώνοντας ότι τα μέτρα
ελήφθησαν για την «ασφάλεια» του καρδινάλιου, επικαλούμενος την έλλειψη
καταφυγίων από βόμβες κοντά στην εκκλησία, παρά το γεγονός ότι ο Πιτζαμπάλα
διαμένει λίγα μέτρα μακριά, στο Λατινικό Πατριαρχείο.
Και όπως σημείωσαν εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι, οι
σιωπηρές διεκδικήσεις του Νετανιάχου για ισραηλινή κυριαρχία επί τέτοιων τόπων
έρχονται σε σύγκρουση με το ισχύον καθεστώς που διέπει τους ιερούς
χριστιανικούς και μουσουλμανικούς χώρους στην Ιερουσαλήμ, το οποίο αναθέτει τον
έλεγχο στους επικεφαλής των εκκλησιών και στο Ισλαμικό Βακφ, υπό την εποπτεία
του βασιλιά Αμπντουλάχ Β΄ της Ιορδανίας.
Για τους ντόπιους Παλαιστίνιους χριστιανούς, μια τέτοια
ρητορική έρχεται σε αντίθεση με το εχθρικό περιβάλλον που, όπως λένε, υπομένουν
υπό τον ισραηλινό έλεγχο.
Ο επίτιμος επίσκοπος Μουνίμπ Γιουνάν εκφράζει τη λύπη του
για τις «πολλές φορές» που έχει δεχτεί φτύσιμο από Εβραίους φοιτητές της
ιερατικής σχολής (yeshiva) στην Παλιά Πόλη χωρίς καμία νομική συνέπεια. Ο
έμπορος λέει ότι όταν πηγαίνει στην εκκλησία, επιλέγει πλέον την Εκκλησία της
Γεννήσεως στη Βηθλεέμ ή μια μικρή εκκλησία λίγο έξω από την Ιερουσαλήμ.
«Εκεί, κανείς δεν σε σημαδεύει με όπλο καθώς πηγαίνεις
στην εκκλησία. Η ζωή είναι τουλάχιστον φυσιολογική», είπε.
«Εδώ, η ζωή δεν είναι».
«Αυτοί (οι Ισραηλινοί) θέλουν να δείξουν σε ολόκληρο τον
κόσμο ότι αυτή η χώρα προορίζεται μόνο για αυτούς όχι για χριστιανούς, όχι για
μουσουλμάνους», είπε.
Η λογική της απαγόρευσης εισόδου σε μερικούς υψηλόβαθμους
εκκλησιαστικούς αξιωματούχους στον ιερότερο τόπο του χριστιανισμού φάνηκε
επίσης σε πολλούς ως κενή περιεχομένου.
«Το 1967, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών,
ζούσα στη χριστιανική συνοικία και κρυφτήκαμε κάτω από την Εκκλησία του Αγίου
Ιωάννη [του Βαπτιστή]», είπε ο επίτιμος επίσκοπος Γιουνάν. «Κατά τη διάρκεια
του πολέμου, πού βρίσκεις καταφύγιο; Στην εκκλησία, στο τζαμί, στη συναγωγή,
για να προσευχηθείς και να πεις: “Θεέ μου, δώσε μου δύναμη”».
Μετά την έντονη αντίδραση των δυτικών χριστιανών
συμμάχων, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι θα επιτρέψει τη διεξαγωγή θρησκευτικών
τελετών στην Εκκλησία του Παναγίου Τάφου κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα, αν και θα τις
κρατήσει κλειστές για το ευρύ κοινό.
Η γρήγορη υπαναχώρηση θεωρήθηκε από τους ντόπιους ως
έντονη αντίθεση με τη συνεχιζόμενη μεταχείριση των μουσουλμάνων πιστών, στους
οποίους έχει απαγορευτεί η πρόσβαση στο συγκρότημα της Αλ-Ακσά από τις 28
Φεβρουαρίου, συμπεριλαμβανομένου και μεγάλου μέρους του Ραμαζανιού.
Κατά τη διάρκεια του Εΐντ, η ισραηλινή συνοριακή
αστυνομία διέλυσε βίαια τους μουσουλμάνους πιστούς που προσπαθούσαν να
προσευχηθούν έξω από τα τείχη της Παλαιάς Πόλης με δακρυγόνα, χειροβομβίδες
κρούσης και γκλομπς, χωρίς να υπάρξει σχεδόν καμία καταδίκη από τους δυτικούς
ηγέτες.
«Η σταθερότητα δεν είναι παθητική υπομονή»
Οι περιορισμοί έχουν καταστήσει αδύνατο για τη
συρρικνούμενη παλαιστινιακή χριστιανική κοινότητα να επιβεβαιώσει την παρουσία
της ως ενιαία κοινότητα στην Ιερουσαλήμ.
