Παράξενοι κυκλικοί σχηματισμοί στην επιφάνεια της Αφροδίτης συνεχίζουν να προβληματίζουν τους επιστήμονες, οι οποίοι προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τι ακριβώς συμβαίνει στο εσωτερικό του πλανήτη που θεωρείται ο «δίδυμος» της Γης.
Στο επίκεντρο της νέας έρευνας βρίσκονται οι λεγόμενες
«κορώνες» – γιγαντιαίες κυκλικές δομές γεμάτες ρωγμές και τεκτονικά ίχνη, οι
οποίες ενδέχεται να αποτελούν το «αποτύπωμα» τεράστιων ποσοτήτων καυτού υλικού
που ανεβαίνει από τα βάθη του μανδύα της Αφροδίτης προς την επιφάνεια, όπως
παρατηρεί το livescience.
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την πλανητική επιστήμονα
ΆναΓκούλχερ από το Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ στη Γερμανία αξιοποίησε
παλαιότερα δεδομένα της αποστολής Magellan της NASA, δημιουργώντας νέους
τρισδιάστατους χάρτες των μεγαλύτερων κορωνών του πλανήτη.
Το διαστημόπλοιο Magellan είχε χαρτογραφήσει την Αφροδίτη
μέσω ραντάρ μέχρι το 1994, προσφέροντας μοναδικά στοιχεία για την τοπογραφία
και τις βαρυτικές ανωμαλίες της επιφάνειάς της. Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι
επιστήμονες επιχειρούν σήμερα να κατανοήσουν τους πολύπλοκους γεωδυναμικούς
μηχανισμούς που διαμορφώνουν τον πλανήτη.
Η νέα βάση δεδομένων περιλαμβάνει συνολικά 741 κορώνες
διάσπαρτες σε ολόκληρη την επιφάνεια της Αφροδίτης.
Οι σχηματισμοί αυτοί παρουσιάζουν εντυπωσιακές διαφορές σε
μέγεθος, σχήμα, ύψος, βαρύτητα και τεκτονικό περιβάλλον, γεγονός που – σύμφωνα
με τους ερευνητές – δείχνει ότι δεν δημιουργήθηκαν όλοι με τον ίδιο τρόπο.
Αντίθετα, φαίνεται να αποτελούν προϊόν διαφορετικών γεωλογικών διεργασιών που
εξελίσσονται στο εσωτερικό του πλανήτη.
«Πιστεύουμε ότι πρόκειται ουσιαστικά για την επιφανειακή
έκφραση ενός θερμού λοφίου υλικού που ανεβαίνει από το εσωτερικό του πλανήτη»,
εξηγεί η Γκούλχερ. Όπως αναφέρει, όταν ένα θερμό μάγμα ανέρχεται από τον μανδύα
προς τον φλοιό, προκαλεί ανύψωση της επιφάνειας και δημιουργεί αυτούς τους
τεράστιους κυκλικούς δακτυλίους.
Η έρευνα συνδυάζει δεδομένα βαρύτητας και τοπογραφίας με
πολύπλοκες προσομοιώσεις γεωδυναμικής και εντοπίζει πιθανές θερμές ανοδικές
κινήσεις του μανδύα κάτω από τουλάχιστον 52 κορώνες. Τα ευρήματα θεωρούνται από
τα ισχυρότερα μέχρι σήμερα στοιχεία ότι στην Αφροδίτη λειτουργούν ενεργές
τεκτονικές διεργασίες που σχετίζονται με λοφία μάγματος.
Παράλληλα, η μελέτη υποδηλώνει ότι η σημερινή τεχνολογία
ίσως δεν μπορεί ακόμη να εντοπίσει όλα τα σημάδια γεωλογικής δραστηριότητας
στον πλανήτη, κάτι που σημαίνει ότι η Αφροδίτη μπορεί να είναι πολύ πιο
«ζωντανή» γεωλογικά απ’ όσο θεωρούσαν μέχρι τώρα οι επιστήμονες.
Κεντρικό ρόλο σε αυτές τις διεργασίες παίζει η λεγόμενη
«συναγωγή του μανδύα» – η αργή αλλά συνεχής κυκλοφορία του καυτού πετρώδους
υλικού ανάμεσα στον πυρήνα και τον φλοιό ενός πλανήτη. Στη Γη, αυτή η
διαδικασία κινεί τις τεκτονικές πλάκες, προκαλεί σεισμούς και ηφαιστειακή
δραστηριότητα και βοηθά στην ανακύκλωση άνθρακα μεταξύ εσωτερικού και
ατμόσφαιρας.
Ωστόσο, η Αφροδίτη φαίνεται να λειτουργεί με εντελώς
διαφορετικό τρόπο.
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να διαφωνούν για το αν ο
πλανήτης είχε ποτέ τεκτονικές πλάκες παρόμοιες με της Γης ή μηχανισμούς
ανακύκλωσης διοξειδίου του άνθρακα μέσω του φλοιού του.
Στη Γη, οι ωκεανοί διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο σε αυτή
τη διαδικασία. Το νερό δημιούργησε πετρώματα πιο «εύκαμπτα», τα οποία μπορούσαν
να σπάνε και να μετακινούνται, σχηματίζοντας τεκτονικές πλάκες.
Η Αφροδίτη, αντίθετα, πιθανότατα δεν απέκτησε ποτέ μεγάλους
ωκεανούς νερού. Αυτό σημαίνει ότι ο φλοιός της παρέμεινε πολύ πιο άκαμπτος και
ξηρός, περιορίζοντας δραστικά τη δημιουργία τεκτονικών πλακών και τη δυνατότητα
ανακύκλωσης άνθρακα.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η διαφορά ίσως εξηγεί γιατί
η Γη κατάφερε να διατηρήσει σταθερές συνθήκες για δισεκατομμύρια χρόνια και να
φιλοξενήσει ζωή, ενώ η Αφροδίτη εξελίχθηκε σε έναν ακραία θερμό και αφιλόξενο
κόσμο.
«Η τεκτονική πλακών [σ.σ. η επιστημονική θεωρία που εξηγεί
την κίνηση της λιθόσφαιρας της Γης] είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος που η Γη
διατήρησε ένα σταθερό περιβάλλον ικανό να υποστηρίξει ευφυή ζωή», σημειώνει η
Γκούλχερ. «Στην Αφροδίτη φαίνεται ότι η ανακύκλωση άνθρακα ήταν εξαιρετικά
περιορισμένη».
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι οι επόμενες αποστολές προς την
Αφροδίτη, όπως οι VERITAS της NASA και EnVision της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας
Διαστήματος, θα προσφέρουν πολύ πιο λεπτομερή στοιχεία για το υπέδαφος και τις
γεωλογικές διεργασίες του πλανήτη.
Αυτό που συνεχίζει να εντυπωσιάζει περισσότερο τους
επιστήμονες είναι ότι η Αφροδίτη εμφανίζει γεωλογικές δομές εξαιρετικά όμοιες
με της Γης, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο.
«Βλέπουμε στην Αφροδίτη σχηματισμούς που μοιάζουν πολύ
γήινοι, αλλά παρουσιάζουν και κάποιες πολύ σημαντικές διαφορές», λέει η
Γκούλχερ: «Με τα σημερινά δεδομένα, ακόμη δεν μπορούμε να καταλάβουμε πώς ένας
πλανήτης μπορεί να μοιάζει τόσο πολύ με τη Γη και ταυτόχρονα να είναι τόσο
διαφορετικός».