Από την τρισδιάστατη βιοεκτύπωση ανθρώπινων οργάνων και τα γενετικά πειράματα μέχρι τους «μίνι χοίρους» και την κρυοθεραπεία, η Ρωσία έχει μετατρέψει την έρευνα για τη μακροζωία σε μία από τις κορυφαίες κρατικές προτεραιότητές της.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο
οποίος εδώ και χρόνια δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τεχνολογίες που
υπόσχονται επιβράδυνση της γήρανσης και παράταση της ανθρώπινης ζωής, γράφει η
εφημερίδα The Wall Street Journal.
Η συζήτηση που είχε καταγραφεί πέρυσι στο Πεκίνο ανάμεσα
στον Ρώσο πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, κατά την οποία ο Πούτιν
αναφερόταν στην πιθανότητα οι άνθρωποι να κατακτήσουν κάποτε την «αθανασία»
μέσω αντικατάστασης οργάνων, θεωρήθηκε από πολλούς μια ιδιόρρυθμη συνομιλία δύο
ηλικιωμένων ηγετών.
Στην πραγματικότητα, όμως, αντανακλούσε ένα φιλόδοξο
κρατικό πρόγραμμα που έχει αποκτήσει κεντρική θέση στη ρωσική επιστημονική
στρατηγική.
Όπως αρκετοί δισεκατομμυριούχοι της Σίλικον Βάλεϊ – μεταξύ
αυτών οι Τζεφ Μπέζος, Σαμ Άλτμαν και Πίτερ Τιλ – έτσι και ο Πούτιν έχει εδώ και
καιρό γοητευτεί από την προοπτική επιβράδυνσης της γήρανσης.
Η διαφορά είναι ότι στη Ρωσία η επιδίωξη αυτή δεν αποτελεί
προσωπικό εγχείρημα, αλλά κρατική πολιτική με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 26
δισεκατομμύρια δολάρια.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Νέες Τεχνολογίες Διατήρησης
της Υγείας, η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα ότι επιστήμονες αναπτύσσουν
γονιδιακή θεραπεία με στόχο την επιβράδυνση της κυτταρικής γήρανσης.
Ο αναπληρωτής υπουργός Επιστημών, Ντένις Σεκιρίνσκι,
χαρακτήρισε μάλιστα τη συγκεκριμένη προσέγγιση ως μία από τις πιο ελπιδοφόρες
κατευθύνσεις στη μάχη κατά της γήρανσης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ανάπτυξη
τεχνητών οργάνων για μεταμοσχεύσεις.
Οι Ρώσοι ερευνητές επενδύουν σε δύο βασικές τεχνολογίες: τη
βιοεκτύπωση, δηλαδή την τρισδιάστατη εκτύπωση ζωντανών ιστών, και τη
ξενομεταμόσχευση, που αφορά την ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων μέσα σε γενετικά
συμβατούς «μίνι χοίρους».
Σύμφωνα με τους ίδιους, έχουν ήδη δημιουργηθεί μέσω
βιοεκτύπωσης ανθρώπινος χόνδρος και θυρεοειδής αδένας ποντικού, ενώ στόχος
είναι η παραγωγή πλήρως λειτουργικών ανθρώπινων οργάνων έως το 2030. Παρόμοιο
χρονοδιάγραμμα υπάρχει και για την ανάπτυξη οργάνων σε χοίρους.
Το Κρεμλίνο επιβεβαιώνει ότι δεκάδες επιστημονικά
προγράμματα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και χρηματοδοτούνται από το κράτος, με τη
συμμετοχή ερευνητικών ιδρυμάτων σε ολόκληρη τη χώρα.
Κεντρικά πρόσωπα του προγράμματος είναι δύο άνθρωποι του
στενού κύκλου του Πούτιν: η κόρη του, Μαρία Βοροντσόβα, ενδοκρινολόγος που
επιβλέπει κρατικά προγράμματα γενετικής, και ο φυσικός Μιχαήλ Κοβαλτσούκ,
επικεφαλής του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, του ιστορικού ερευνητικού κέντρου που
συνδέθηκε με το σοβιετικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Κοβαλτσούκ θεωρείται ο βασικός θεωρητικός του σχεδίου.
Έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η επιστήμη σύντομα θα επιτρέψει την
επιδιόρθωση και αντικατάσταση τμημάτων του ανθρώπινου σώματος σχεδόν χωρίς
όρια. Όπως έχει δηλώσει, η έννοια της αθανασίας παραμένει δύσκολο να οριστεί,
όμως οι δυνατότητες «επισκευής» του ανθρώπου αναμένεται να αυξηθούν θεαματικά.
