Εκτός της βρετανικής αγοράς βιβλίου τίθενται τα έργα της πολυβραβευμένης Ιρλανδής συγγραφέα Σάλι Ρούνεϊ, καθώς η δημόσια υποστήριξή της στην απαγορευμένη στη Βρετανία οργάνωση Palestine Action έχει δημιουργήσει σοβαρά νομικά εμπόδια στην καταβολή των συγγραφικών της δικαιωμάτων.
Η δημιουργός των «Κανονικών Ανθρώπων» (Normal People) και
του «Συζητήσεις με φίλους» (Conversations With Friends) ανακοίνωσε ότι
συμφώνησε με τον εκδοτικό της οίκο Faber να σταματήσει η διάθεση των βιβλίων
της στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξαιτίας του κινδύνου παραβίασης της
αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.
Η απόφαση αποτελεί μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη εξέλιξη για
τη βρετανική εκδοτική αγορά, δεδομένης της μεγάλης εμπορικής επιτυχίας της
Ρούνεϊ και της διεθνούς αναγνώρισης που έχουν γνωρίσει τα μυθιστορήματά της.
Η συγγραφέας είχε δηλώσει δημόσια ότι προτίθεται να
διαθέτει έσοδα από το έργο της για την υποστήριξη της Palestine Action, μιας
ομάδας άμεσης δράσης υπέρ της Παλαιστίνης, η οποία χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική
οργάνωση και τέθηκε εκτός νόμου στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιούλιο του 2025.
Η οργάνωση, ωστόσο, δεν υπόκειται σε αντίστοιχη
απαγόρευση στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, όπου ζει η συγγραφέας.
«Η έκδοση των βιβλίων μου μπορεί πλέον να συνιστά σοβαρό
ποινικό αδίκημα»
Σε δήλωση που παραχώρησε στην Guardian, η Σάλι Ρούνεϊ
εξήγησε πώς η στάση της απέναντι στην Palestine Action επηρέασε τη δυνατότητα
συνέχισης της εκδοτικής της δραστηριότητας στη Βρετανία.
Τον Ιούλιο του 2025, η ομάδα διαμαρτυρίας άμεσης δράσης
Palestine Action χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική οργάνωση και τέθηκε εκτός νόμου
στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τον επόμενο μήνα, έγραψα ένα άρθρο γνώμης στο οποίο
εξέφρασα την πρόθεσή μου να συνεχίσω να υποστηρίζω την Palestine Action, η
οποία εδώ, στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, δεν είναι απαγορευμένη ούτε υπόκειται
σε άλλου είδους περιορισμό.
»Ως αποτέλεσμα, η εκτέλεση συμβάσεων για την έκδοση των
έργων μου στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε πλέον να συνιστά σοβαρό ποινικό
αδίκημα. Έπειτα από διαδικασία διαβουλεύσεων και προσεκτικής εξέτασης του
ζητήματος, και με την πλήρη συμφωνία μου, ο εκδοτικός μου οίκος Faber αποφάσισε
ότι δεν μπορεί πλέον να διαθέτει τα έργα μου εντός του Ηνωμένου Βασιλείου. Έχω
καταβάλει κάθε προσπάθεια να είμαι ειλικρινής απέναντι στο κοινό σχετικά με τις
πεποιθήσεις και τις προθέσεις μου και είμαι απολύτως διατεθειμένη να αποδεχθώ
τις συνέπειες.
Η Ρούνεϊ είχε ήδη ακυρώσει ταξίδι της στη Βρετανία, όπου
επρόκειτο να παραλάβει λογοτεχνικό βραβείο, εκφράζοντας φόβους ότι θα μπορούσε
να συλληφθεί λόγω της δημόσιας υποστήριξής της στην οργάνωση.
Τι προβλέπει η βρετανική αντιτρομοκρατική νομοθεσία
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται το άρθρο 15 του
βρετανικού νόμου περί τρομοκρατίας (Terrorism Act).
Η συγκεκριμένη διάταξη καθιστά ποινικό αδίκημα την παροχή
χρημάτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων όταν κάποιος γνωρίζει ή έχει εύλογους
λόγους να υποψιάζεται ότι αυτά πρόκειται ή ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για
τρομοκρατικούς σκοπούς.
Η προβλεπόμενη ποινή μπορεί να φτάσει τα 14 χρόνια
φυλάκισης.
Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει η Ρούνεϊ, η ανεξάρτητη
εταιρεία παραγωγής που βρίσκεται πίσω από τις τηλεοπτικές μεταφορές των βιβλίων
της την είχε ενημερώσει ότι ακόμη και η καταβολή δικαιωμάτων από τις
συγκεκριμένες σειρές, οι οποίες είχαν προβληθεί πριν από την απαγόρευση της
Palestine Action, θα μπορούσε να παραβιάζει τον νόμο.
Αυτό θα συνέβαινε εφόσον η εταιρεία γνώριζε ή υποψιαζόταν
ότι η συγγραφέας σκόπευε να διοχετεύσει τα χρήματα στην απαγορευμένη οργάνωση.
Η ίδια είχε επισημάνει, σε γραπτή παρέμβασή της στο
Ανώτατο Δικαστήριο της Αγγλίας και της Ουαλίας στο πλαίσιο της νομικής
προσφυγής κατά της απαγόρευσης, ότι οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν
πέρα από τις οικονομικές συναλλαγές.
