Μόνικα Αρτινού
Στις 4 το μεσημέρι της περασμένης Τρίτης, το δημόσιο ουγγρικό κανάλι Μ1 σταμάτησε για σχεδόν τέσσερις ώρες να μεταδίδει ειδήσεις και ανάρτησε μαύρη οθόνη με μία ανακοίνωση:
«Τα δημόσια ΜΜΕ δεν πρέπει να λένε ψέματα. Συγγνώμη που
το κάναμε για τόσο καιρό. Τα δημόσια ΜΜΕ θα μεταρρυθμιστούν ώστε να γίνουν
ανεξάρτητα και αξιόπιστα. Η ειδησεογραφική μας υπηρεσία αναστέλλεται. Μείνετε
συντονισμένοι!»
Ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ, που εκλέχθηκε με
πρόγραμμα ριζικής αλλαγής και της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης έγραψε: «σήμερα
είναι το τέλος των προπαγανδιστικών εκπομπών στα δημόσια μέσα..έλεγαν ψέματα
νύχτα και μέρα» .
Η αλλαγή συνοδεύτηκε από απομάκρυνση ανώτερων στελεχών
του M1. Μεταξύ τους, ο διευθυντής Ζσολτ Νέμεθ (γνωστός ως «Πίτμπουλ» για την
επιθετική του στάση), καθώς και πολλοί διευθυντές προγράμματος και
αρχισυντάκτες.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε ξανά την ίδια μέρα συμβολικά στις
19:56 (αναφορά στην εξέγερση του 1956) με την προβολή της ταινίας «Ο Μάρτυρας»
(1979), που σατιρίζει τον σταλινισμό και την κρατική προπαγάνδα.
Μετά τη νίκη του ακροδεξιού Βίκτορ Όρμπαν το 2010,
αναθεωρήθηκε το νομικό πλαίσιο των ΜΜΕ και το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό σύστημα
πέρασε στον έλεγχο της κυβέρνησης.
Πολλοί ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι απομακρύνθηκαν ή
αποχώρησαν, και τα μέσα έγιναν όλο και πιο μονοφωνικά, με συνεχείς επιθέσεις
εναντίον της ΕΕ, του Τζορτζ Σόρος και της αντιπολίτευσης.
Συγκεκριμένα παραδείγματα προπαγάνδας: περιγραφές
μεταναστών ως «εγκληματίες που βιάζουν ανυπεράσπιστες Ούγγρες κοπέλες»,
αναφορές πως «ένας Αμερικανός δισεκατομμυριούχος με εβραϊκές ρίζες καταστρέφει
την χριστιανική ταυτότητα της Ουγγαρίας», και παρουσίαση της Ουκρανίας σαν
«μαφία» που απειλεί τη νεολαία και τις συντάξεις.
Συγχρόνως, επιχειρηματίες κοντά στον Όρμπαν αγόρασαν ΜΜΕ
και τα «δώρησαν» στο κρατικόΊδρυμα Τύπου και Μέσων (KESMA) το 2018, με
αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν εκατοντάδες μέσα υπό φιλοκυβερνητικό έλεγχο,
περιορίζοντας ασφυκτικά την πολυφωνία. Η Ουγγαρία κατρακύλησε και αυτή στον
παγκόσμιο δείκτη ελευθερίας των ΜΜΕ, λίγο πάνω από την Ελλάδα.
Οι αλλαγές προκάλεσαν την αντίδραση του Όρμπαν, που
χαρακτήρισε την αναδιάρθρωση «ένα νέο βήμα στην τυραννία του κυβερνώντος
κόμματος». Ο πρώην παρουσιαστής Χιράντο Μπαλάζ Νέμεθ, διαβόητος για κάποιες
στιγμές που η τηλεόραση έπεσε πολύ χαμηλά, δήλωσε ότι «η ουγγρική δημοκρατία
είναι νεκρή»
Από την πλευρά της,
η προσωρινή διοίκηση του MTVA (κάτι σαν ΕΣΡ) οριστικοποίησε τη σύνθεση
της μεταβατικής ηγεσίας και ανακοίνωσε ότι οι μόνιμες θέσεις θα καλυφθούν μέσω
δημόσιας επιλογής, σε διαβούλευση με κοινωνικές και επαγγελματικές οργανώσεις.
Σύμφωνα με το σχέδιο της, θα τοποθετηθούν στο εποπτικό
συμβούλιο τρεις εκπρόσωποι της κυβέρνησης, τρεις της αντιπολίτευσης και τρεις
ανεξάρτητοι δημοσιογραφικοί φορείς .
Οι δημοσιογράφοι χαιρέτισαν την αλλαγή, αλλά ζήτησαν
πραγματική συμμετοχή στη διαδικασία και διασφαλίσεις για ανεξαρτησία και
επαγγελματικά, αξιοκρατικά πρότυπα.
H EΡΤ δεν έχει φτάσει ακόμη σε τέτοια επίπεδα
εξαχρείωσης. Αλλωστε ο Ορμπαν πρώην μέλος και αυτός του Ευρωπαϊκού Λαϊκού
Κόμματος όπως και ο Ελληνας ομόλογος του, κυβέρνησε επί 16 καταστροφικά χρόνια,
γεμάτα διαφθορά και προπαγάνδα.
Αλλά δεν θα είναι καθόλου υπερβολικό, να γράψει κάποια
στιγμή και στη δικιά της οθόνη:«Τα δημόσια ΜΜΕ δεν πρέπει να λένε ψέματα.
Συγγνώμη που το κάναμε για τόσο καιρό».