Ο διευθυντής του σχολείου, Κασάμπρι, αναφέρθηκε στην
ακύρωση της πομπής του Σταυρού και του Αγίου Φωτός το Σάββατο – εορτασμών που
είναι χαρακτηριστικοί της Ιερουσαλήμ. «Φέτος, μας λείπει», είπε.
Από θρησκευτική και κοινοτική άποψη, η ακύρωση αυτών των
δημόσιων τελετών απειλεί μια εύθραυστη κοινότητα, ο πληθυσμός της οποίας έχει μειωθεί
σε λιγότερο από το 2% του πληθυσμού του Ισραήλ και των κατεχόμενων
παλαιστινιακών εδαφών.
«Πολλοί άνθρωποι που δεν μπαίνουν στην εκκλησία καθ’ όλη
τη διάρκεια του έτους, πηγαίνουν μόνο αυτές τις ημέρες, ειδικά τη Μεγάλη
Παρασκευή», είπε ο Κασάμπρι. «Επειδή αυτή είναι η γιορτή της Ιερουσαλήμ».
«Οι τοπικές εκκλησίες παρέμειναν ανοιχτές για τις
λειτουργίες, παρόλο που μερικοί άνθρωποι φοβόντουσαν να έρθουν», είπε ο ίδιος.
Στις τοπικές εκκλησίες, ιερείς όπως ο πατέρας Φάρις
Αμπεντράμπο, της Λατινικής Ενορίας της Ευαγγελίστριας στο Εϊν Αρίκ,
βορειοδυτικά της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, ενσωματώνουν αυτές τις συνθήκες στα
μηνύματά τους προς τους ενορίτες κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα.
«Τους λέω… ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε στην καθημερινή
μας ζωή κάτι από τα ίδια τα παθήματα του Χριστού: τον φόβο Του, την αγωνία Του,
την αίσθηση της εγκατάλειψής Του», δήλωσε ο πατέρας Αμπεντράμπο στο Al Jazeera.
«Σε αυτό το πλαίσιο, μια λέξη γίνεται κεντρική για εμάς:
η σταθερότητα. Όπως διδάσκει ο ίδιος ο Χριστός στο Ευαγγέλιο: “Με την υπομονή
σας θα κερδίσετε τη ζωή σας”».
Αυτές οι εξελίξεις – ειδικά το πλήρες κλείσιμο του
τουριστικού κλάδου, στον οποίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό η παλαιστινιακή χριστιανική
κοινότητα – έρχονται σε μια εποχή που πολλοί νέοι Παλαιστίνιοι χριστιανοί
αναζητούν ενεργά να μεταναστεύσουν.
«Πολλοί νέοι μου λένε: “Μπορείτε να με βοηθήσετε να βγάλω
βίζα για να μεταναστεύσω στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά ή την Αυστραλία;”»,
είπε ο επίτιμος επίσκοπος Γιουνάν, εκφράζοντας τη λύπη του για την έλλειψη
ευκαιριών απασχόλησης.
«Δεν τους κατηγορώ που σκέφτονται τη μετανάστευση. Αλλά
αυτό είναι κακό για το μέλλον μας.»
Ο καταστηματάρχης, παραδέχεται ότι έχει σκεφτεί να φύγει.
«Κάνουν ό,τι μπορούν για να μας κάνουν να χάσουμε την
ελπίδα και να φύγουμε από αυτή τη χώρα», είπε.
Τις τελευταίες πέντε εβδομάδες, λέει ότι έμεινε κυρίως
στο σπίτι, βαριεστημένος. Ωστόσο, εξακολουθεί να κάνει την προσπάθεια να
έρχεται στο μαγαζί μερικές φορές την εβδομάδα, παρά τις ισραηλινές οδηγίες και
το γεγονός ότι δεν έχει σχεδόν καθόλου πελάτες.
«Προσπαθώ να έχω ελπίδα. Γι’ αυτό εξακολουθώ να έρχομαι
εδώ – για να δείξω στον εαυτό μου ότι εξακολουθώ να έχω ελπίδα», είπε από το
εσωτερικό του μοναχικού του καταστήματος. «Αλλά, ξέρετε, αυτό δεν σταματάει.
Δεν σταματάει ποτέ. Και ξέρουν ότι κάποια στιγμή, απλά θα τα παρατήσεις. Θα
χάσεις την ελπίδα σου».
Μέσα σε τέτοια απόγνωση, αυτή την ιερή περίοδο, ο πατέρας
Αμπεντράμπο είχε ένα μήνυμα για την ενορία του:
«Η σταθερότητα δεν είναι παθητική υπομονή. Είναι μια
ενεργή, πνευματική αντίσταση: να παραμένεις ριζωμένος στο καλό, στην αλήθεια…
να αρνείσαι το μίσος και να συνεχίζεις να επιλέγεις τη ζωή».