Η κακή στοματική υγιεινή ενδέχεται να επηρεάζει την καρδιά πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε μέχρι σήμερα, καθώς νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι ένα από τα βασικά βακτήρια που ευθύνονται για τη σοβαρή περιοδοντική νόσο – την ουλίτιδα – μπορεί να συμβάλλει και στην ανάπτυξη ασβεστοποίησης της αορτικής βαλβίδας, μιας πάθησης που περιορίζει τη λειτουργία της καρδιάς και συχνά οδηγεί σε χειρουργική επέμβαση.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν τον Ιούλιο στο συνέδριο της American Heart Association στη Βοστώνη και, αν και δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες (peer review), ενισχύουν τη θεωρία ότι οι παθήσεις των ούλων και τα καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέονται μέσω χρόνιων φλεγμονωδών μηχανισμών.
Ένα βακτήριο που ίσως επηρεάζει και την καρδιά
Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η σοβαρή περιοδοντίτιδα συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή σε ολόκληρο τον οργανισμό και μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως η στεφανιαία νόσος.
Παράλληλα, αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η θεραπεία της περιοδοντίτιδας μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.
Η νέα έρευνα εστιάζει στο Porphyromonas gingivalis, ένα από τα σημαντικότερα βακτήρια που προκαλούν σοβαρή νόσο των ούλων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το συγκεκριμένο μικρόβιο ενδέχεται να παίζει ενεργό ρόλο και στην ασβεστοποιό νόσο της αορτικής βαλβίδας (Calcific Aortic Valve Disease – CAVD), μια πάθηση κατά την οποία συσσωρεύεται ασβέστιο στην αορτική βαλβίδα, προκαλώντας σταδιακή σκλήρυνση και στένωσή της.
Η καθηγήτρια Ιατρικής του Harvard Medical School, Έλενα Αϊκάβα, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, σχολίασε ότι τα αποτελέσματα συμβαδίζουν με τη σημερινή επιστημονική αντίληψη πως η συγκεκριμένη καρδιοπάθεια δεν αποτελεί απλώς συνέπεια της γήρανσης, αλλά είναι μια ενεργή φλεγμονώδης διαδικασία.
Όπως διευκρίνισε, η περιοδοντική νόσος πιθανότατα αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση της πάθησης και όχι τη μοναδική αιτία, ωστόσο η μελέτη αναδεικνύει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό που συνδέει τη στοματική με την καρδιαγγειακή υγεία.
Πώς τα βακτήρια των ούλων μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά
Η ασβεστοποιός νόσος της αορτικής βαλβίδας επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένη φαρμακευτική θεραπεία που να επιβραδύνει την εξέλιξή της.
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, οι ασθενείς εμφανίζουν κόπωση, δύσπνοια και πόνο στο στήθος, ενώ στα προχωρημένα στάδια η αντικατάσταση της βαλβίδας αποτελεί συχνά τη μοναδική θεραπευτική επιλογή.
Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη δείξει ότι βακτήρια και φλεγμονώδεις ουσίες από τη στοματική κοιλότητα μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και να επηρεάσουν απομακρυσμένους ιστούς του σώματος.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Ερευνητές του Νοσοκομείου Fuwai στο Πεκίνο ανέλυσαν δείγματα αορτικών βαλβίδων που αφαιρέθηκαν από ασθενείς κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων αντικατάστασης.
Στις βαλβίδες που είχαν υποστεί ασβεστοποίηση εντόπισαν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες DNA και πρωτεϊνών του βακτηρίου Porphyromonas gingivalis σε σύγκριση με υγιείς βαλβίδες.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Τσενγιάνγκ Λι, η παρουσία του βακτηρίου ήταν περίπου 30 φορές υψηλότερη στις ασβεστοποιημένες βαλβίδες.
Τα πειράματα σε ποντίκια
Για να διαπιστώσουν αν το βακτήριο προκαλεί άμεσα τις αλλοιώσεις, οι επιστήμονες χορήγησαν ζωντανά βακτήρια σε υγιή πειραματόζωα.
Το P. gingivalis έφτασε στις αορτικές βαλβίδες των ζώων, προκαλώντας έντονη φλεγμονή, εναπόθεση ασβεστίου και προοδευτική στένωση της βαλβίδας.
Οι ερευνητές εξεπλάγησαν, καθώς οι αλλοιώσεις εμφανίστηκαν ακόμη και σε ζώα με φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης.
«Αυτό δείχνει ότι το βακτήριο μπορεί να συμβάλλει άμεσα στην εμφάνιση της νόσου, ανεξάρτητα από τους κλασικούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου», ανέφερε ο Δρ. Λι.
Αντίθετα, ποντίκια που είχαν λάβει αντιβιοτικά πριν από την έκθεση στο βακτήριο εμφάνισαν σημαντικά μικρότερη συσσώρευση μικροβίων στις βαλβίδες και πιο αργή εξέλιξη της νόσου, ενώ εκείνα που εκτέθηκαν σε νεκρά βακτήρια δεν παρουσίασαν καμία παθολογική μεταβολή.
Ο μηχανισμός που εντόπισαν οι επιστήμονες
Η έρευνα έδειξε ότι το βακτήριο ενεργοποιεί την παραγωγή της ιντερλευκίνης-1β (Interleukin-1β), μιας ουσίας που συμμετέχει φυσιολογικά στην άμυνα του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις.
Η υπερβολική ενεργοποίησή της, όμως, φαίνεται να μετατρέπει τα φυσιολογικά κύτταρα της αορτικής βαλβίδας σε κύτταρα με χαρακτηριστικά οστικού ιστού, οδηγώντας στην εναπόθεση ασβεστίου και στη σταδιακή σκλήρυνση της βαλβίδας.
Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν πειραματικά την ιντερλευκίνη-1β, η ασβεστοποίηση μειώθηκε σημαντικά, ακόμη και όταν το βακτήριο είχε ήδη φτάσει στην καρδιά.
Χρειάζονται περισσότερες μελέτες
Παρότι τα αποτελέσματα θεωρούνται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθεί ότι ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί και εκτός εργαστηρίου.
Ωστόσο, η ανακάλυψη ανοίγει νέες προοπτικές τόσο για την πρόληψη όσο και για τη θεραπεία της ασβεστοποιού νόσου της αορτικής βαλβίδας, καθώς στο μέλλον θα μπορούσαν να αναπτυχθούν θεραπείες που θα στοχεύουν είτε το ίδιο το βακτήριο είτε τους φλεγμονώδεις μηχανισμούς που αυτό ενεργοποιεί.