Στέλιος Κούλογλου
Ολα τα πράγματα έχουν ένα τέλος, ακόμη κι αν είσαι κολλητός με την οικονομική ολιγαρχία, ελέγχεις τη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ: ο Βίκτορ Ορμπαν έχασε κατά κράτος τις εκλογές και η Ουγγαρία αλλάζει σελίδα.
Είναι πολλές οι ομοιότητες της ουγγρικής με την ελληνική
κυβέρνηση. Η Ουγγαρία είναι σήμερα μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης και
από τις πιο διεφθαρμένες. Τα δημόσια έργα αναλαμβάνουν με απευθείας αναθέσεις ή
φωτογραφικούς διαγωνισμούς εταιρείες που πρόσκεινται στον πρωθυπουργό και το
Fidez, το μέχρι τώρα κυβερνητικό κόμμα.
Φίλοι του καθεστώτος αγόρασαν τα προηγούμενα χρόνια
επιχειρήσεις, ξενοδοχεία και γη, • με
έμμεση ή άμεση κρατική χρηματοδότηση και ευρωπαϊκά κονδύλια. Οι μεγάλες
επιχειρήσεις λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό με πολιτική εύνοια, ενώ οι μικρότερες
ή όσες δεν μπαίνουν στο παιχνίδι της μίζας ασφυκτιούν.
Διαμορφώθηκε ένα σύστημα «πελατειακού καπιταλισμού», αν
σας θυμίζει κάτι.
Διαφθορά και ελευθερία των ΜΜΕ: Ουγγαρία και Ελλάδα στις
τελευταίες θέσεις
Για ορισμένες παρόμοιες συμβάσεις η Ουγγαρία ερευνάται
από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την OLAF, την ευρωπαϊκή υπηρεσία για την
καταπολέμηση της διαφθοράς.
Στον σχετικό πίνακα της έγκυρης οργάνωσης Transparency
International για το δείκτη διαφθοράς, η
Ουγγαρία βρίσκεται στην τελευταία θέση μαζί με τη Βουλγαρία.
Η Ελλάδα είναι έκτη από το τέλος, αλλά τα πάει χειρότερα
στο δείκτη για τη ελευθερία των ΜΜΕ. Στη διεθνή κατάταξη των Ρεπόρτερ Χωρίς
Σύνορα για το 2024, η Ουγγαρία βρίσκεται στη 67η θέση, ενώ η Ελλάδα στην 88η.
Η ουγγρική λίστα Πέτσα
Ο Ορμπαν προχώρησε και αυτός στον έλεγχο των ΜΜΕ. Η
δημόσια τηλεόραση και το ραδιόφωνο ενοποιήθηκαν υπό κεντρική διοίκηση. Η
ειδησεογραφία έγινε σαφώς φιλοκυβερνητική, με περιορισμό της αντιπολίτευσης και
λογοκρισία των δημοσιογράφων, όπως ακριβώς και στην Ελλάδα.
Η ουγγρική κυβέρνηση δημιούργησε το 2018 το ίδρυμα KESMA,
στο οποίο μεταβιβάστηκαν εκατοντάδες φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ (εφημερίδες, sites,
τηλεοράσεις). Οι μεταβιβάσεις έγιναν «δωρεά» από επιχειρηματίες προσκείμενους
στην κυβέρνηση, χωρίς αντιμονοπωλιακό έλεγχο.
Οσο για την ουγγρική «λίστα Πέτσα», η διαφήμιση χρησιμοποιήθηκε και εδώ ως
εργαλείο πίεσης. Με την κρατική να κατευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά σε
φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ και τα λίγα ανεξάρτητα να στερούνται βασικών εσόδων.
Σκάνδαλο υποκλοπών: σαν δύο σταγόνες νερό
Οι παρακολουθήσεις ήταν εκτεταμένες. Οι διαφορές είναι
στο λογισμικό υποκλοπών που χρησιμοποιήθηκε (Pegasus στην Ουγγαρία, Predator
στην Ελλάδα) το οποίο και στις δύο χώρες αγοράστηκε από τις κυβερνήσεις. Στην
Ελλάδα σημειώθηκε διπλή παρακολούθηση των ίδιων προσώπων, από EΥΠ και Predator.
Στη Βουδαπέστη η κρατική υπηρεσία παρακολουθούσε
δημοσιογράφους, δικηγόρους, επιχειρηματίες και πολιτικούς της αντιπολίτευσης.
Πιο ανασφαλής, η κυβέρνηση της Αθήνας παρακολουθούσε και το μισό υπουργικό
συμβούλιο καθώς και την ηγεσία του στρατού.
Οπως και στην Ελλάδα για τους κοριούς της ΕΥΠ, έτσι και
στην Ουγγαρία η κυβέρνηση υποστήριξε ότι
οι παρακολουθήσεις ήταν «νόμιμες» και γίνονται για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Παρά τον θόρυβο όταν ξέσπασαν τα σκάνδαλα το 2021, οι κυβερνήσεις επιβίωσαν
χάρις στον έλεγχο των ΜΜΕ και της Δικαιοσύνης.
