Μπορεί ένα οικονομικό αντάλλαγμα να πείσει κάποιον να αφήσει για λίγο την οθόνη του κινητού και να ανοίξει ένα βιβλίο; Η Σιγκαπούρη αποφάσισε να το δοκιμάσει στην πράξη, μετατρέποντας ακόμη και 15 λεπτά καθημερινής ανάγνωσης σε δραστηριότητα που επιβραβεύεται με χρήματα, απαντά η Guardian.
Είτε βρίσκονται καθ’ οδόν για τη δουλειά, περιμένουν το τρένο, κάθονται σε μια καφετέρια ή ετοιμάζονται να κοιμηθούν, οι κάτοικοι της πόλης-κράτους έχουν πλέον έναν επιπλέον λόγο να αφιερώσουν λίγο χρόνο σε ένα βιβλίο.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια νέα εθνική εκστρατεία διάρκειας πέντε ετών, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή μέσα στον Σεπτέμβριο με στόχο να ενισχύσει συστηματικά την αναγνωστική συνήθεια.
Σύμφωνα με την Guardian, ένα από τα φαινόμενα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η Σιγκαπούρη είναι το λεγόμενο «doomscrolling», δηλαδή η παρατεταμένη και συχνά καταναγκαστική κατανάλωση μιας ατελείωτης ροής περιεχομένου στις ψηφιακές πλατφόρμες.
15 λεπτά διάβασμα την ημέρα μετατρέπονται σε πόντους
Το μοντέλο που επέλεξαν οι Αρχές βασίζεται στη λογική του «gamification»: η ανάγνωση αποκτά χαρακτηριστικά παιχνιδιού, με καθημερινούς στόχους, εικονικά νομίσματα και ανταμοιβές.
Οι συμμετέχοντες καταγράφουν μέσω κυβερνητικής πλατφόρμας τον χρόνο που αφιερώνουν στο διάβασμα. Κάθε συνεδρία ανάγνωσης διάρκειας τουλάχιστον 15 λεπτών αποφέρει 20 εικονικά νομίσματα.
Υπάρχει, ωστόσο, περιορισμός μίας επιλέξιμης συνεδρίας ανά ημέρα.
Για να συγκεντρώσει κάποιος 1 δολάριο Σιγκαπούρης, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 80 αμερικανικά σεντς, χρειάζεται 1.000 εικονικά νομίσματα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ολοκληρώσει και να καταγράψει συνολικά 50 ημερήσιες συνεδρίες ανάγνωσης.
Οι οικονομικές απολαβές είναι επομένως μικρές. Η φιλοσοφία του προγράμματος, όμως, δεν είναι να μετατρέψει την ανάγνωση σε πηγή εισοδήματος, αλλά να χρησιμοποιήσει την ανταμοιβή ως κίνητρο για τη δημιουργία μιας σταθερής καθημερινής συνήθειας.
Στόχος της πενταετούς στρατηγικής είναι, μεταξύ άλλων, να ενισχυθούν η ικανότητα συγκέντρωσης, η κριτική σκέψη και η φαντασία των πολιτών.
«Να διαβάζουμε μόνο 15 λεπτά την ημέρα»
Η διευθύντρια του Εθνικού Συμβουλίου Βιβλιοθήκης της Σιγκαπούρης, Μελίσα Ταμ, εξήγησε στους StraitsTimes ότι η επιλογή ενός τόσο μικρού ημερήσιου στόχου είναι σκόπιμη, καθώς οι σταθερές συνήθειες μπορούν να οικοδομηθούν μέσα από απλές και επαναλαμβανόμενες ενέργειες.
Όπως ανέφερε: «Ζούμε σε έναν κόσμο με συντριπτικό περιεχόμενο, πληροφορίες και ερεθίσματα. Ανά πάσα στιγμή, μπορούμε να κάνουμε κύλιση σε εκατοντάδες τίτλους, να παρακολουθήσουμε ένα βίντεο ή να λάβουμε μια περίληψη σχεδόν οτιδήποτε. Γνωρίζουμε ότι οι συνήθειες διαμορφώνονται μέσα από μικρές, συνεπείς ενέργειες. Ξεκινάμε λοιπόν με έναν απλό στόχο: να διαβάζουμε μόνο 15 λεπτά την ημέρα. Στο λεωφορείο, πριν τον ύπνο ή κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού γεύματος».
Στο μικροσκόπιο και η χρήση των socialmedia από τους νέους
Η προσπάθεια ενίσχυσης της ανάγνωσης αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης στη Σιγκαπούρη γύρω από τον χρόνο που περνούν οι πολίτες – και ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες – μπροστά στις οθόνες.
Η κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αρνητικές συνέπειες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους νέους. Μεταξύ των επιλογών που έχουν τεθεί υπό εξέταση βρίσκεται ακόμη και η καθιέρωση ημερήσιου ορίου χρήσης.
Πρόσφατη μελέτη κατέταξε το «doomscrolling» και την εθιστική χρήση μεταξύ των πλέον επιβλαβών φαινομένων που συνδέονται με τη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών από τους νέους.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Σιγκαπούρη πληρώνει για μια «καλή συνήθεια»
Η αξιοποίηση οικονομικών ανταμοιβών ως μέσου ενθάρρυνσης συγκεκριμένων συμπεριφορών δεν αποτελεί καινούργια πρακτική για τη Σιγκαπούρη.
Αντίστοιχοι μηχανισμοί έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν σε πρωτοβουλίες δημόσιας υγείας. Μεταξύ άλλων, έχουν δοθεί κουπόνια για αγορές σε σούπερ μάρκετ ως ανταμοιβή για το περπάτημα, καθώς και βραβεία σε πολίτες που πετύχαιναν συγκεκριμένους ημερήσιους στόχους βημάτων.
Αυτή τη φορά, το ίδιο μοντέλο κινήτρων μεταφέρεται από τη σωματική δραστηριότητα στην ανάγνωση.
Και όμως, οι μαθητές της βρίσκονται ήδη στην κορυφή
Υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα αντίφαση ανάμεσα στην ανησυχία για την υποχώρηση της αναγνωστικής συνήθειας και στις επιδόσεις του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας.
Οι 15χρονοι μαθητές της Σιγκαπούρης κατέκτησαν πρόσφατα την πρώτη θέση παγκοσμίως στην ανάγνωση στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του 2025, ξεπερνώντας, μεταξύ άλλων, την Κίνα και την Ταϊβάν.
Παρά τις υψηλές αυτές επιδόσεις, η χώρα επιχειρεί πλέον να μεταφέρει την ανάγνωση πέρα από το σχολικό περιβάλλον και να την εντάξει περισσότερο στην καθημερινότητα των πολιτών – ακόμη κι αν, για να γίνει αυτό, χρειάζεται αρχικά ένα μικρό οικονομικό κίνητρο.