Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν ανήκουν μόνο στην Ιστορία. Ανήκουν στη συλλογική μνήμη ενός λαού και στις κατακτήσεις που διαμόρφωσαν τη ζωή του.
Η 18η Οκτωβρίου 1981 ήταν μία από αυτές.
Με τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ, η Ελλάδα μπήκε σε μια νέα εποχή. Άνθρωποι που για δεκαετίες ένιωθαν αποκλεισμένοι από την πολιτική και κοινωνική ζωή διεκδίκησαν τη θέση που τους αναλογούσε. Η δημοκρατία απέκτησε βαθύτερο κοινωνικό περιεχόμενο και η κοινωνική δικαιοσύνη έγινε συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο.
▪️ Η Υγεία έγινε κοινωνικό δικαίωμα. Με την ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας το 1983, τέθηκαν οι βάσεις για την πρόσβαση των πολιτών σε δημόσιες υπηρεσίες υγείας, ανεξάρτητα από την οικονομική και κοινωνική τους θέση. Η ανάπτυξη των Κέντρων Υγείας έφερε την περίθαλψη πιο κοντά στην περιφέρεια και στους ανθρώπους που μέχρι τότε δυσκολεύονταν να την προσεγγίσουν.
▪️ Η Δημοκρατία συμφιλιώθηκε με την Ιστορία της. Το 1982 αναγνωρίστηκε η Εθνική Αντίσταση, αποκαθιστώντας ιστορικά και πολιτικά ανθρώπους που είχαν αγωνιστεί κατά της ναζιστικής Κατοχής και είχαν αποκλειστεί για δεκαετίες. Επιτράπηκε, επίσης, η επιστροφή πολιτικών προσφύγων του Εμφυλίου, ανοίγοντας έναν δρόμο ιστορικής συμφιλίωσης.
▪️ Η γυναίκα απέκτησε ισχυρότερα δικαιώματα. Η μεταρρύθμιση του Οικογενειακού Δικαίου το 1983 καθιέρωσε την ισότητα των συζύγων, κατήργησε αναχρονιστικές αντιλήψεις για τον ρόλο της γυναίκας μέσα στην οικογένεια και ενίσχυσε την ισότιμη συμμετοχή της στην κοινωνία. Η καθιέρωση του πολιτικού γάμου και η θεσμοθέτηση του συναινετικού διαζυγίου αποτέλεσαν επίσης σημαντικές αλλαγές.
▪️ Το κοινωνικό κράτος διευρύνθηκε. Μισθοί και συντάξεις ενισχύθηκαν, κοινωνικές παροχές επεκτάθηκαν και η προστασία των εργαζομένων αναβαθμίστηκε. Η κοινωνική πολιτική δεν αντιμετωπιζόταν απλώς ως δαπάνη, αλλά ως υποχρέωση μιας δημοκρατικής Πολιτείας απέναντι στους πολίτες της.
▪️ Η Παιδεία άνοιξε νέους δρόμους. Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και οι αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση διεύρυναν τις δυνατότητες πρόσβασης και συμμετοχής. Η γνώση και η μόρφωση αναδείχθηκαν σε μέσα κοινωνικής κινητικότητας, δίνοντας σε περισσότερα παιδιά τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ένα διαφορετικό μέλλον.
▪️ Η περιφέρεια απέκτησε ισχυρότερη θέση στο εθνικό σχέδιο. Η επέκταση υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής προστασίας, μαζί με τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις, συνέβαλε στη βελτίωση της καθημερινότητας έξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η ιδέα ότι ο τόπος κατοικίας δεν πρέπει να καθορίζει τις ευκαιρίες ενός ανθρώπου αποτέλεσε μέρος αυτής της πολιτικής παρακαταθήκης.
▪️ Οι θεσμοί εκσυγχρονίστηκαν. Στα επόμενα χρόνια διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, μεταρρυθμίσεις όπως η δημιουργία του ΑΣΕΠ το 1994 ενίσχυσαν τη θεσμική προσπάθεια για αξιοκρατία και διαφάνεια στις προσλήψεις του Δημοσίου.
Αυτές οι αλλαγές δεν έλυσαν όλα τα προβλήματα της χώρας. Δεν έγιναν χωρίς λάθη, αντιφάσεις και αδυναμίες. Άφησαν, όμως, ένα βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνία και στους θεσμούς της.
Και σήμερα; Τι σημαίνει η Αλλαγή 45 χρόνια μετά;
Σημαίνει ότι κανένα παιδί δεν πρέπει να στερείται ευκαιριών επειδή γεννήθηκε σε μια οικογένεια που δυσκολεύεται οικονομικά.
Σημαίνει ότι η δημόσια Υγεία πρέπει να προσφέρει αξιοπρεπή περίθαλψη σε κάθε πολίτη, σε κάθε χωριό και σε κάθε πόλη.
Σημαίνει ότι οι νέοι πρέπει να μπορούν να ζουν, να εργάζονται, να δημιουργούν οικογένεια και να σχεδιάζουν το μέλλον τους στον τόπο τους, χωρίς να αναγκάζονται να φύγουν στο εξωτερικό.
Σημαίνει ότι οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι, οι εργαζόμενοι και οι μικρομεσαίοι χρειάζονται πραγματικές προοπτικές, όχι απλώς υποσχέσεις.
Σημαίνει ότι η ελληνική περιφέρεια, οι Σέρρες και η Μακεδονία πρέπει να έχουν θέση σε ένα νέο αναπτυξιακό σχέδιο, με παραγωγή, υποδομές, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και ουσιαστικές απαντήσεις στο δημογραφικό πρόβλημα.
Σημαίνει, πάνω απ’ όλα, ότι η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην κάλπη. Κρίνεται από το αν ο πολίτης αισθάνεται ότι έχει φωνή, δικαιώματα και πραγματικές δυνατότητες στη ζωή του.
45 χρόνια μετά, δεν αρκεί να θυμόμαστε τον Οκτώβρη του 1981. Χρειάζεται να κατανοούμε τι τον έκανε ιστορικό: η προσδοκία ότι η πολιτική μπορεί να αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων προς το καλύτερο.
Το ΠΑΣΟΚ έχει μια μεγάλη ιστορική παρακαταθήκη. Έχει, όμως, και μια μεγάλη ευθύνη: να μετατρέψει τις αξίες που το γέννησαν σε σύγχρονες λύσεις για τα προβλήματα της εποχής μας.
Όχι με νοσταλγία για ένα παρελθόν που δεν επιστρέφει, αλλά με αυτογνωσία, ανανέωση και πίστη σε ένα διαφορετικό μέλλον.
Γιατί η Αλλαγή δεν είναι σύνθημα μιας άλλης εποχής.
Είναι η διαρκής διεκδίκηση μιας κοινωνίας με περισσότερη δημοκρατία, λιγότερες ανισότητες, ισχυρότερο κοινωνικό κράτος και περισσότερες ευκαιρίες για όλους.
18 Οκτωβρίου 1981. Μια ιστορική νίκη. Μια κοινωνία που άλλαξε. Μια παρακαταθήκη που μας καλεί να κοιτάξουμε μπροστά.