Όπως προειδοποίησε, τα βιβλία της κινδύνευαν να
εξαφανιστούν από τα βρετανικά βιβλιοπωλεία, ενώ θα μπορούσε να καταστεί αδύνατη
και η έκδοση νέων έργων της στη χώρα.
Faber: «Αδιανόητο να πουλάμε βιβλία χωρίς να μπορούμε να
πληρώνουμε τη συγγραφέα»
Ο εκδοτικός οίκος Faber, που εκπροσωπεί τη Ρούνεϊ στο
Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, επιβεβαίωσε ότι η απόφαση ελήφθη σε πλήρη
συνεννόηση με τη συγγραφέα.
Σε ανακοίνωσή του ανέφερε:
Η ισχύουσα νομοθεσία στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει
δημιουργήσει συνθήκες υπό τις οποίες ο Faber δεν μπορεί να αποδίδει στη Σάλι
Ρούνεϊ τα έσοδα που προκύπτουν από το έργο της στη βρετανική αγορά. Το να πουλά
ένας εκδότης το έργο ενός συγγραφέα χωρίς να μπορεί να του καταβάλει τα
αντίστοιχα έσοδα αποτελεί μια απαράδεκτη κατάσταση.
»Για τον λόγο αυτό, και σε πλήρη συμφωνία με τη Σάλι,
αποφασίσαμε ότι δεν μπορούμε πλέον να διαθέτουμε τα έργα της στο Ηνωμένο
Βασίλειο, σε οποιαδήποτε μορφή. Παραμένουμε υπερήφανοι εκδότες του εξαιρετικού
έργου της, το οποίο θα συνεχίσουμε να διαθέτουμε σε άλλες αγορές.
Η απόφαση αφορά επομένως όλες τις μορφές έκδοσης και
διάθεσης των βιβλίων της στη Βρετανία, χωρίς να επηρεάζει τη συνέχιση των
πωλήσεων σε άλλες χώρες.
Μια από τις πιο επιτυχημένες συγγραφείς της γενιάς της
Η Σάλι Ρούνεϊ συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες
σύγχρονες λογοτεχνικές φωνές της Ιρλανδίας, έχοντας αποκτήσει μεγάλη απήχηση
τόσο στους κριτικούς όσο και στο αναγνωστικό κοινό.
Έχει χαρακτηριστεί από μερίδα της κριτικής ως «η φωνή
μιας γενιάς», ενώ τα βιβλία της έχουν σημειώσει εντυπωσιακές πωλήσεις στο
Ηνωμένο Βασίλειο.
Το μυθιστόρημα Normal People έχει ξεπεράσει το ένα
εκατομμύριο αντίτυπα, ενώ τα Conversations With Friends και Beautiful World,
Where Are You έχουν πουλήσει περισσότερα από 500.000 αντίτυπα το καθένα.
Τα δύο πρώτα μεταφέρθηκαν επίσης στην τηλεόραση από το
BBC, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία.
Ειδικότερα, η σειρά Normal People συγκέντρωσε 62,7
εκατομμύρια προβολές, αποτελώντας την παραγωγή με τις περισσότερες αναπαραγωγές
στις υπηρεσίες streaming του BBC το 2020.
Η αποχώρηση των έργων της από τη βρετανική αγορά αποκτά,
συνεπώς, ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά μια συγγραφέα με ισχυρή παρουσία στο
εκδοτικό και τηλεοπτικό τοπίο της χώρας.
Περισσότερες από 3.700 συλλήψεις για υποστήριξη της
Palestine Action
Η υπόθεση της Ρούνεϊ εντάσσεται σε μια ευρύτερη
αντιπαράθεση σχετικά με την απαγόρευση της Palestine Action και τις επιπτώσεις
της στην ελευθερία της έκφρασης και της διαμαρτυρίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Guardian,
περισσότεροι από 3.700 άνθρωποι εκτιμάται ότι έχουν συλληφθεί στο Ηνωμένο
Βασίλειο για φερόμενη υποστήριξη της οργάνωσης μετά την απαγόρευσή της, τον
Ιούλιο του 2025.
Η πλειονότητα των συλλήψεων αφορά πρόσωπα που κρατούσαν
πλακάτ με το σύνθημα: «Αντιτίθεμαι στη γενοκτονία, υποστηρίζω την Palestine
Action».
Περίπου 2.500 άνθρωποι έχουν αντιμετωπίσει ποινικές
διώξεις, χωρίς ωστόσο να έχει πραγματοποιηθεί ακόμη κάποια δίκη, καθώς
βρίσκεται σε εξέλιξη η δικαστική αμφισβήτηση της απαγόρευσης.
Η σχετική υπόθεση αναμένεται να εξεταστεί από το Ανώτατο
Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου τον επόμενο μήνα.
Οι περισσότερες συλλήψεις και διώξεις συνδέονται με το
άρθρο 13 του νόμου περί τρομοκρατίας, το οποίο προβλέπει μέγιστη ποινή φυλάκισης
έξι μηνών.
Πρόκειται για διαφορετική διάταξη από εκείνη που αφορά
την πιθανή οικονομική ενίσχυση απαγορευμένης οργάνωσης και δημιουργεί τα νομικά
προβλήματα στην περίπτωση των συγγραφικών δικαιωμάτων της Ρούνεϊ.