Έντονη ανησυχία προκάλεσαν σε Βρετανία και Ισπανία τα προβλήματα όρασης που ανέφεραν πολλοί άνθρωποι μετά την παρακολούθηση της ολικής έκλειψης Ηλίου.
Λίγες ώρες μετά το εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο, οι διαδικτυακές αναζητήσεις για ενοχλήσεις στα μάτια εκτοξεύτηκαν, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γέμισαν με μαρτυρίες χρηστών που περιέγραφαν πόνο, πονοκέφαλο ή θολή όραση.
Οι οφθαλμίατροι είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως ότι η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου χωρίς ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στον αμφιβληστροειδή.
Ακόμη και έκθεση πολύ μικρής διάρκειας ενδέχεται να αποδειχθεί επικίνδυνη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η βλάβη μπορεί να είναι μόνιμη.
Άνοδος 1.500% στη Βρετανία και 5.000% στην Ισπανία
Το μέγεθος της ανησυχίας αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά στις τάσεις αναζητήσεων της Google.
Το βράδυ της Πέμπτης, στη Βρετανία, οι αναζητήσεις της φράσης «my eyes hurt» – «πονούν τα μάτια μου» – ήταν αυξημένες κατά 1.500% σε σύγκριση με την προηγούμενη ημέρα.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μεταβολή στην Ισπανία, όπου η έκλειψη μετέτρεψε προσωρινά τη μέρα σε νύχτα. Οι αναζητήσεις για τη φράση «me duelen los ojos», με την ίδια σημασία, σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο της τάξης του 5.000%.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί χρήστες στράφηκαν στα social media για να περιγράψουν όσα ένιωσαν μετά το φαινόμενο. Κάποιοι παραδέχθηκαν ότι κοίταξαν τον Ήλιο απευθείας ακόμη και για ελάχιστα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια παρουσίασαν ενόχληση στα μάτια, έντονο πονοκέφαλο ή δυσκολία στην όραση.
Χρήστης του X ανέφερε χαρακτηριστικά ότι κοίταξε την έκλειψη «για ένα δευτερόλεπτο» και αργότερα άρχισαν να τον πονούν τα μάτια. Άλλος περιέγραψε έναν ελαφρύ πονοκέφαλο που ήταν αρκετός για να τον ανησυχήσει, ενώ σε ακόμη μία ανάρτηση χρήστης έκανε λόγο για έντονο πόνο στο κεφάλι και πολύ θολή όραση μετά την απευθείας παρατήρηση του φαινομένου.
Παρόμοιες μαρτυρίες εμφανίστηκαν και στο TikTok, με χρήστη να αναφέρει ότι τα μάτια του πονούσαν με τρόπο που δεν είχε βιώσει στο παρελθόν και ότι φοβόταν μήπως χάσει την όρασή του.
Ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια: Πώς μπορεί να τραυματιστεί το μάτι
Ο χειρουργός οφθαλμίατρος Alex Ionides, από το Moorfields Eye Hospital και το Moorfields Private, ο οποίος μίλησε για το θέμα στο BBC και στο SkyNews, εξηγεί ότι η άμεση έκθεση των ματιών στο ηλιακό φως μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον αμφιβληστροειδή, τον φωτοευαίσθητο ιστό στο πίσω μέρος του ματιού που είναι απαραίτητος για την όραση.
Η συγκεκριμένη βλάβη είναι γνωστή ως ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια και μπορεί να προκληθεί όταν το εξαιρετικά έντονο ηλιακό φως πλήξει τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς.
Μία από τις επικίνδυνες παρανοήσεις, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι η αντίληψη ότι κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης – και ιδιαίτερα μιας μερικής έκλειψης – είναι ασφαλές να κοιτάξει κάποιος τον Ήλιο χωρίς προστασία. Η φωτεινότητά του, όμως, εξακολουθεί να είναι αρκετά ισχυρή ώστε να τραυματίσει τους ευαίσθητους ιστούς του ματιού.
Το πρόβλημα είναι ότι ένας τέτοιος τραυματισμός δεν γίνεται πάντοτε αμέσως αντιληπτός.
Η ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να προκύψει ακόμη και ύστερα από σύντομη έκθεση, χωρίς να προκαλέσει εκείνη τη στιγμή πόνο. Έτσι, τα πρώτα συμπτώματα είναι πιθανό να εμφανιστούν αρκετές ώρες αργότερα.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή
Μεταξύ των ενδείξεων που μπορεί να συνδέονται με τραυματισμό από την απευθείας παρατήρηση του Ήλιου περιλαμβάνονται η θολή ή παραμορφωμένη όραση, οι αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων, η δυσκολία στην ανάγνωση και η εμφάνιση σκοτεινού σημείου στο κέντρο του οπτικού πεδίου.
Ο Ionides επισημαίνει ότι πόνος, ερυθρότητα ή έντονος ερεθισμός των ματιών, ξαφνικές μεταβολές στην όραση και νέα σκοτεινά σημεία στο οπτικό πεδίο αποτελούν συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται και χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Σε αρκετές περιπτώσεις η όραση μπορεί να βελτιωθεί σταδιακά. Ωστόσο, η αποκατάσταση δεν είναι δεδομένη, καθώς σοβαρότερος τραυματισμός του αμφιβληστροειδούς μπορεί να αφήσει μόνιμες επιπτώσεις.
Πόνος ακόμη και με ειδικά γυαλιά δεν σημαίνει απαραίτητα βλάβη
Ενοχλήσεις ανέφεραν πάντως και άνθρωποι οι οποίοι υποστήριξαν ότι παρακολούθησαν την έκλειψη χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα πιστοποιημένα προστατευτικά γυαλιά.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι ένας παροδικός πονοκέφαλος ή η αίσθηση κόπωσης των ματιών δεν συνεπάγεται αυτομάτως τραυματισμό του αμφιβληστροειδούς. Μπορεί να πρόκειται για απλή οφθαλμική καταπόνηση, παρόμοια με εκείνη που εμφανίζεται έπειτα από πολύωρη χρήση ηλεκτρονικών οθονών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ενόχληση συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες. Αντίθετα, επίμονη θολή ή παραμορφωμένη όραση, σκοτεινά σημεία ή οποιαδήποτε ξαφνική αλλαγή στην όραση αποτελούν λόγο για άμεση εξέταση από ειδικό.