Κράτος Δικαίου και Δικαιοσύνη
Το 2011 η πλειοψηφία του Ορμπαν ψήφισε νέο Σύνταγμα, που
ενίσχυσε την επιρροή της κυβέρνησης στους κρατικούς θεσμούς. Στο Συνταγματικό
Δικαστήριο αυξήθηκε ο αριθμός των δικαστών και οι θέσεις συμπληρώθηκαν από την
κυβερνητική πλειοψηφία.
Δημιουργήθηκε κεντρικό όργανο διοίκησης δικαστών με
επικεφαλής πρόσωπο προσκείμενο στην κυβέρνηση και υιοθετήθηκε η πρόωρη
συνταξιοδότηση δικαστών, που αντικατέστησαν άλλοι, φιλικά προσκείμενοι στην
κυβέρνηση. Για τα σκάνδαλα που αποκαλύφθηκαν δεν τιμωρήθηκε σχεδόν κανείς.
Μητσοτάκης και Ορμπαν
Ανήκαν και οι δύο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, από το οποίο
αποχώρησε προς τα δεξιά ο Ούγγρος πρωθυπουργός. Από αυτό το σημείο αρχίζουν και
οι διαφορές.
Για ιστορικούς λόγους ο Ορμπαν έπαιξε το εθνικιστικό
χαρτί κατά της ΕΕ, ενώ ο Μητσοτάκης κινήθηκε βασικά στη γραμμή «Μένουμε
Ευρώπη», με την εξαίρεση της αδωνιστικής ακροδεξιάς πτέρυγας. Χάρις σε αυτή την
πολιτική, η ευρωπαϊκή ηγεσία συγκάλυψε όλα τα σκάνδαλα της κυβέρνησης στην
Αθήνα, αντίθετα με τις κυρώσεις που επέβαλλε στη Βουδαπέστη.
Η βασική όμως διαφορά των δύο, είναι η φιλορωσική
πολιτική του Ορμπαν, που τον έφερε σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, ιδιαίτερα με
τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Μητσοτάκης κινήθηκε στη φιλοαμερικανική πολιτική
του Μπάιντεν, για να βρεθεί εκτεθειμένος
όταν ανέλαβε ο Τραμπ κάνοντας στροφή προς τη Μόσχα.
Ορμπαν: το χαϊδεμένο παιδί του MAGA
Αντίθετα, λόγω των θέσεων του κατά της ΕΕ και υπέρ της
Μόσχας, ο Ορμπαν εξελίχθηκε σε βασικό σύμμαχο του Τραμπ και του κινήματος του
MAGA στην Ευρώπη. Ο ίδιος ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ταξίδεψε στη Βουδαπέστη για
να ενισχύσει την εκστρατεία του Ορμπαν.
Η συντριπτική εκλογική. ήττα του, συνιστά επίσης
αποδοκιμασία της πολιτικής του Τραμπ, που είναι πλέον εξαιρετικά αντιδημοφιλής
και στην Ευρώπη.
Το καμένο χαρτί της σταθερότητας
Ο νικητής των εκλογών Πέτερ Μαγιάρ, προέρχεται από την
ελίτ του απερχόμενου κυβερνητικού στρατοπέδου. Μεταξύ των στενών του φίλων
συγκαταλέγεται ο Γκεργκέλι Γκούλιας, επικεφαλής του γραφείου του Όρμπαν, ενώ το
2006 παντρεύτηκε την Γιούντιτ Βάργκα, πρώην υπουργό Δικαιοσύνης του Fidesz.
Υπηρέτησε ως Ούγγρος διπλωμάτης στις Βρυξέλλες και
κατείχε υψηλόβαθμες θέσεις σε κρατικούς φορείς. Αποχώρησε το 2024, όταν η σήψη
του καθεστώτος είχε φτάσει στο απροχώρητο.
Λόγω του πολύπλοκου εκλογικού συστήματος, δεν είναι ακόμη
σαφές αν θα έχει την απαραίτητη πλειοψηφία για να αλλάξει το Σύνταγμα, που ο
Ορμπαν είχε κόψει και ράψει στα μέτρα του. Σίγουρα θα βελτιώσει τις σχέσεις με
τις Βρυξέλλες για να «ξεπαγώσει» τα ευρωπαϊκά κονδύλια, αλλά πολλές από τις
υπόλοιπες θέσεις του είναι ασαφείς.
Σε αυτήν την ασάφεια στήριξε ο Ορμπαν τη δική του
προεκλογική εκστρατεία, παίζοντας το χαρτί της σταθερότητας. Χωρίς επιτυχία, αν
κάτι λέει αυτό στον κ. Μητσοτάκη..