Ωστόσο, αρκετοί επιστήμονες αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό
τις εξαγγελίες. Ο Αλεξάντερ Οστρόβσκι, πρωτοπόρος της βιοεκτύπωσης στη Ρωσία,
σημειώνει ότι μεγάλο μέρος των ισχυρισμών δεν συνοδεύεται από δημοσιεύσεις σε
έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Όπως επισημαίνει, χωρίς επιστημονικά δεδομένα και
αξιολόγηση από την παγκόσμια κοινότητα, οι ανακοινώσεις μοιάζουν περισσότερο με
φιλοδοξίες ή ακόμη και όνειρα παρά με αποδεδειγμένα αποτελέσματα.
Ο ίδιος, που εγκατέλειψε τη Ρωσία μετά την εισβολή στην
Ουκρανία, υποστηρίζει ότι οι διεθνείς κυρώσεις έχουν απομονώσει τη ρωσική
επιστημονική κοινότητα. Εκτιμά μάλιστα ότι ορισμένοι ερευνητές ενδέχεται να
παρουσιάζουν υπερβολικά αισιόδοξες εικόνες προς τον Πούτιν προκειμένου να
εξασφαλίζουν κρατική χρηματοδότηση.
Το ενδιαφέρον του Κρεμλίνου για τη μακροζωία συνδέεται και
με ευρύτερες ιδεολογικές αντιλήψεις
Ο Κοβαλτσούκ έχει κατά καιρούς προειδοποιήσει ότι η Δύση
επιδιώκει τη δημιουργία «ανθρώπων – υπηρετών» με περιορισμένη αυτονομία και
ελεγχόμενη αναπαραγωγή, ενώ έχει διατυπώσει ακόμη και θεωρίες περί αμερικανικής
εμπλοκής στην πανδημία του Covid-19.
Σημαντική επιρροή άσκησε στον Πούτιν και ο Βλαντίμιρ
Χαβίνσον, γνωστός στη Ρωσία ως «ο γεροντολόγος του Πούτιν».
Ο Χαβίνσον προωθούσε θεραπείες αντιγήρανσης βασισμένες σε
πεπτίδια που προέρχονταν από ιστούς μόσχων και υποστήριζε ότι ο άνθρωπος είναι
βιολογικά σχεδιασμένος να ζει έως και 120 χρόνια.
Μάλιστα, είχε δηλώσει δημόσια ότι η παράταση της ζωής του
Ρώσου προέδρου αποτελούσε κρίσιμο ζήτημα για τη σταθερότητα της χώρας. Ο ίδιος
τιμήθηκε από τον Πούτιν με μία από τις ανώτατες κρατικές διακρίσεις, πριν φύγει
από τη ζωή το 2024 σε ηλικία 77 ετών.
Ο Ρώσος πρόεδρος έχει δείξει ενδιαφέρον και για λιγότερο
συμβατικές πρακτικές
Σε συνάντησή του με τον πρώην καγκελάριο της Αυστρίας,
Σεμπάστιαν Κουρτς, το 2018, είχε αφιερώσει αρκετό χρόνο εξηγώντας τα οφέλη της
κρυοθεραπείας, μιας μεθόδου κατά την οποία το σώμα εκτίθεται για σύντομο
χρονικό διάστημα σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες που μπορούν να φτάσουν
ακόμη και τους -112 βαθμούς Κελσίου.
Ο Πούτιν, σήμερα 73 ετών, έχει επί δεκαετίες καλλιεργήσει
μια εικόνα σωματικής δύναμης και αντοχής μέσα από προσεκτικά σκηνοθετημένες
δημόσιες εμφανίσεις: από φωτογραφίες χωρίς μπλούζα στη Σιβηρία μέχρι αγώνες
χόκεϊ και βόλτες με μοτοσικλέτες Harley-Davidson.
Πίσω από αυτή την εικόνα, ωστόσο, διακρίνεται ένας ηγέτης
που φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα για τη φθορά του χρόνου.
Η πανδημία του κορωνοϊού ενίσχυσε αυτή την εντύπωση. Τα
αυστηρά πρωτόκολλα απομόνωσης, οι θάλαμοι απολύμανσης για επισκέπτες και τα
περίφημα τεράστια τραπέζια συναντήσεων έγιναν σύμβολα όχι μόνο πολιτικής
απόστασης αλλά και έντονης ανησυχίας για την υγεία και τα μικρόβια.
Παρά τα φιλόδοξα σχέδια, η πραγματικότητα στη Ρωσία
παραμένει σκληρή. Το προσδόκιμο ζωής των ανδρών ανέρχεται περίπου στα 68
χρόνια, αισθητά χαμηλότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δυτική Ευρώπη. Και
όπως σημειώνουν σκωπτικά ορισμένοι αναλυτές, η μάχη απέναντι στον χρόνο
αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη ακόμη και για το Κρεμλίνο.
Γιατί, σε αντίθεση με τις εκλογές ή την πολιτική εξουσία, ο
θάνατος παραμένει ένας αντίπαλος που δεν μπορεί να ελεγχθεί εύκολα.,
υπογραμμίζει η αμερικανική εφημερίδα.