Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) χαρακτήρισε τη νέα επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και τη γειτονική Ουγκάντα ως «έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος», μετά τον θάνατο σχεδόν 90 ανθρώπων από τον ιό.
Η επιδημία, που ξεκίνησε στην επαρχία Ιτούρι στην
ανατολική ΛΔΚ, αφορά το σπάνιο στέλεχος Bundibugyo του Έμπολα, για το οποίο δεν
υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία, όπως αναφέρει το AlJazeera.
Οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι ο κίνδυνος
εξάπλωσης στην περιοχή είναι υψηλός, καθώς έχουν ήδη εντοπιστεί κρούσματα στην
Ουγκάντα, ενώ περιστατικά που συνδέονται με την επιδημία έφτασαν και στην
πρωτεύουσα του Κονγκό, Κινσάσα.
Ο ΠΟΥ, ωστόσο, δεν προχώρησε στην κήρυξη πανδημίας,
επισημαίνοντας ότι δεν πληρούνται ακόμη τα απαραίτητα κριτήρια. Παράλληλα,
συνέστησε στις χώρες να μην κλείσουν τα σύνορα και να μην επιβάλλουν
περιορισμούς στο εμπόριο.
Τι γνωρίζουμε για την επιδημία
Η επιδημία αναφέρθηκε για πρώτη φορά την Παρασκευή στην
επαρχία Ιτούρι, στα βορειοανατολικά της ΛΔΚ, κοντά στα σύνορα με την Ουγκάντα
και το Νότιο Σουδάν, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της
Αφρικής (Africa CDC).
Μέχρι το Σάββατο, είχαν καταγραφεί 88 θάνατοι και 336
ύποπτα κρούσματα.
Η επιδημία ξεκίνησε από το Μονγκουάλου, μια πολυσύχναστη
μεταλλευτική περιοχή. Μολυσμένοι ασθενείς ταξίδεψαν εκτός της περιοχής,
αναζήτησαν θεραπεία αλλού και συνέβαλαν στην εξάπλωση της νόσου.
Το Africa CDC προειδοποίησε ότι οι μετακινήσεις
πληθυσμών, οι αδύναμες υποδομές υγείας και η δράση ένοπλων ομάδων στην Ιτούρι
ενδέχεται να δυσκολέψουν την προσπάθεια περιορισμού της επιδημίας.
Ο πρώτος ασθενής ήταν μία νοσηλεύτρια που έφτασε σε
υγειονομική μονάδα στην πόλη Μπουνία, πρωτεύουσα της Ιτούρι, στις 24 Απριλίου,
παρουσιάζοντας συμπτώματα παρόμοια με αυτά του Έμπολα, σύμφωνα με τον υπουργό
Υγείας της ΛΔΚ, Σαμουέλ-Ροζέ Καμπά.
Στην Ουγκάντα έχουν ήδη καταγραφεί δύο εργαστηριακά
επιβεβαιωμένα κρούσματα που συνδέονται με ταξιδιώτες από τη ΛΔΚ, ανάμεσά τους
και ένας θάνατος στην πρωτεύουσα Καμπάλα.
«Ο αριθμός των κρουσμάτων και των θανάτων που βλέπουμε σε
τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, σε συνδυασμό με την εξάπλωση σε πολλές
υγειονομικές ζώνες και πλέον και πέρα από τα σύνορα, είναι εξαιρετικά
ανησυχητικός», δήλωσε η Τρις Νιούπορτ από την ανθρωπιστική οργάνωση Γιατροί
Χωρίς Σύνορα (MSF).
Τι είναι ο Έμπολα
Ο Έμπολα είναι μια σοβαρή και συχνά θανατηφόρα ιογενής
νόσος που εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1976 κοντά στον ποταμό Έμπολα, στη
σημερινή ΛΔ Κονγκό.
Πιστεύεται ότι ο ιός προέρχεται από άγρια ζώα, κυρίως
νυχτερίδες, πριν μεταδοθεί στον άνθρωπο.
Η ασθένεια μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με σωματικά
υγρά, όπως αίμα, εμετό, σπέρμα ή άλλα μολυσμένα υλικά, συμπεριλαμβανομένων
ρούχων και κλινοσκεπασμάτων. Οι ασθενείς μεταδίδουν τον ιό μόλις εμφανίσουν
συμπτώματα.
