Σαφές μήνυμα υπέρ της πρόληψης στέλνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), παρουσιάζοντας τις νέες επικαιροποιημένες κατευθυντήριες οδηγίες για την άνοια.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, έως και
το 45% των περιστατικών θα μπορούσε να προληφθεί ή να καθυστερήσει σημαντικά,
εφόσον περιοριστούν οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τη
νόσο.
Ο διεθνής οργανισμός καλεί τις κυβερνήσεις να επενδύσουν
περισσότερο σε πολιτικές πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και προστασίας της υγείας
του εγκεφάλου, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να μειώσει τόσο
τον αριθμό των νέων περιστατικών όσο και το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό
κόστος που συνεπάγεται η άνοια.
Περισσότερα από 57 εκατομμύρια άτομα ζουν με άνοια
Η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για
τα συστήματα υγείας παγκοσμίως.
Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 57 εκατομμύρια άνθρωποι
ζουν σήμερα με κάποια μορφή της νόσου, ενώ κάθε χρόνο καταγράφονται σχεδόν 10
εκατομμύρια νέες διαγνώσεις.
Η νόσος Αλτσχάιμερ παραμένει η συχνότερη μορφή άνοιας,
αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% έως 70% όλων των περιπτώσεων.
Το οικονομικό αποτύπωμα της νόσου είναι επίσης τεράστιο.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το συνολικό κόστος για την παγκόσμια οικονομία φτάνει
περίπου τα 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, με σχεδόν το μισό ποσό να
προέρχεται από τη μη αμειβόμενη φροντίδα που παρέχουν συγγενείς και φίλοι των
ασθενών.
Οι παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αλλάξουν
Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την
άνοια, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι σημαντικό ποσοστό των περιστατικών
σχετίζεται με παράγοντες που μπορούν να περιοριστούν μέσω αλλαγών στον τρόπο
ζωής και καλύτερης πρόληψης.
Στις νέες οδηγίες του ΠΟΥ επισημαίνονται μεταξύ άλλων:
το κάπνισμα
η υπερβολική
κατανάλωση αλκοόλ
η σωματική
αδράνεια
η κοινωνική
απομόνωση
η ατμοσφαιρική
ρύπανση
η αρτηριακή
υπέρταση
ο σακχαρώδης
διαβήτης
καθώς και άλλες
μη μεταδοτικές παθήσεις που επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου
Ο οργανισμός τονίζει ότι η άνοια δεν επηρεάζει μόνο τη
μνήμη και τις γνωστικές λειτουργίες, αλλά στερεί σταδιακά από τον άνθρωπο την
ανεξαρτησία, την αυτονομία, την αξιοπρέπεια και την ποιότητα ζωής του.
Τέντρος: «Γνωρίζουμε πλέον περισσότερα από ποτέ»
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ. Τέντρος Αντανόμ
Γκεμπρεγέσους, υπογράμμισε ότι η επιστημονική γνώση γύρω από τους παράγοντες
κινδύνου έχει πλέον διευρυνθεί σημαντικά.
«Γνωρίζουμε σήμερα περισσότερα από ποτέ σχετικά με το τι
προκαλεί τον κίνδυνο άνοιας και αυτές οι οδηγίες μετατρέπουν αυτή τη γνώση σε
πράξη. Οι χώρες έχουν πλέον σαφείς, βασισμένες σε στοιχεία συστάσεις που
μπορούν να εφαρμόσουν άμεσα στην πράξη για να προστατεύσουν τη γνωστική υγεία
των ανθρώπων», δήλωσε.
Τι αλλάζει στις νέες οδηγίες
Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες βασίζονται στη
σημαντική αύξηση των επιστημονικών δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί μετά τις
πρώτες συστάσεις του ΠΟΥ το 2019.
Πλέον συγκεντρώνουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο όλα τα μέτρα
που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας, δίνοντας
ιδιαίτερη έμφαση:
στην υιοθέτηση
υγιεινών συνηθειών
στην αντιμετώπιση
χρόνιων νοσημάτων
στον περιορισμό
της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς κινδύνους
καθώς και στην
προστασία της γνωστικής λειτουργίας κατά τη διάρκεια της ζωής
Η σημασία της άσκησης, της κοινωνικής ζωής και της
πνευματικής δραστηριότητας
Ο ΠΟΥ συνιστά επίσης παρεμβάσεις που ενισχύουν τη
λειτουργία του εγκεφάλου, ακόμη και σε άτομα που εμφανίζουν ήπια γνωστική
εξασθένηση.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
η συστηματική
γνωστική εκπαίδευση
η πνευματική
εξάσκηση και διέγερση
η ενεργή
συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες
καθώς και η
διατήρηση ενός δραστήριου τρόπου ζωής
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη σωστή
αντιμετώπιση των καρδιομεταβολικών νοσημάτων, όπως:
η αρτηριακή
υπέρταση
ο διαβήτης
η υψηλή
χοληστερόλη
Επιπλέον, στις περιπτώσεις βαρηκοΐας, ο οργανισμός
επισημαίνει ότι η χρήση ακουστικών βοηθημάτων μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας
συνολικής στρατηγικής πρόληψης της γνωστικής έκπτωσης.
Ποια συμπληρώματα δεν συνιστώνται
Αντίθετα, οι νέες οδηγίες ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν
επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να δικαιολογούν τη λήψη συγκεκριμένων
διατροφικών συμπληρωμάτων για την πρόληψη της άνοιας σε άτομα χωρίς
διαπιστωμένη έλλειψη.
Για τον λόγο αυτό, ο ΠΟΥ δεν συνιστά τη χορήγηση
βιταμινών Β, βιταμίνης Ε, ωμέγα-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, και
πολυβιταμινών ή συμπληρωμάτων μετάλλων, καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα
δεδομένα, δεν έχει αποδειχθεί ότι προσφέρουν ουσιαστικό όφελος που να υπερτερεί
πιθανών ανεπιθύμητων επιδράσεων.
Τέλος, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η εφαρμογή των νέων αυτών
συστάσεων μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για τον περιορισμό των νέων
περιστατικών άνοιας τις επόμενες δεκαετίες, μέσα από την ενίσχυση της πρόληψης,
την καλύτερη αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων και την ευρύτερη προστασία της
υγείας του εγκεφάλου.