Ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας ίσως κρύβει μια εντυπωσιακά ακριβή περιγραφή κοσμικής πρόσκρουσης αιώνες πριν η επιστήμη κατανοήσει τι είναι οι μετεωρίτες και οι αστεροειδείς.
Σύμφωνα με νέα ερμηνεία που παρουσίασε ο καθηγητής γεωμυθολογίας Τίμοθι Μπέρμπερι από το Πανεπιστήμιο Μάρσαλ στη Δυτική Βιρτζίνια, η περίφημη «Κόλαση» του ΔάντηΑλιγκιέρι ίσως αποτυπώνει, με συμβολικό τρόπο, τις συνέπειες μιας γιγαντιαίας πρόσκρουσης παρόμοιας με εκείνες που άλλαξαν την ιστορία του πλανήτη, όπως γράφει το space.com
Η θεωρία αφορά το πρώτο μέρος της «Θείας Κωμωδίας», το περίφημο «Inferno», που γράφτηκε μεταξύ 1308 και 1321 και θεωρείται ένα από τα κορυφαία έργα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.
Η κάθοδος στην Κόλαση και ο «κρατήρας» του Εωσφόρου
Στο έργο, ο ίδιος ο Δάντης, με οδηγό τον αρχαίο Ρωμαίο ποιητή Βιργίλιος, διασχίζει τα εννέα επίπεδα της Κόλασης.
Εκεί συναντά μορφές της ιστορίας και της μυθολογίας – από την Κλεοπάτρα και τον Αχιλλέα έως τον Αττίλα – πριν φτάσει στο κέντρο της Γης, όπου βρίσκεται ο ίδιος ο Εωσφόρος.
Το στοιχείο που κέντρισε το ενδιαφέρον του Μπέρμπερι βρίσκεται ακριβώς στο τέλος της περιγραφής της Κόλασης.
Σύμφωνα με την αφήγηση, ο Εωσφόρος εκδιώχθηκε από τον Παράδεισο και έπεσε με τεράστια δύναμη πάνω στη Γη.
Η πρόσκρουσή του ήταν τόσο βίαιη, ώστε διαπέρασε τον φλοιό του πλανήτη και κατέληξε στο κέντρο της Γης, δημιουργώντας την Κόλαση.
Τα τεράστια γεωλογικά υλικά που εκτοπίστηκαν από τη σύγκρουση εκτινάχθηκαν προς την επιφάνεια, σχηματίζοντας το Όρος του Καθαρτηρίου στο νότιο ημισφαίριο.
Ο ερευνητής υποστηρίζει ότι η περιγραφή θυμίζει εντυπωσιακά σύγχρονα επιστημονικά μοντέλα πρόσκρουσης αστεροειδών ή κομητών – ένας γιγαντιαίος όγκος πέφτει στη Γη, δημιουργεί έναν τεράστιο κυκλικό κρατήρα πολλαπλών δακτυλίων και προκαλεί αναδιαμόρφωση ολόκληρων γεωλογικών περιοχών.
Μια ιδέα αιώνες πριν από την επιστήμη
Η θεωρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της εποχής στην οποία γράφτηκε το έργο.
Τον 14ο αιώνα, πριν από τον Νικόλαο Κοπέρνικο και τον Γαλιλαίο, κυριαρχούσε η αντίληψη ότι ο ουρανός ήταν σταθερός και αμετάβλητος.
Η ιδέα ότι αντικείμενα μπορούσαν να πέσουν στη Γη από το Διάστημα θεωρούνταν ουσιαστικά ανύπαρκτη.
Χρειάστηκε να φτάσει ο 19ος αιώνας για να αποδεχθεί επίσημα η επιστήμη ότι οι μετεωρίτες έχουν εξωγήινη προέλευση.
Ο Μπέρμπερι επισημαίνει ότι, παρότι ο Δάντης δεν ήταν επιστήμονας, φαίνεται να ήταν από τους πρώτους ανθρώπους στην ιστορία που φαντάστηκαν τις φυσικές συνέπειες μιας τεράστιας μάζας που συγκρούεται με μεγάλη ταχύτητα με τη Γη.
Όπως αναφέρει ο ίδιος στην περίληψη της έρευνάς του, «στο όραμα του Δάντη, το μέγεθος και η ταχύτητα του Διαβόλου είναι τέτοια ώστε, όταν προσκρούει, δημιουργεί ακαριαία την Κόλαση – έναν τεράστιο κυκλικό κρατήρα που φτάνει μέχρι το κέντρο της Γης».
Η γεωμυθολογία και οι «κρυμμένες» φυσικές καταστροφές
Η μελέτη εντάσσεται στο πεδίο της γεωμυθολογίας, μιας επιστημονικής προσέγγισης που αναζητά μέσα σε αρχαίους μύθους, λαϊκές παραδόσεις και λογοτεχνικά έργα στοιχεία που ίσως αντανακλούν πραγματικά γεωλογικά ή φυσικά φαινόμενα.
Κατά τον Μπέρμπερι, ακόμη κι αν ο Δάντης δεν επιχείρησε συνειδητά να περιγράψει πρόσκρουση από το Διάστημα, το έργο του δείχνει πώς η ανθρώπινη φαντασία μπορούσε να «συλλάβει» φυσικές καταστροφές πολύ πριν υπάρξει η επιστημονική γνώση για να τις εξηγήσει.
Η έρευνα παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωεπιστημών στη Βιέννη, που πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως τις 8 Μαΐου.