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, εμετούς, διάρροια,
έντονη αδυναμία, μυϊκούς πόνους και, σε σοβαρές περιπτώσεις, εσωτερική και
εξωτερική αιμορραγία. Η περίοδος επώασης μπορεί να διαρκέσει από δύο έως 21
ημέρες.
Η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από το στέλεχος
Bundibugyo, το οποίο εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007.
«Έχει πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας, που μπορεί να
φτάσει το 50%», δήλωσε ο Καμπά, προσθέτοντας ότι «το στέλεχος Bundibugyo δεν
διαθέτει εμβόλιο ούτε ειδική θεραπεία».
Τι σημαίνει η ανακοίνωση του ΠΟΥ
Η ανακήρυξη «έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς
ενδιαφέροντος» αποτελεί το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού του ΠΟΥ στο
πλαίσιο των διεθνών υγειονομικών κανονισμών.
Ο οργανισμός τόνισε ότι η κατάσταση δεν πληροί προς το
παρόν τα κριτήρια για πανδημία, το υψηλότερο επίπεδο συναγερμού που θεσπίστηκε
μετά την COVID-19.
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ,
ΤέντροςΑντανόμΓκεμπρεγέσους, δήλωσε ότι οι γειτονικές χώρες θεωρούνται «υψηλού
κινδύνου για περαιτέρω εξάπλωση λόγω της κινητικότητας των πληθυσμών, των
εμπορικών και ταξιδιωτικών διασυνδέσεων και της συνεχιζόμενης επιδημιολογικής
αβεβαιότητας».
Ο ΠΟΥ κάλεσε τις γειτονικές χώρες να ενεργοποιήσουν τα
συστήματα διαχείρισης εκτάκτων αναγκών, να ενισχύσουν τους διασυνοριακούς
ελέγχους και να απομονώνουν άμεσα τα επιβεβαιωμένα κρούσματα.
Παράλληλα, συνέστησε την καθημερινή παρακολούθηση των
επαφών των ασθενών και προέτρεψε όσους έχουν εκτεθεί στον ιό να αποφεύγουν τα
διεθνή ταξίδια για 21 ημέρες.
Την ίδια στιγμή, ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι το κλείσιμο των
συνόρων θα μπορούσε να ενθαρρύνει ανεπίσημες και ανεξέλεγκτες διελεύσεις,
υπονομεύοντας τις προσπάθειες περιορισμού της επιδημίας.
Οι προηγούμενες επιδημίες
Η ΛΔ Κονγκό έχει βιώσει τουλάχιστον 17 επιδημίες Έμπολα
από το 1976, όταν ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά ο ιός, γεγονός που την καθιστά μία
από τις πλέον πληγείσες χώρες.
Η φονικότερη επιδημία στη χώρα σημειώθηκε την περίοδο
2018-2020 και προκάλεσε σχεδόν 2.300 θανάτους. Κρούσματα είχαν καταγραφεί τότε
και στην Ουγκάντα.
Μια ακόμη επιδημία πέρυσι προκάλεσε τουλάχιστον 34
θανάτους πριν ανακοινωθεί η λήξη της τον Δεκέμβριο.
Συνολικά, ο Έμπολα έχει προκαλέσει περίπου 15.000
θανάτους από τότε που ανακαλύφθηκε, σχεδόν όλοι στην Αφρική.
Η ασφάλεια και οι ένοπλες συγκρούσεις δυσκολεύουν την
αντιμετώπιση
Η συνεχιζόμενη δράση ένοπλων οργανώσεων στην ανατολική
ΛΔΚ αναμένεται να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο στην προσπάθεια αντιμετώπισης της
επιδημίας, ιδιαίτερα στην επαρχία Ιτούρι.
Ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι η ανασφάλεια, η ανθρωπιστική
κρίση, η μεγάλη κινητικότητα των πληθυσμών, ο αστικός χαρακτήρας των εστιών
μετάδοσης και το εκτεταμένο δίκτυο άτυπων υγειονομικών δομών αυξάνουν τον
κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης.
Μόλις αυτόν τον μήνα, επίθεση ανταρτών στην περιοχή
στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 69 ανθρώπους, σύμφωνα με αξιωματούχους
ασφαλείας.
Η πλούσια σε ορυκτά περιοχή παραμένει εδώ και δεκαετίες
πεδίο συγκρούσεων μεταξύ πολλών ένοπλων ομάδων που μάχονται για τον έλεγχο των
μεταλλευτικών ζωνών.